Kuzun

Kuzun
Kuzun
	41°20′27″ şm. e. 48°08′09″ ş. u.HGYO
Ölkə	Azərbaycan
Rayon	Qusar rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü	1.280 m
Saat qurşağı	UTC+04:00;
Əhalisi
Əhalisi	847 (2009) nəfər
Milli tərkibi	Ləzgilər
Dini tərkibi	Sünni - Müsəlmanlar (Şafii məzhəbi)
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi	AZ3827
	Xəritəni göstər/gizlə Kuzun

Kuzun (ləzg. Кузунар) — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Zindanmuruq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.^[2]

Tarixi

Ləzgilərin kuzunar xeli(klan) Kuzun kəndindən köç edərək həmçinin Kuzunqışlaq, Atlıxan və Çətgün kəndlərini salmışdır.

Çar imperiyası ilə mübarizə

XIX əsrdə Kuzun kəndinin sakinləri imam Qazi Məhəmməd Xuluxvi və abrek Ali Hilivinin rəhbərliyi altında 1837-ci ildə Rus çarına qarşı baş vermiş xalq üsyanında iştirak etmişlər^[3]^[4].

Sovet hakimiyyəti ilə mübarizə

1920-ci ildə Kuzun kəndində Sovet işğalına qarşı xalq üsyan baş verir.^[5]^[6] 1920–1930-cu illərdə bolşeviklər erməni daşnakları ilə birlikdə bir neçə dəfə dinc müsəlman ləzgi kəndlərinə hücum etmiş həmçinin Kuzun kəndinə, ləzgilər isə onlara cavab olaraq silahlı mübarizəyə qalxmışdılar. Hadisələrdən sonra bolşeviklər ləzgilərdən qisas almaq üçün Şaumyanı 1918-ci il 4 iyulda 10 min nəfərlik hərbi qüvvə ilə müsəlman ləzgilərin üstünə göndəriblər. Bolşeviklər sayca üstün olmalarına baxmayaraq, ləzgiləri məğlub edə bilməyib, iki həftə davam edən döyüşlərdə təxminən 2 min əsgər itirmiş və geri çəkilməyə məcbur olmuşdular. Bolşeviklərin törətdiyi vəhşilikləri görən ləzgilər Sovet hakimiyyətini qəbul edə bilməmişdi. Məhz buna görə də Haddam Çakarvi polkovniklikdən imtina edərək abrek olur və İmam Mushab-Əli Kuzunvinin rəhbərliyi ilə bir neçə il Sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizəyə qalxır^[7].

Toponimikası

Kuzun oyk., sadə. Qusarçayın sahilində, dağətəyi ərazidədir. Tədqiqatçıların fikrincə, “Kuzun” oykonimi bu ərazidə qədim dövrlərdə məskunlaşmış kas tayfası tayfanın adı ilə bağlı olub, “kasların yurdu” mənasını ifadə edir^[8].

Əhalisi

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 847 nəfər, milliyətcə ləzgi olan əhali yaşayır.^[9]

Sixillər

Kəndəki sixillər (klanlar, soylar)^[10]:

Ğezerar
K’adiyar
Kemeçar
Talaqar

Tanınmış sakinləri

Imam Mushab-Əli Kuzunvi — İmam və Quba üsyanının hərbi və dini rəhbəri, müridizmin yayıcısı. Qafqazın xalq qəhrəmanı.

İstinadlar

↑ Azərpoçt. "İndekslər" (az.). www.azerpost.az. 19 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2016.
↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
↑ "Малла Агьмед | Лезги чIални литература". www.lezgichal.ru (rus). 15 oktyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 avqust 2025.
↑ ЦГВИА. Ф. ВУА. Д. 6356. Л. 19-39
↑ Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. Bakı: "Lider". 2005. səh. 352. ISBN 9952-417-44-4.
↑ Sevda İsmayıllı. "Ordu bu səbəbdən cümhuriyyəti qoruya bilmədi (18-ci yazı)". azadliq.org. 12 aprel 2018. 22 aprel 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2020.
↑ "АВАЙВАЛ ЧИРНА КIАНЗАВА". www.samuronline.com. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
↑ Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.
↑ Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı: 2010, səh.629
↑ Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.

Xarici keçidlər

Azərbaycan Respublikası Qusar Rayon İcra Hakimiyyəti

Həmçinin bax

[1] Azərpoçt. "İndekslər" (az.). www.azerpost.az. 19 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2016.

[2] Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.

[3] "Малла Агьмед | Лезги чIални литература". www.lezgichal.ru (rus). 15 oktyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 avqust 2025.

[4] ЦГВИА. Ф. ВУА. Д. 6356. Л. 19-39

[:0-5] Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. Bakı: "Lider". 2005. səh. 352. ISBN 9952-417-44-4.

[6] Sevda İsmayıllı. "Ordu bu səbəbdən cümhuriyyəti qoruya bilmədi (18-ci yazı)". azadliq.org. 12 aprel 2018. 22 aprel 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2020.

[7] "АВАЙВАЛ ЧИРНА КIАНЗАВА". www.samuronline.com. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.

[8] Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.

[9] Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı: 2010, səh.629

[10] Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

Qusar rayonunun yaşayış məntəqələri
Şəhərlər	Qusar
Qəsəbələr	Samur
Kəndlər	Arçan • Aşağı İmamqulukənd • Aşağı Qələnxur • Aşağı Ləgər • Atlıxan • Avaran • Avaranqışlaq • Bala Qusar • Bədirqala • Bədişqala • Böyük Muruq • Caqar • Caqarqışlaq • Cibir • Çətgün • Çiləgir • Çubuqlu • Düztahir • Əcəxur • Əcəxuroba • Əlix • Əniq • Əniqoba • Əvəcük • Gədəzeyxur • Gilah • Gilahoba • Gican • Gicanoba • Girik • Gündüzqala • Haçatala • Həsənqala • Həzrə • Həzrəoba • Hil • Hiloba • Xuluq • Xuluqoba • Xuray • Xürəl • İmamqulukənd • Kənarçay • Köhnə Xudat • Köhnə Xudat qazmalar • Kufoba • Kuzun • Kuzunqışlaq • Qalacıq • Qaratoba • Qayakənd • Quxur • Quxuroba • Qullar • Quturğan • Langi • Laza • Ləcət • Ləgərqışlaq • Minaxür • Mucuq • Mucuqoba • Nəcəfkənd • Nəcəfkəndoba • Piral • Salahoba • Sudur • Suduroba • Suvacal • Şirvanlı • Torpaqkörpü • Ukur • Urva • Urvaoba • Üzdənoba • Yasab • Yasaboba • Yeni Həyat • Yeni Tahircal • Yerği kek • Yuxarı Qələnxur • Yuxarı Ləgər • Yuxarı Tahircal • Yuxarı Zeyxur • Zindanmuruq • Zindanmuruqqışlaq • Zuxul • Zuxuloba
Ləğv olunmuş kəndlər	Kələntəroba