Xaqan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Xaqan (Kaan, Qaan) — Türk köçəri dövlətlərində ən yüksək ünvan, titul, xanlar xanı, erkən orta əsrlərdə bir çox türkdilli xalqlarda dövlət başçısının titulu.

"Xaqan" termininə ilk dəfə çin salnamələrində rast gəlinir. Sonralar Kiyev knyazları da bu titulu qəbul etdilər. Monqol imperiyası dövründə isə bu titul "imperator" mənasında işlədildi[1]. Monqollar imperiyasında kaan şəklində idi.

Tarixi[redaktə]

Bu titula ilk dəfə qədim çin mənbələrində rast gəlinir. Onlar III yüzillikdə yaşayan syanbilərin ulu xanını belə adlandırırlar. 402-ci ildə jujanlar hun titulu olan şanyuyu qəbul etdilər. 551-ci ildə avarlargöytürklər bu ünvanı jujanlardan aldılar. Göytürk xaqanlığı çökdükdən sonra digər türk xalqları - xəzərlər, uyğurlar, qarluqlar, kiməklərqırğızlar xaqan titulundan istifadə etdilər[2].

İstinadlar[redaktə]

  1. "Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və tеrminlərin şərhi". Tərtib еdəni: A.M. Babayev, Bakı, "Maarif", 1993, səh. 229-230
  2. БСЭ

Mənbə[redaktə]

  • Дренетюркские языки и литературы. Главная редакция восточной литературы издательства "Наука", 1986. С. 56-58.
  • Modern Enciclopedia of Russian and Soviet History. Vol. 15.
  • Новосельцев А. П. К вопросу об одном из древнейших титулов русского князя // История СССР, 1982, № 4. С. 150-159;
  • Трубецкой Н.С. О туранском элементе в русской культуре.
  • Трубецкой Н. С. История. Культура. Язык. М., 1995. С. 141-162.

Həmçinin bax[redaktə]