Portal:Opera

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
redaktə  

"Ola bilsin ki, operaya gedən hər əlli nəfərdən yalnız biri artıq onu sevsin, yerdə qalan qırxdoqquz nəfər isə onu sevməyi öyrənmək üçün operaya gedirlər" Mark Tven

Üçüncü zəng çalınır, pərdə qalxır...
BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Maska Lira.png
Opera portalına
xoş gəlmisiniz!
Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theatre main façade, 2015.jpgMilano-scalanotte.jpgParis Opera full frontal architecture, May 2009.jpg


redaktə  

Operalar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Hohenstein Madama Butterfly.jpg

Madam Batterflay (it. Madama Butterfly) - Cakomo Puççininin 3 səhnədən ibarət 2 pərdəli David Belaskonun “Geyşa” əsəri əsnasında librettosu İllika Luici, Cüzeppe Cakoza tərəfindən yazılmış operası. Opera primyerası 17 fevral, 1904 cü ildə Milanın La Skala səhnəsində oynanılmışdır.


redaktə  

Operettalar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Die Fledermaus 1874 Laci.v.F.png

Yarasa (alm. Die Fledermaus‎) — avstriyalı bəstəkar, İohann Ştrausun 1872-ci ldə yazmış olduğu operettası. Alman dilindəki librettonun müəllifləri Haffner KarlJene Rixarddırlar. Operettanın primyerası 5 aprel, 1874 cü ildə Vyana, “An der Vin” teatrında olmuşdur. 1872 ci ildə Vyana teatrı “An der Vin” Anri Malyak və Ludovik Halevinin “Yeni il gecəsi” fransız komediyasını tamaşaya qoymağa hazırlaşir. Son anda teatr direktoru, Maks Ştayner bu fikrindən daşınır. Yulius Roderix Benediksin “Həbs cəzası” vodevili əsasında Haffner KarlJene Rixard tərəfindən yazmılmış senari qaralamanı libretto kimi İohann Ştrausa təqdim edərək, yeni “Yarasa” operettasını yazmağı təklif edir. Şən, zarafatla dolu, bayram ovqatlı librettonu Ştraus çox bəyəndiyindən, oprettonu 6 həhtə ərzində bitirir. İlk zamanlar “Yarasa” populyarlıq qazanmasa da Vyana teatrının repertuarından düşmür. 3 ils sonra “Qaraçı” adı altında yenilənmiş versiyası Parisdə gurultulu uğur qazanır. Bundan sonra operetta məşurlaşaraq hər yerdə hətta AvstraliyadaHindistanda tamaşaya qoyulur. Oprettanın zəfər uğuru 20 ildən sonra Qustav Malerin yeni redaktəsində Hamburqda qoyulmuş tamaşasında olmuşdur.


redaktə  

Bəstəkarlar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Johann Strauss II.jpg

İohann Ştraus (alm. Johann Strauss‎) — XIX əsrdə yaşamış dünya şöhrətli Avstriyalı bəstəkar. İohann Ştraus vals musiqisinə gətirdiyi yenilikərlə tanınır. XIX əsrdə Avropada vals kralı hesab olunan Ştrausun qazandığı uğurları Avropada az sayda bəstəkar qazana bilmişdir. Ən məşhur əsəri "Mavi Dunay" valsıdır. Mavi Tuna əsəri əslində xor üçün yazılmışdır. Xor tərəfindən ifa edilən əsər uğur əldə edə bilməmiş, sonralar Ştraus Mavi Tuna əsərini orkestra üçün bəstələmişdir. Əsas 400 musiqi nömrəsi arasında birinci olmuş və Ştrausa böyük uğur gətirmişdir. İohann Ştraus 1825-ci ildə Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində anadan olmuşdur. Ştrausun özü ilə eyni adı və soyadı daşıyan atası İohann Ştraus dövrünə görə tanınan musiqiçi idi. İohann Ştraus Vals musiqisinin yaradıcılarından hesab olunurdu, onun rəhbərlik etdiyi orkestrlərin verdiyi konsertlər böyük marağa səbəb olurdu.


redaktə  

Milli operamız

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Uzeir Hajibeyov, First poster of "Leyla and Mejnun" opera, Baku, 1908.jpg

Leyli və MəcnunÜzeyir bəy Hacıbəyovun ilk operası. 1907-ci ildə yazılmış, 1908-ci il yanvarın 25-də Tağıyev teatrında ilk tamaşası olmuşdur. İlk redaktədə əsər 5 pərdə və 6 şəkildə, sonrakı quruluşlarda 4 pərdə, 6 şəkildə idi. "Leyli və Məcnun"la Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixində yeni bir dövr açılmış, eyni zamanda müsəlman Şərqində opera janrının əsası qoyulmuşdur. Opera M. Füzulinin eyniadlı poemasının motivləri əsasında yazılmışdır. Librettonun müəllifi Üzeyir bəy Hacıbəyovdur. O, poemanın əsas ideya məzmununu, şerlərini olduğu kimi saxlamış, eyni zamanda orta əsr Şərq aləminin ziddiyyətli mühitini daha qabarıq vermişdir. Beləliklə H. keçmişin obrazları vasitəsilə yaşadığı dövrün gərgin inkişafı ilə seçilən demokratik proseslərini açıb göstərmişdir.


