Şahmaran

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Şahmaran.jpg

Şahmaran — daha çox Anadolu nağıllarında, hekayələrində rast gəlinən insan formalı və ağıllı varlıqdır. Belindən aşağısı ilan, yuxarısı isə insan olan və "Maran" adı verilən, fövqəltəbii varlıqların başındakı heç qocalmayan, ölüncə ruhunun qızına keçdiyinə inanılan canlıdır. Farsca ilanların şahı mənasını verən "şah-ı maran"dan gəlir. Şahmaran uzun gövdəli ilan quyruqludur. Ancaq, Şahmaranla bağlı bütün əfsanələrdə qadındır.

Ərbükə[redaktə | əsas redaktə]

Ərbükə, türk xalq inancında yarı insan, yarı ilan olan varlıqdır. Ərbökə də deyilir. Bu varlıqların başında İlan Ana və ya İlan Ata tapılar. Dişi olanları üçün "İşbükə" istifadə olunur. Bunlara Maran da deyilər.

Cəmşab və Şahmaran[redaktə | əsas redaktə]

Minlərlə il əvvəl yeddi mərtəbəli yeraltında Tarsusta yaşayan ilanlar var idi. Məran adı verilən bu ilanlar, həqiqətən ağıllı və şəfqətli idi. Onlar sülh içində yaşayırdılar. Məranların kraliçasına Şahməran deyilərdi. O gənc və gözəl bir qadın idi. Əfsanəyə görə, Şahmaranı görən ilk insan Cəmşab oldu. O, dolanışığı üçün odun satan kasıb bir ailənin oğlu idi. Bir gün Cəmşab və yoldaşları bal dolu bir mağara kəşf edərlər. Balı çıxarmaq üçün Cəmşabı aşağıya endirən yoldaşları, payına daha çox bal düşməsi üçün onu orada qoyub qaçarlar. Cəmşab mağarada bir dəlik görər və buradan işıq sızdığını farkeder. Cibindəki bıçaq ilə dəliyi büyütünce, ömründə görmədiyi qədər gözəl bir bağa girər. Bu bağçada bənzəri olmayan çiçəklər və bir hovuz ilə bir çox ilan görür. Hovuzun başındakı taxtda süd ağ bədənli bir ilan oturar. Şahmaranın etibarını qazanan Cəmşab uzun illər bu bağçada yaşayır. İllər sonra, ailəsini çox çəkdiyini söyləyib getmək üçün yalvarar. Bunun üzərinə Şahmaran da özünü salıvereceğini, ancaq yerini kimsəyə deməyəcəyinə dair söz verməsini istər. Şahmarana söz verib ailəsinə qovuşan Cəmşab uzun illər verdiyi sözdə dayanaraq Şahmaranın yerini kimsəyə söyləməmiş. Bir gün ölkənin padşahı xəstələnmiş. Vəzir, xəstəliyin caresinin Şahmaranın ətini yemək olduğunu söyləmiş və hər yerə xəbər salınmış. Cəmşab quyunun yerini nümayiş edince Şahmaran tapılıb çölə çıxarılmış. Şahmaran Cəmşaba; "Məni torpaq çanakta qaynadıb suyumu Vəzirə içir, ətimi də Padşaha yedir" demiş. Beləliklə Vəzir ölmüş Padşah da müalicə olub Cemşabı vəziri etmiş. Əfsanəyə görə Şahmaranın öldürüldüyünü ilanlar o gündən bəri bilmirlər. Tarsusun, Şahmaranın öldürüldüyünü öyrənən ilanlar tərəfindən bir gün zəbt ediləcəyi rəvayət edilər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin baxın[redaktə | əsas redaktə]