Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maliyyə Nazirliyi
Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi
Emblem of Azerbaijan.svg
Ölkə: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Yaradılıb: 1918
Tabeçilik: Azərbaycan Respublikası Prezidenti
Ünvan: S.Vurğun küçəsi 83, Bakı, Azərbaycan AZ 1022
Rəhbərlik
Rəhbər: Samir Şərifov
Birinci müavin: İlqar Fəti-zadə
Müavin: Azər Bayramov
Emin Hüseynov
Sayt
finance.gov.az

Azərbaycan Maliyyə Nazirliyi – Azərbaycan Respublikasında maliyyə siyasətini həyata keçirən və dövlət maliyyəsinin idarə olunmasını təşkil edən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı. Maliyyə Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 09 fevral tarixli 48 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Əsasnaməyə uyğun olaraq fəaliyyət göstərir.

Nazirliyin Əsasnaməsi[redaktə | əsas redaktə]

Nazirliyin Strukturu[redaktə | əsas redaktə]

  • Nazirliyin aparatı
  • Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi
  • Dövlət Borcunun İdarə Edilməsi Agentliyi
  • Dövlət Maliyyə Nəzarəti Xidməti
  • Qiymətli Metallara və Qiymətli Daşlara Nəzarət Dövlət Xidməti
  • Naxçıvan Muxtar Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

Nazirliyin Fəaliyyət İstiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Nazirliyin fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:
  • Azərbaycan Respublikasının maliyyə, büdcə, vergi sahəsində dövlət siyasətini işləyib hazırlayır və həyata keçirilməsini aidiyyəti dövlət orqanlarının və digər təşkilatların iştirakı ilə təmin edir;
  • dövlət və icmal büdcələrin layihələrinin mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq hazırlanmasını təmin edir;
  • qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət büdcəsinin icrasını təmin edir, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərin və dövlət zəmanəti ilə alınan kreditlərin təyinatı üzrə xərclənməsi üzərində dövlət maliyyə nəzarətinin həyata keçirilməsini təşkil edir;
  • Azərbaycan Respublikasında sığorta fəaliyyəti sahəsində dövlət siyasətinin və sığorta bazarının peşəkar iştirakçılarının fəaliyyətinə dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada və hallarda ölkədə dövlət əyar nəzarətinin və qiymətli metalların və qiymətli daşların istehsalı, emalı və dövriyyəsi sahələrində dövlət nəzarətini təşkil edir və həyata keçirilməsini təmin edir;
  • dövlət borcunun idarə edilməsini və dövlət zəmanətinin verilməsini təşkil edir, dövlət borclanma siyasətini işləyib hazırlayır və həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslər, habelə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər tərəfindən mühasibat uçotunun təşkili və aparılması, o cümlədən maliyyə hesabatlarının hazırlanması və təqdim edilməsi sahəsində dövlət siyasətini işləyib hazırlayır və həyata keçirilməsi üzrə öz səlahiyyətləri daxilində tədbirlər görür;
  • Azərbaycan Respublikasında audit fəaliyyəti sahəsində dövlət siyasətini işləyib hazırlayır və həyata keçirilməsi ilə bağlı təkliflər verir;
  • dövlət investisiya proqramlarının tərtib olunmasında, dövlət investisiya siyasətinin, dövlət proqramlarının inkişaf konsepsiyası və strategiyalarının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada iştirak edir;
  • ölkədə maliyyə bazarının inkişafı, iqtisadiyyata xarici və daxili kreditlərin cəlb edilməsi sahəsində zəruri tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • büdcə sistemi, vergi, dövlət xəzinədarlığı, dövlət maliyyə nəzarəti, sığorta fəaliyyətinə nəzarət, dövlət borcunun idarə edilməsi, qiymətli metallar və qiymətli daşlara nəzarət, audit, mühasibat uçotunun təşkili və aparılması sahəsində qanunvericiliklə və bu Əsasnamə ilə Nazirliyin fəaliyyət dairəsinə aid edilmiş digər məsələlər üzrə normativ hüquqi tənzimlənməni həyata keçirir;
  • Azərbaycan Respublikasında makroiqtisadi göstəricilərin proqnozlaşdırılması, iqtisadiyyatın dövlət tənzimlənməsi, onun inkişaf istiqamətləri barədə təkliflər hazırlayır;
  • Nazirliyin fəaliyyət istiqamətləri üzrə sahəvi mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyətini əlaqələndirir;
  • qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər istiqamətlərdə fəaliyyət göstərir.

