Şibi xaqan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Şibi xaqan Türk Şad
始畢可汗
Şərqi Göytürk xaqanlığının II xaqanı
609 — 619
Sələfi: Yami xaqan
Xələfi: Çula xaqan
 
Dini: Tenqriçilik
Vəfat tarixi: 619(619-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri: Taiyuan
Vəfat səbəbi: Xəstəlik
Sülalə: Aşina
Atası: Yami xaqan
Həyat yoldaşı: İçjen
Uşaqları: Tolis xan

Şibi xaqan - Şərqi Göytürklərin ikinci xaqanı. Onun dövründə Suy sülaləsini zəifləmişdi.

Hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Şibi xaqan qurultay tərəfindən seçilməmişdi. O taxta imperator Yanq Quanqın əmri ilə gəlmişdi. Hakimiyyətinin ilk 5 ili sakit keçdi. 615-ci ildə Şibi xaqan imperator Yanmendə olanda xaqanın köməkçisini öldürməsi və qardaşı Çulaya çinli şahzadə sözü verməsindən qəzəbləndi və qəfil hücuma başladı. Yanmen mühasirəyə alındı. İçeng xatunun yalanı ilə mühasirəyə son qoyuldu və ordu şimala çəkildi. İmperatorun köməyinə isə sərkərdələrindən Li Yuan gəldi. 616-cı ilə qədər davam edən müharibədə nəticə alınmadı.

Hakimiyyətin sonları[redaktə | əsas redaktə]

617-ci ildə Çin imperiyası dağıldı. Xaqan Çindəki ən güclü adama çevrildi. Çinin ən böyük generalları onun ordusunda vəzifəyə gəldilər. Xaqanın ordusunda artıq xitaylar, çinlilər, tatarlar, qaoçeləruyğurlar var idi, toplam sayları bir milyona yaxın olmuşdu. Xaqan imperatora sadiq qalan son qüvvələrin də üzərinə yürüş edərkən xəstələnərək öldü. Bu vəziyyətdən Li Yuan yetərincə istifadə etdi. Özünün yeni Tan sülaləsinin əsasını qoydu. Türklərlə dost siyasət yürütməyə başladı. [1]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Oğlu Tolis xan imperator Yanqın qızı şahzadə Xuaynan ilə evlənmişdi.Digər oğlu isə məşhur Aşina Cieşeşuaydır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Xiong, Victor Cunrui (2006). Emperor Yang of the Sui Dynasty: His Life, Times, and Legacy. SUNY Press, 213. ISBN 0-7914-6587-X.