Çömçəxatun

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

ÇömçəxatunAzərbaycanda ən çox yağış yağmayanda, bayramqabağı günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda əsasən uşaqgənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Yağış çağırmaq arzusu ilə keçirilən "Çömçəxatun" mərasim-oyunu Azərbaycanın digər bölgələrində, xüsusən Naxçıvan və Lənkəran əkinçiləri tərəfindən "çömçəxatun gəzdirmək" adı ilə icra olunardı. Hətta Naxçıvanın Ordubad bölgəsində yağış çağırmaq üçün eyni mərasimə əməl edilərdi. Lakin çömçəni yaşlı qadınlardan biri gəzdirərdi. Qadın xəmir yoğurar, əlini yumamış çömçəni götürüb qapılara gedərdi. Soruşardılar: "Çömçəxanım nə istər?" Deyərdi: Baxın, xəmir yoğurmuşam, əlimi yumağa su tapmıram:

Çömçəxanım nə istər?
Allahdan yağış istər.
Taxılları bol istər.
Bağlara bal istər.
Əlini yumağa
Su istər".

İnama görə oyun qurtardıqdan bir az sonra yağış yağardı.

Oyunun qaydaları[redaktə | əsas redaktə]

Yaz fəslinin əvvəllərində yağış yağmayanda, quraqlıq olanda oyunu keçirmək üçün uşaqlar və ya gənclər bir yerə cəm olurlar. Oyunçular sanama, püşk yolu ilə və yaxud da oyunçuların içərisində şəxsi keyfiyyətləri ilə seçilən bir nəfər "çömçəgəzdirən" (molla) seçirlər.

Daha sonra bir çömçə götürüb üstünə qara parça salar, çömçəni bəzəyirlər. Çömçəgəzdirən (molla) çömçəni götürür, yerdə qalan oyunçular isə onunla birlikdə qapı-qapı gəzib mahnı oxuyardılar:

Çömcəxatun od istər,
Çəmənlərdə ot istər.
Ağaclarda bol məhsul,
Meyvəsin dolu istər.
Anam-bacım götür gəl!
Çömcəyə pay gətir gəl!
Yağış gətir, bizə gəl!
Çömcəyə pay gətir gəl.
Çömcəxatun nə istər?
Tanrıdan yağış istər.
Çömcəxatun gul istər,
Çaylar dolu sel istər.
Zəmiləri saçaxlı,
Məhsulunu bol istər.

Hər evdə onlara pay verərdilər, çömçəyə isə bir az su tökərdilər. Bütün evləri gəzdikdən sonra uşaqlar topladıqları payı özlərinə götürər, çömçədəki suyu bir ağacın dibinə tökər, çömçəni də həmin ağacdan asardılar.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, “Şərq-Qərb” nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 483. ISBN 978-9952-34-152-2

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]