Nazirliyin vəzifələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Nazirlik bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq aşağıdakı vəzifələri həyata keçirir:
  • aidiyyəti dövlət orqanları ilə birlikdə ölkə iqtisadiyyatının mövcud vəziyyətini təhlil etmək və sosial-iqtisadi problemlərin həllinə dair təkliflər vermək;
  • maliyyə, büdcə, vergi, mühasibat uçotu, dövlət borcunun idarə edilməsi və audit fəaliyyəti sahəsində dövlət siyasətinin hazırlanmasına və təkmilləşdirilməsinə dair təkliflər vermək;
  • dövlətin pul-kredit və gömrük siyasətinin əsas istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə dair təkliflərin hazırlanmasında iştirak etmək;
  • dövlət büdcəsinin və icmal büdcənin gəlirlərinin və xərclərinin proqnozlaşdırılmasını beynəlxalq standartlara uyğun metodologiya əsasında aparmaq, hər il növbəti büdcə ili üzrə dövlət büdcəsinin və icmal büdcənin layihələrini və sonrakı üç il üçün icmal büdcənin göstəricilərini hazırlayıb qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada təqdim etmək, dövlət büdcəsinin tərtibi və icrası prosesinin təkmilləşdirilməsi barədə təkliflər vermək;
  • müvafiq büdcə ili üzrə dövlət büdcəsinin təsdiq olunmuş göstəriciləri əsasında onun vahid büdcə təsnifatına uyğun olaraq mənbələr üzrə müvafiq mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırmaqla gəlirlərinin və xərclərinin rüblük, zəruri hallarda aylıq bölgüsünü müəyyən etmək və aidiyyəti təşkilatlara göndərmək;
  • dövlət satınalmalarının dövlət vəsaitindən səmərəli və qənaətlə istifadə edilməsi prinsipləri əsasında həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədilə həmin sahə üzrə dövlət tənzimlənməsində, dövlət siyasətinin, normativ hüquqi aktların hazırlanmasında və ekspertizasının aparılmasında, həmçinin dövlət satınalmaları haqqında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda dövlət müəssisələri və büdcədən maliyyələşən təşkilatlar tərəfindən malların (iş və xidmətlərin) satınalınması üzrə yaradılan tender komissiyalarının işində iştirak etmək;
  • Nazirliyin Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi vasitəsilə müəyyən olunmuş qaydada, lakin büdcə proqnozlarından, dövlət büdcəsinin təsdiq olunmuş göstəricilərindən artıq olmamaq şərtilə büdcə xərcləri üzrə dövlətin adından büdcə təşkilatları qarşısında öhdəlik götürmək, bu öhdəliklər çərçivəsində alınmış mal, iş və xidmətləri xəzinə uçotuna qəbul etmək və kassa xərcləri aparmaq, dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatların sifarişinə və məxaric cədvəllərinə əsasən onların xərc smetalarında nəzərdə tutulmuş vəsaitlər həddində maliyyələşməsini həyata keçirmək və həmin maliyyə əməliyyatlarının uçotunu təşkil etmək;
  • dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulan dövlət proqramlarının və inkişaf konsepsiyalarının icrası ilə əlaqədar maliyyə təminatını həyata keçirmək;
  • zərurət yarandıqda, müvafiq büdcə ili ərzində qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət büdcəsinin dəqiqləşdirilməsi barədə təkliflər hazırlamaq;
  • büdcə xərcləri üzrə müəyyən olunmuş limitdən artıq borc yaradan təşkilatlar barədə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tədbirlər görmək;
  • dövlət büdcəsinin icrasına, dövlət büdcəsindən, o cümlədən məqsədli büdcə fondlarından ayrılan vəsaitlərdən təyinatı üzrə istifadə olunmasına, habelə büdcə təşkilatlarının büdcədənkənar əməliyyatlar üzrə vəsaitlərinin əldə edilməsinə və maliyyə orqanları ilə razılaşdırılmış qaydada təsdiq edilmiş smetaya uyğun istifadəsinə öz səlahiyyətləri daxilində nəzarəti həyata keçirmək;
  • dövlət büdcəsinin icrası haqqında aylıq, rüblük və illik hesabatları tərtib etmək və onları müvafiq dövlət orqanlarına təqdim etmək;
  • dövlət büdcəsi ilə digər büdcələrin qarşılıqlı əlaqələrinin nizamlanmasını və qarşılıqlı hesablaşmaları həyata keçirmək, o cümlədən müvafiq ilin dövlət büdcəsi haqqında qanunla təsdiq olunan ümumi məbləğə və istiqamətlərə riayət olunmaqla dövlət büdcəsindən ssuda (borc) vermək;
  • dövlət büdcəsinin icrası prosesində, zərurət yarandıqda, qanunvericiliyə uyğun olaraq səlahiyyətləri daxilində təsdiq olunmuş büdcə ayırmaları həddində, funksional təsnifatın bölmələri daxilində, iqtisadi təsnifatın bölmə, köməkçi bölmə, paraqraf, maddə və yarımmaddələri arasında dəyişikliklər etmək;
  • dövlət büdcəsinin icrası prosesində iqtisadi təsnifatın müvafiq bölmə, köməkçi bölmə, paraqraf, maddə və yarımmaddələrində nəzərdə tutulmuş birdəfəlik təyinatlı vəsaitlər üzrə yaranmış qənaətin dövlət büdcəsinin ehtiyat fonduna yönəldilərək, digər tədbirlərin maliyyələşdirilməsinə sərf edilməsi barədə təkliflərin hazırlanmasında iştirak etmək;
  • büdcə gəlirlərinin proqnozlaşdırılmasını və ona metodiki rəhbərliyi, habelə maliyyə ehtiyatlarının aşkara çıxarılması və səfərbər olunması üçün zəruri tədbirlər həyata keçirmək;
