Düzkənd (Ağbaba)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
kənd
Düzkənd

41°03′03″N 43°44′57″E / 41.05083°N 43.74917°E / 41.05083; 43.74917Koordinatlar: 41°03′03″N 43°44′57″E / 41.05083°N 43.74917°E / 41.05083; 43.74917


Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
Region Ağbaba mahalı
Rayon Amasiya rayonu
Saat qurşağı UTC+4
Düzkənd (Ağbaba) — yerləşdiyi ərazi Ermənistan
Düzkənd (Ağbaba)

Düzkənd - Qars vilayətinin Qars qəzasında, indi Amasiya rayonunda kənd.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon mərkəzindən 13 km şimalda, Arpaçayın sağ sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə[2], Qafqazın 5 verstlik xəritəsində[3] qeyd edilmişdir.

Amasiya rayonunda tarixən Düzkənd adında iki kənd olmuşdur: Böyük Düzkənd, Kiçik Düzkənd[4]. XIX əsrin əvəllərində Böyük Düzkənd və Kiçik Düzkənd kəndləri birləşdirilərək Düzkənd kəndi kimi rəsmiləşdirilmişdir.

Toponim Azərbaycan dilində «düzən, çöl, düzənlik», «eniş, yoxuşu, çuxuru olmayan yer» mənasında işlənən düz sözü ilə[5][6][7][8] qədim türk dilində «yaşayış yeri, şəhər» mənasında işlənən kənd sözünün[9][10][11] birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Ermənistan prezidentinin 19.IV.1991-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Alvar qoyulmuşdur.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin köklü sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. Erməni mənbələrində kənddə qarapapaqların yaşadığı göstərilir[4].

Kənddə 1886-cı ildə 348 nəfər, 1897-ci ildə 520 nəfər, 1908-ci ildə 636 nəfər, 1914 - cü ildə 722 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[12].

1916-cı ildən başlayaraq azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. İndiki Ermənistanda Sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar ata-baba yurdlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 359 nəfər, 1926-cı ildə 402 nəfər, 1931-ci ildə 468 nəfər[12], 1970-ci ildə 516 nəfər, 1987-ci ildə 580 nəfər[13] yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır.

1988-ci ilin noyabr-dekabr, 1989 - cu ilin yanvar aylarında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
  2. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.132
  3. Пагирев Д.Д. Алфавитный указатель к пятиверстной карт Кавказского края, Тифлис, Типография К.П.Казловского, 1913. s.90
  4. 4,0 4,1 Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.20
  5. Yüzbaşov R. Azərbaycan coğrafiya terminləri (tədqiqlər), Bakı, «Elm», 1966. s.70
  6. Бушуева Е.Н. Словарь русской транскрипции географических терминов и других слов, встречающихся в топонимии Азербайджанской ССР, М., 1971. s.68
  7. Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, II c., Bakı, «Elm», 1980. s.168
  8. Мурзаев Э.М. Словарь народных географических терминов, М., «Мысль», 1984. s.195
  9. Радлов В.В. Опыт словарья тюркских наречий, т.II, ч.2, СПб, 1899. s. 1079-1080
  10. Древнетюркский словарь, Л., «Наука», 1969. s.290
  11. Мурзаев Э.М. Словарь народных географических терминов, М., «Мысль», 1984. s.270-271
  12. 12,0 12,1 Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.20-21, 104-105
  13. Bayramov A. Qədim Oğuz ellərinin - Ağbaba, Şörəyel və Pəmbək bölgələrinin yer-yurd adları (toponimləri), Sumqayıt, 1996. s.168