Məzmuna keç

Cibir

Vikipediya, azad ensiklopediya
Cibir
41°30′50″ şm. e. 48°18′59″ ş. u.HGYO
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Qusar rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 771 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 1.091 nəf.
Milli tərkibi ləzgilər
Dini tərkibi müsəlmanlar (sünni -müridlər)
Xəritəni göstər/gizlə
Cibir xəritədə
Cibir
Cibir

Cibir və ya Çeber — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Piral kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1]

Toponimikası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Qusar rayonunun ən qədim kəndi və etnotoponimlərdən biri Çeberdir. Bu ad lezgi dilindəki çib (biz, özümüz) sözündən və çoxluq şəkilçisi olan bur (lər) dən ibarət olan, lezgilərin çeper sixilinin adından olub, "bizimkilər, özümüzkülər" mənasını bildirir.[2] Eyni adda, Dağıstanın Axtı rayonunda da Çeber kəndi (rusca Джаба) mövcuddur. Həm Azərbaycan, həm də Dağıstan tərəfdəki çepervilər, zamanında Bazardüzü dağının yanındakı Çeper dağından enib kəndlər salıblar.[3]

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1837-ci ildə, Qazi Muhammədin imamlığı altında, Çar Rusiyasına qarşı Çeper kəndində 400 nəfər birləşdi və birlikdə rus imperiyasına qarşı silahlı müqavimət göstərdilər.[4] Bu hadisə, Qusar bölgəsindəki Quba üsyan hərəkatlarının bir hissəsi idi.

1885–1903-cü illərdə burada dünyəvi məktəb fəaliyyət göstərib. 1929–1930-cu illərdə isə bu kənddə kolxozlar yaradılıb.

Əhalisi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1915-ci ildə olan “Qafqaz təqvimi”ndə əhalinin siyahıyaalınması məlumatına əsasən, Cibir kəndində 1299 nəfər yaşayırdı. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1125 nəfər əhali yaşayır,[5] 2018-ci ildə əhalinin sayı 1300 nəfər olub.

Sixillər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Çpir (Çpirar) sixilə daxil kəndəki sixillər (soylar)[6]:

  • Abdullahar
  • Xasanar
  • Yağiyar
  • Lukar
  • Kamayar (Kamunbur)
  • Yuvar

Çpir kəndinin əhalisi sixil (klan, soy-kök) baxımından homogendir, kənddə başqa kəndlərdən köçüb gəlmiş ayrıca sixillər yoxdur, bütün əhali Çpirar sixilinə aiddir. Bu hal kəndin qədim adətləri ilə bağlıdır, bu sixil tarixən başqa sixillərlə birləşməyib, tsixel/k'ar kimi proseslərində və sixillərin daxili köçlərində iştirak etməmişdir.

Görkəmli şəxslər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
  2. 1 2 Sahmar, Elbrus. Qusar Besiyim menim (az.). Baki: Zerdabi LTD. 2012.
  3. ↑ Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  4. ↑ Sumbatzade, Ali Subatovich. Кубинское восстание 1837 г (rus). Изд-во Академии наук Азербайджанской ССР. 1961.
  5. ↑ Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
  6. ↑ "Про села". Кусары.com (rus). 27 dekabr 2025. 19 dekabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Cibir&oldid=8458293"