  • dövlət rüsumlarının, vergilərin və digər məcburi ödənişlərin məbləğləri və dərəcələri ilə bağlı təkliflər hazırlamaq və aidiyyəti dövlət orqanlarına təqdim etmək;
  • vergi hesab-fakturalarının və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş hallarda digər ciddi hesabat blanklarının, habelə ciddi hesabat sənədi kimi tətbiq edilən blankların mərkəzləşdirilmiş qaydada sifarişini, təqdim edilməsini və uçotunun aparılmasını təmin etmək;
  • aksiz markalarının hazırlanması üçün sifarişlər vermək, onların satışını və uçotunu təşkil etmək, habelə istehsalçıların və idxalçıların aksiz markaları ilə təchiz olunmasını təmin etmək;
  • Azərbaycan Respublikasında təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq, təşkilatların və fərdi sahibkarların maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətində əmtəə-pul dövriyyəsini əks etdirən xüsusi seriya və nömrəyə malik ilkin uçot sənədi olan ciddi hesabat blanklarının forma və rekvizitlərinin işlənib hazırlanmasını və müəyyən olunmuş qaydada təsdiq edilməsini təmin etmək;
  • Azərbaycan Respublikasının toplu maliyyə balansını tərtib etmək və tədiyyə balansının tərtibində iştirak etmək;
  • qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada dövlət büdcəsinə artıq ödənilmiş vergilərin və qeyri-vergi ödənişlərinin dövlət büdcəsindən qaytarılmasını həyata keçirmək;
  • dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərlə bağlı xərclər smetasının tərtibi, təsdiqi və icrasının ümumi qaydalarını müəyyən etmək;
  • büdcə təşkilatlarında, onların tabeliyində fəaliyyət göstərən qeyri-büdcə qurumlarında, büdcədənkənar dövlət fondlarında, habelə həmin təşkilatların tabeliyində fəaliyyət göstərən təsərrüfat hesablı müəssisələrdə, Azərbaycan Respublikasının xarici dövlətlərdə və beynəlxalq təşkilatlarda fəaliyyət göstərən diplomatik xidmət orqanlarında dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərin, o cümlədən məqsədli büdcə fondlarının, büdcə təşkilatlarının büdcədənkənar əməliyyatlar üzrə vəsaitlərinin əldə edilməsi və xərclənməsi üzərində dövlət maliyyə nəzarətinin həyata keçirilməsini təmin etmək;
  • yerli maliyyə orqanlarının xəzinə əməliyyatlarının aparılmasına bank xidməti göstərilməsi üçün Agent-bankların seçilməsini təmin etmək;
  • Nazirliyin Dövlət Maliyyə Nəzarəti Xidməti vasitəsilə qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada məhkəmə qərarlarına və hüquq mühafizə orqanlarının müraciətlərinə əsasən idarə, müəssisə və təşkilatlarda, məqsədli büdcə və büdcədənkənar dövlət fondlarında təftiş və yoxlamalar aparmaq;
  • dövlət maliyyə nəzarəti tədbirləri nəticəsində tərkibində cinayət əlamətləri olan maliyyə pozuntuları aşkarlandığı hallarda mövcud qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq yoxlama materiallarını hüquq-mühafizə orqanlarına göndərmək;
  • Azərbaycan Respublikasının sığorta qanunvericiliyinə uyğun olaraq sığorta fəaliyyətinə nəzarəti təşkil etmək, sığorta işinin inkişafı və təkmilləşdirilməsi ilə bağlı səlahiyyətləri daxilində tədbirlər həyata keçirmək;
  • qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada sığorta broker təşkilatlarının və sığorta bazarının digər peşəkar iştirakçılarının fəaliyyətinə, təkrar sığorta işinə, sığorta, ehtiyat və digər fondların yaradılmasına, sığortaçıların sığorta haqları və tariflərinin əsaslandırılmasına, maliyyə sabitliyinin və ödəmə qabiliyyətinin təmin olunmasına Nazirliyin sturkturuna daxil olan Dövlət Sığorta Nəzarəti Xidməti vasitəsilə nəzarət etmək;
  • qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət borcalmalarının həyata keçirilməsini, dövlət borcunun idarə edilməsini və dövlət zəmanətlərinin verilməsini təmin etmək, habelə dövlət borclarının ödənilməsi sahəsində müvafiq tədbirlər həyata keçirmək;
  • dövlətin daxili və xarici borclarının yuxarı həddini müəyyənləşdirmək üçün təkliflər vermək;
  • beynəlxalq maliyyə bazarlarında ölkənin imicinin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində beynəlxalq reytinq agentlikləri ilə sıx əməkdaşlıq etməklə zəruri tədbirlər həyata keçirmək;
  • qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət borcunun və dövlət zəmanətinin, habelə xarici dövlətlərin Azərbaycan Respublikasına olan borcunun reyestrinin aparılmasını, vahid xəzinə hesabında olan vəsaitin qalığının (sərbəst qalığın) idarə etməyə verilməsini və ya idarə edilməsini, dövlət qiymətli kağızlarının emissiyasını Nazirliyin Dövlət Borcunun İdarə Edilməsi Agentliyi vasitəsilə həyata keçirmək;
  • dövlət investisiya proqramlarının layihələrinin növbəti il üzrə dövlət büdcəsinin və icmal büdcənin layihələrinə, habelə sonrakı üç il üzrə icmal büdcənin göstəricilərinə uyğunluğuna və həmin proqram layihələrinin maliyyə təminatına dair rəy vermək;
