Aşina Şeer

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox-realisateur.png
Tubu xaqan
都布可汗
Aşina Şeer
阿史那社爾
Qərbi Göytürk xaqanlığına iddiaçı
628

Doğum tarixi 609(609-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat tarixi 655(655-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Çanqan
SülaləAşina
AtasıÇula xaqan
Həyat yoldaşıŞahzadə Xenqyanq
UşaqlarıAşina Taoçen

Aşina Şeer (609-655, taxt adı Tubu xaqan 都布可汗) — Göytürk şahzadəsi, Qərbi Göytürk xaqanlığı taxtına iddiaçı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

609-cu ildə doğulmuşdu. Atası Çula xaqan idi. 11 yaşında artıq To şad titulu ilə Qobi çölündə töleslər və seyantoları idarə edirdi. 628-ci ildə Tonq Yabqu xaqanın ölümündən sonra özünü Tubu xaqan adı ilə Qərbi Göytürk hakimi elan etsə də, nə nuşibilər, nə də tulular onun hakimiyyətini qəbul etmədi.

Bir müddət sonra 634-cü ildə Seyanto xanlığının hökmdarı İncü Bilgə xaqana qarşı yürüşə başlayan Şeer Şərqi Göytürk xaqanlığını diriltmək və İllig xaqanın qisasını almaq istəyirdi. Bununla belə İşbara Teriş xaqan onu dəstəkləmədiyi üçün bu plan da iflasa uğradı və Şeer Qaoçanqa sığındı.

Bu dəfə də İşbara Teriş xaqandan öz qısasını almaq istəyən Şeer 635-ci ildə Tan sülaləsinə sığındı. Sərkərdəlik verilən Şeer tezliklə imperatorun kiçik bacısı ilə də evləndi.

640-cı ildə Qaoçanq hökmdarı Ku Ventay (麴文泰) Qərbi Göytürklərlə ittifaqa girməsi Tan sülaləsi üçün yararlı bəhanə oldu. Qaoçanı mühasirədə saxlayan Xu Çünçinin ordusunda Şeer də iştirak edirdi. Bundan əlavə o Koquryo-Tan müharibəsində iştirak etmiş, minbaşı olmuşdu. Seyanto xanlığının işğalında da iştirak edən Şeer rüşvətə qarşı olması ilə tanınırdı.

647-ci ildə KuçaQaraşəhri işğal edən Çin ordusunun komandiri idi. Müavini isə başqa bir türk sərkərdə olan Kibi Heli idi. 653-cü ildə Sağ Ordular Sərkərdəsi təyin olunmuşdu.

655-ci ildə 46 yaşında vəfat etmişdir. Ölümündən sonra Yuan 元 (başçı) adı verilmişdir.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Tan sülaləsi imperatoru Qaoçunun 14-cü qızı Şahzadə Xenyanqla evlənmişdir. Oğlu:

  • Aşina Taoçen (阿史那道真) — Hsü Renkuyun 670-ci ildəki Tibet yürüşündə iştirak etmişdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Qədim Tan kitabı, cild 59
  • Yeni Tan kitabı, 35-ci bioqrafiya