  • Azərbaycan Respublikasında investisiya fəaliyyəti, investisiyaların qoyulması və təşviqi sahəsində, o cümlədən kreditlərin, maliyyə və texniki yardımların (qrantların) və sair formada maliyyə vəsaitlərinin cəlb edilməsində, dövlət investisiya proqramlarının hazırlanması və həyata keçirilməsində, habelə həmin proqramların icrası üçün nəzərdə tutulan vəsaitlərin konkret layihələr üzrə bölgüsündə öz səlahiyyətləri daxilində iştirak etmək;
  • Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq maliyyə bazarına inteqrasiya etməsi, ölkəyə xarici kapitalın cəlb edilməsi, iqtisadiyyatın müvafiq sahələrində dövlət əhəmiyyətli layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün dövlət istiqrazlarının buraxılması istiqamətində təkliflər vermək;
  • qiymətli kağızlar bazarının inkişafı üzrə təkliflərin hazırlanmasında iştirak etmək və qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət qiymətli kağızlarının emissiyası ilə bağlı funksiyaları həyata keçirmək;
  • dövlət idarəetməsi, qiymətli kağızlar bazarı, gömrük-tarif, qiymət-tarif siyasəti və digər sahələr üzrə dövlət siyasətinin və normativ hüquqi aktların hazırlanmasında və ekspertizasının aparılmasında həmin sahələrdə dövlət idarəçiliyini həyata keçirən orqanlarla birlikdə iştirak etmək;
  • dövlət proqramlarının layihələrinin, həmçinin dövlət büdcəsinin vəsaiti və dövlət zəmanəti ilə alınan kreditlər hesabına həyata keçirilən digər layihələrin maliyyə ekspertizasını həyata keçirmək, təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq dövlət vəsaitləri hesabına maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulan qurumların yaradılmasına, dövlət büdcəsindən maliyyələşən qurumların strukturunun, əməyinin ödənilməsi sisteminin təkmilləşdirilməsinə və ştat vahidlərinin müəyyən edilməsinə rəy və təkliflər vermək;
  • iqtisadiyyata investisiyaların cəlb edilməsi, kreditlərin (o cümlədən, dövlət zəmanəti ilə alınmış kreditlərin), qrantların, maliyyə (texniki) yardımlarının alınması ilə bağlı, habelə investisiya layihələri üzrə danışıqlarda öz səlahiyyətləri daxilində iştirak etmək;
  • aidiyyəti dövlət orqanları ilə birlikdə dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına maliyyələşməsi nəzərdə tutulan investisiya və innovasiya proqramlarının hazırlanmasında iştirak etmək, ayrılan vəsaitdən səmərəli istifadə olunmasına nəzarət etmək;
  • öz səlahiyyətləri daxilində dövlət zəmanəti ilə kredit alınan hallarda beynəlxalq maliyyə (maliyyə-kredit) və iqtisadi (ticarət) təşkilatları, xarici dövlətlər və kredit təşkilatları tərəfindən verilən kreditlərdən istifadə məqsədilə investisiya layihələrinin (təkliflərinin), habelə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda kreditlərin, qrantların, maliyyə (texniki) yardımlarının layihələri üzrə müqavilələrin (sazişlərin, kontraktların) və ya təkliflərin iqtisadi ekspertizasında iştirak etmək;
  • qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və hallarda beynəlxalq maliyyə-kredit təşkilatları ilə əməkdaşlıq etmək, bu təşkilatlarda Azərbaycan Respublikasını təmsil etmək, maliyyə-kredit məsələləri ilə bağlı həmin təşkilatların nümayəndələri ilə danışıqlar və məsləhətləşmələr aparmaq, onlar tərəfindən Azərbaycan Respublikasına kreditlərin ayrılması üzrə danışıqlarda iştirak etmək, beynəlxalq təşkilatlara üzvlüklə əlaqədar tələb olunan xərclərin ödənilməsi üçün təkliflər vermək;
  • beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıqla bağlı maliyyə-valyuta problemlərini təhlil etmək, xarici dövlətlərlə maliyyə-valyuta və kredit münasibətlərinin təkmilləşdirilməsinə dair təkliflər vermək, dövlət büdcəsinin xarici valyutada olan vəsaitlərinin səmərəli idarə olunmasını təmin etmək;
  • dövlət büdcəsindən maliyyələşən idarə və təşkilatlarda vəzifə (tarif) maaşlarının düzgün tətbiqinə öz səlahiyyətləri daxilində nəzarət etmək, dövlət orqanlarının strukturunun təkmilləşdirilməsi və ştat vahidlərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı təkliflər vermək;
  • büdcədən maliyyələşən təşkilatlarda çalışan işçilərin əməyinin ödənilməsi sisteminin təkmilləşdirilməsi və əhalinin sosial müdafiəsi üzrə tədbirlərin həyata keçirilməsində iştirak etmək;
  • dövlət idarə, müəssisə və təşkilatlarının, o cümlədən məqsədli büdcə və büdcədənkənar dövlət fondlarının maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətini təhlil etmək;
  • təşkilati-hüquqi formasından və mülkiyyət növündən asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslər, habelə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər üçün qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq olaraq mühasibat uçotunu tənzimləyən Milli Mühasibat Uçotu Standartlarını, onların tətbiqi üzrə Şərhlər və Tövsiyələri, habelə Qaydaları işləyib hazırlamaq;
  • Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarının və Milli Mühasibat Uçotu Standartlarının tətbiqi ilə bağlı təsərrüfat subyektlərinə metodiki köməklik göstərmək və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər zəruri tədbirləri həyata keçirmək;
  • məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında dövlət mülkiyyətinə keçməklə müsadirə edilmiş, qanunvericiliyə uyğun olaraq sahibsiz hesab edilən, vərəsəlik hüququ əsasında dövlət mülkiyyətinə keçən əmlakın və dövlətin maliyyə orqanlarına təhvil verilən dəfinələrin operativ uçotunun aparılmasını təşkil etmək;
  • qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı və digər kredit təşkilatları ilə Azərbaycan Respublikası adından kredit müqavilələri bağlamaq, alınmış kreditlərin vaxtında qaytarılmasını təmin etmək, onlardan məqsədli istifadə olunmasına nəzarət etmək;
  • qanunvericiliyə uyğun olaraq ölkənin qiymət-tarif siyasətinin həyata keçirilməsi üçün qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən məhsulların (iş və xidmətlərin) qiymətlərinin və tariflərinin tənzimləmə qaydalarının hazırlanmasında iştirak etmək;
  • dövlət büdcəsinin layihəsinin tərtibi, təsdiq edilmiş göstəricilərə uyğun olaraq büdcə xərclərinin bölgüsü, dövlət büdcəsinin kassa icrası, dövlət maliyyə nəzarəti, dövlət borcunun idarə edilməsi, ölkədə əyar nəzarəti, sığorta fəaliyyətinə nəzarət, mühasibat uçotunun beynəlxalq standartlar əsasında inkişaf etdirilməsi və maliyyə hesabatlarının tərtibi sahələrində öz səlahiyyətləri çərçivəsində normativ tənzimləməni həyata keçirmək;
  • qanunvericiliklə nəzərdə tutulan hallarda və qaydada müvafiq fəaliyyət növlərinə xüsusi razılıq (lisenziya) və ya xüsusi icazə vermək;
  • qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada öz səlahiyyətləri çərçivəsində səhmlərinin nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan banklarda dövləti təmsil etmək, onlardan rüblük hesabatlar almaq və fəaliyyətləri barədə təkliflər hazırlamaq;
  • Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş, habelə ölkə ərazisinə satış məqsədilə gətirilmiş qiymətli metallar və qiymətli daşlardan hazırlanmış bütün zərgərlik və digər məişət məmulatları üzərində əyar nəzarətini və qiymətli metalların və qiymətli daşların istehsalı, emalı və dövriyyəsi sahələrində dövlət nəzarətini Nazirliyin strukturuna daxil olan Qiymətli Metallara və Daşlara Nəzarət Dövlət Xidməti vasitəsilə həyata keçirilməsini təmin etmək;
  • qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada müvafiq inzibati xətalar haqqında işlərə baxmaq;
  • maliyyə orqanları işçilərinin peşə hazırlığı, yenidən hazırlanması və ixtisaslarının artırılması, habelə maliyyə orqanları üçün mütəxəssislərin hazırlanması ilə bağlı tədbirlər həyata keçirmək;
  • Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin həyata keçirilməsini öz səlahiyyətləri daxilində təmin etmək;
  • öz səlahiyyətləri daxilində insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsini təmin etmək və onların pozulmasının qarşısını almaq;
  • Nazirliyin fəaliyyəti ilə bağlı vətəndaşlardan daxil olan təklif, ərizə və şikayətlərə baxılmasını və onların qəbulunu təmin etmək, daxil olmuş müraciətlərə vaxtında, o cümlədən yaradılmış İnternet saytı vasitəsilə cavab vermək və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada digər tədbirlər görmək;
  • öz fəaliyyəti haqqında əhalinin məlumatlandırılmasını təmin etmək;
  • Nazirliyin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində öz səlahiyyətləri daxilində tədbirlər görmək, onun strukturuna daxil olan qurumların işini əlaqələndirmək və onların fəaliyyətinə nəzarəti həyata keçirmək;
  • Nazirliyin tabeliyində olan qurumlar tərəfindən onların səlahiyyətləri daxilində müvafiq vəzifələrin yerinə yetirilməsi üçün istifadə edilən məqsədli büdcə vəsaitinin təyinatı üzrə istifadəsi proqramlarını və xərclər smetalarını təsdiq etmək, həmin vəsaitlərin təyinatı üzrə istifadəsi üzərində nəzarətin həyata keçirilməsini təmin etmək;
  • tabeliyində olan qurumlarda dövlət qulluğu keçmə və əmək münasibətləri məsələlərini tənzimləyən tədbirlər görmək;
  • qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət sirrinin və məxfilik rejiminin qorunması üçün zəruri tədbirlər, habelə fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun təhlükəsizlik tədbirləri görmək;
  • digər icra hakimiyyəti orqanlarının dövlət büdcəsi, dövlət borcunun idarə edilməsi, mühasibat uçotunun təşkili və aparılması, qiymətli metallar və qiymətli daşlar üzrə dövlət tənzimlənməsi, dövlət maliyyə nəzarəti və dövlət sığorta nəzarəti sahələri ilə bağlı fəaliyyətini əlaqələndirmək;
  • Nazirliyin fəaliyyət sahələrinə ayrılan büdcə vəsaitləri, kreditlər, qrantlar və digər maliyyə vəsaitlərindən təyinatı üzrə səmərəli istifadə olunması üçün tədbirlər görmək və ona nəzarət etmək;
  • fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.

Tabeçiliyində olan müəssisələr[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 06 aprel tarixli 55 nömrəli Qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların siyahısı təsdiq olunmuşdiur. Həmin qurumlar aşağıdakılardır:

Maliyyə Elm-Tədris Mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Elm-Tədris Mərkəzinin 2006-cı il dövrü üçün tədris plan-qrafikinə uyğun olaraq, 2006-cı il 20 fevral-03 mart tarixində yerli maliyyə orqanlarının "Dövlət gəlirləri, vergilərin proqnozlaşdırılması və iqtisadi təhlil" üzrə mütəxəssisləri üçün "Azərbaycan Respublikasında vergi sistemi, vergi siyasətinin həyata keçirilməsi və dövlət gəlirlərinin proqnozlaşdırılması" mövzusunda ixtisasartırma kursu keçirilmişdir.

Təsdiq edilmiş tədris planına uyğun olaraq, Nazirliyin mərkəzi aparatının mütəxəssisləri kursun iştirakçıları qarşısında "Vergi sistemi, vergilərin tətbiqi və vergi qanunvericiliyi", "Vergi siyasətinin mahiyyəti və əhəmiyyəti", "Dövlət gəlirləri və vergilərin proqnozlaşdırılması", "Vergilərin ödənilməsi xüsusiyyətləri və qaydaları" və s. mövzularda mühazirələrlə çıxış etmişlər.

Tədris kursunu müvəffəqiyyətlə bitirən 19 nəfər dinləyiciyə şəhadətnamə təqdim olunmuşdur.2006-cı ilin fevral ayında yerli maliyyə orqanlarının idarə (şöbə) rəisləri üçün "Dövlət büdcəsinin idarə olunması" mövzusunda ixtisasartırma kursu keçirilmişdir.

Təsdiq edilmiş tədris planına uyğun olaraq, Nazirliyin mərkəzi aparatının rəhbər işçiləri kursun iştirakçıları qarşısında "Müasir dövrdə dövlət maliyyəsinin idarə olunmasının aktual məsələləri", "Dövlət büdcəsi və sonrakı üç ilin icmal büdcənin proqnozunun hazırlanması ilə bağlı mövcud normativ və hüquqi aktlar, bu sənədlərlə bağlı son dövrlərdə baş vermiş dəyişikliklər", "İqtisadi siyasət və dövlət büdcəsinin idarə olunması", "Vergi siyasətinin mahiyyəti və əhəmiyyəti", "Xəzinə əməliyyatları aparılarkən maliyyə orqanlarının əsas vəzifələri", "Yerli xəzinə orqanlarının işinin təşkili", və s. mövzularda mühazirələrlə çıxış etmişlər.

Tədris kursunu müvəffəqiyyətlə bitirən 20 nəfər dinləyiciyə şəhadətnamə təqdim olunmuşdur.

SSRİ Maliyyə Nazirliyinin "Maliyyə orqanlarının işçiləri üçün qısamüddətli kursların və iqtisadi seminarların təşkili haqqında" 09 fevral 1968-ci il tarixli 36 saylı məktubuna uyğun olaraq, Azərbaycan SSR Maliyə Nazirliyinin 31 mart 1968-ci il tarixli A-13 saylı əmri ilə Azərbaycan SSR Maliyyə Nazirliyinin Maliyyə sistemi işçilərinin daimi fəaliyyət göstərən təkmilləşdirmə kursu yaradılmış və həmin dövrdən fəaliyyətə başlamışdır.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin 30 sentyabr 1996-cı il tarixli 66 saylı əmri ilə "Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Maliyyə sistemi işçilərinin daimi fəaliyyət göstərən təkmilləşdirmə kursu" "Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin İxtisasartırma Kursu adlandırılmışdır".

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 05 iyun 2002-ci il tarixli 91 saylı qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin İxtisasartırma Kursunun bazasında Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Elm-Tədris Mərkəzi yaradılmışdır.

Mərkəz maliyyə işçilərinin peşə hazırlığının təkmilləşdirilməsini, ixtisaslarının artırılmasını, habelə maliyyə sahələrinə dair elmi tədqiqatların aparılmasını təmin edir.

Dövlət Əyar Palatası[redaktə | əsas redaktə]

1863-cü ilin mart ayında Tiflis Əyar Palatasının rəhbəri E.İ. Blyumberq tərəfindən Bakı şəhərində Əyar Palatasının açılması məsələsi irəli sürülüb. Blyumberqin bu təşəbbüsü nəticəsiz qalmayıb. 1863-ci il 01 aprel tarixində Bakı şəhərində Əyar Palatasının yaradılması barədə sərəncam verilib. 1885-ci ildə İrəvanda Əyar Palatasının yaradılması məsələsi irəli sürülüb və həmən ildə İrəvanda Əyar Palatası açılıb, lakin bir ildən sonra Bakı şəhərinə köçürülüb və 1917-ci ilə (Oktyabr inqilabınadək) qədər fəaliyyətini davam edib. SSRi yaranandan bir neçə il sonra 1924- ci ildə Bakı Əyar Palatası yenidən fəaliyyətə başlayıb. 1929-cu ildə Bakı Əyar Palatası əsasında Bakı Əyar Nəzarəti müfəttişliyi yaradılmışdır. 1940-cı ildən Bakı Əyar Nəzarəti müfəttişliyi əyar nəzarətini, eyni zamanda qiymətli metalların, qiymətli daşların alınmasına, sərfinə, səmərəli istifadəsinə, uçotunun aparılmasına, saxlanılmasının təmin edilməsinə dövlət nəzarətini Azərbaycan Respublikasından başqa Stavropol, Astraxan, Dağıstan, Kabardin-Balkar, Osetiya, Çeçen- İnquşetiya və Kalmıkiya ASSR-də həyata keçirib. Dövlət Əyar Palatası SSRİ Maliyyə Nazirliyinin 31 dekabr 1964-cü il tarixli 429 saylı əmrinə əsasən yaradılmış və onun tabeliyində Azərbaycan Respublikasında Əyar nəzarəti müfəttişliyi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Nazirlər Kabinetinin "Azərbaycan Respublikasında dövlət əyar nəzarəti haqqında" 22 yanvar 1992- ci il tarixli 32 saylı qərar ilə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin nəzdində dövlət Əyar Palatası yaradılmış, Nazirlər Kabinetinin 27 mart 1992-ci il tarixli 148 nömrəli qərarı ilə onun Əsasnaməsi təsdiq edilmişdir. 16 iyul 1992-ci il tarixli 50 nömrəli Fərmanla Dövlət Əyar Palatası Milli Ləl – Cavahirat Fondunun tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 avqust 1998-ci il tarixli 759 nömrəli Fərmanı ilə Fondun tərkibində olan Dövlət Əyar Palatası Maliyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilmişdir. Əyar Palatası aşağıda göstərilən struktura malikdir.

Məlumat Hesablama Mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzi (MHM) Maliyyə Nazirliyinin 30 dekabr 1977-ci il № 716 əmrinə əsasən təşkil edilib və Respublika Dövlət müəssisəsi hesab edilir.1990-cı ilin yanvar ayından Maliyyə Nazirliyinin nəzdində tam təsərrüfat hesablı müəssisə kimi fəaliyyətə başlayıb.

31 may 1996-cı ildən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçib, (qeydiyyat № D-11-64). MHM-i məhsul istehsal edən və satan, iş və xidmətləri yerinə yetirən, şəxsi hüquqa malik sərbəst təsərrufat subyekti sayılır. MHM-nin vəzifəsi Məlumat hesablama işlərinin və xidmətlərinin yerinə yetirilməsi və həmçinin əmək kollektivinin sosial- iqtisadi marağını təmin etməkdir. Azərbaycan Respublakısı Maliyyə Nazirliyi Məlumat Hesablama Mərkəzinin əsas məqsədi iqtisadi-riyazi və müasir Elektron Hesablama Maşınları (EHM) sayılan fərdi kompüterlər bazasında respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının gücləndirilməsinə təsir edən maliyyənin idarə edilməsini təkminləşdirməkdir.

Hazırda MHM Maliyyə Nazirliyinin idarə aparatı və yerli maliyyə orqanları, büdcədən maliyyələşən bir sıra idarə və təşkilatlarda olan elektrotexniki avadanlıqlar (kompüter, printer, kseroks və s.) texniki xidmət göstərməklə yanaşı proqram təminatı işlərini də yerinə yetirir.

"Maliyyə və uçot jurnalı redaksiyası" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Maliyyə Nazirləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi 1918-ci ildə, Azərbaycan Demokratik Respublikası elan edilən vaxt yaradılmışdır. Aşağıda adları göstərilmiş şəxslər 1918-ci ildən başlayaraq Azərbaycanın Maliyyə Nazirliyinə rəhbərlik etmişlər.

may 1918 - iyun 1918 Nəsibbəy Yusifbəyli
iyun 1918 - oktyabr 1918 Əbdüləli bəy Əmircanov
oktyabr 1918 - dekabr 1918 Məmmədhəsən Hacınski
dekabr 1918 - mart 1919 İvan Protasov
mart 1919 - dekabr 1919 Əliağa Həsənov
1919 - 1920 Rəşid xan Qaplanov
1920 - 1922 Nəsir bəy Tağıyev
1923 - 1924 Mirzəbekyan
1925 - 1925 Mirzə Davud Hüseynov
1926 - 1926 Ə. İbrahimov
1927 - 1930 T. Əliyev
1931 - 1931 Ə. Məmmədov
1932 - 1934 N. İbrahimov
1935 - 1935 Atakişiyev
1936 - 1937 N. Tağıyev
1938 - 1949 Mirabutalıb Səmədov
1950 - 1957 Rza Sadıxov
1958 - 1969 Qurban Xəlilov
1970 - 1987 Baxşəli Baxşəliyev
1987 - 1992 Bədir Qarayev
1992 - 1993 Saleh Məmmədov
1994 - 1999 Fikrət Yusifov
1999 - 2006 Əvəz Ələkbərov
2006 - hal-hazıradək Samir Şərifov

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]