redaktə  

Məşhur tenor ifaçılar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Stamp of Azerbaijan 519.jpg

Bülbül 22 iyun 1897-ci ildə Şuşa yaxınlığında, hazırda Xankəndinin cənub ərazisi olan Xanbağı adlanan yerdə anadan olmuşdur. Səhnə fəaliyyətinə 1916-cı ildən başlamışdır. 1920-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının (o zamanlar Birləşmiş Dövlət Teatrı opera truppası) solisti olmuşdur. Fəaliyyətinin ilk illərində Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (İbn Salam), "Əsli və Kərəm" (Kərəm), Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" (Qərib) operasında oynamışdır. 1927-ci ildə Bakı Konservatoriyasını bitirmişdir. Təhsilini davam etdirmək üçün dövlət xətti ilə İtaliyanın Milan şəhərinə getmişdir. 1931-ci ildə Milan Konservatoriyasını (Cüzeppe Anselmi, Delliponti və R. Qraninin sinfini) bitirib Azərbaycana geri dönmüş və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında dərs deməyə başlamışdır. 1932-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdində Azərbaycan xalq musiqisini öyrənən elmi-tədqiqat kabineti yaradılmışdır. 1945-ci ildən etibarən Azərbaycan xalq musiqisinin tədqiqi ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının İncəsənət İnstitutu məşğul olmağa başlamışdır. 1938-ci ildə SSRİ xalq artisti adına layiq görülmüşdür. 1940-cı ildə professor seçilmişdir. 1950-ci ildə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı olmuşdur. Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. SSRİ–nin 2 dəfə Lenin Ordeninə, 2 Qırmızı Əmək Bayrağı ordeninə, "Şərəf nişanı" ordeninə, İtaliyanın Qaribaldi ordeninə və medallara layiq görülmüşdür.


redaktə  

Məşhur soprano ifaçılar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Mariya Kallas (yun. Μαρία Κάλλας, doğum şəhadətnaməsindəki adı - Sofiya Seseliya Kalos, ing. Sophia Cecelia Kalos, xaç suyuna çəkilərkən aldığı ad Anna Mariya Sesiliya Sofiya Kaloqeropulos, yun. Άννα Μαρία Καικιλία Σοφία Καλογεροπούλου) — yunan əsilli Amerika opera müğənnisi, soprano. XX əsrin ən məşhur opera müğənnilərindən biri. O, ifadəli belkanto texnikasına, geniş səs diapazonuna və böyük artistlik istedadına sahib idi. Onun repertuarına klassik operalardan tutmuş Donizetti, Bellini, Rossini, Verdi və Puççininin bel-kanto operaları daxil idi. O, özünün nəzərəçarpan musiqi və artistik qabiliyyətlərinə görə La Divina (tərc. İlahə) ləqəbinə layiq görülmüşdü.


redaktə  

İfaçılar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Samir Cəfərov.jpg

Samir Qadir oğlu Cəfərov — Azərbaycanlı tenor, opera ifaçısı, Xalq artisti. 1976-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası, Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olmuşdur. 1993-1997-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində teatr və kino sənəti ixtisası üzrə, 1999-2001-cı illərdə Bakı Musiqi Akademiyasında solo oxuma ixtisası üzrə təhsil almışdır. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrın solistidir.


redaktə  

Opera teatrları

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Metropolitan Opera House At Lincoln Center 2.jpg

Metropoliten-opera (ing. Metropolitan Opera) — Nyu Yorkda , Linkoln mərkəzində yerləşən musiqili teatr. Opera teatrı qısaca olaraq “Met” (ing. Met) adlandırırlar. “Met” görkəmli dünya opera sənələrindən sayılır. 1974 cü ildən teatrın bədii rəhbəri və baş drijoru Ceyms Livayn olmuşdur. 2013 cü ildən səhətti ilə əlaqədar onu dirijor Fabio Luisi əvəz edir. Opera “Metropoliten opera haus kompani” səhmdar cəmiyyətinə məxsusdur. Varlı firma və şəxslərin subsidiyaları hesabına maliyələnir. Teatr ilin yeddi ayını: sentyabrdan aprelə qədər öz qapılarını tamaşaçıların üzünə açır. Maydan iyuna dək qastrol səfərlərinə çıxır. Bundan başqa teatr iyul ayında adətiüzrə “Mərkəzi Parkda” pulsuz tamaşalarla çıxışlar edir.


redaktə  

Opera indeksləri

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

0–9 A B Ç C D E Ə F G H X İ J K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z



redaktə  

Opera musiqisi

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Uvertüralar
"Toreador" Karmen (1875) Jorj Bize
“Fiqaro evlənir”, Volfqanq Amadey Motsart
Aida”, “Zəfər marşı”, Cüzeppe Verdi


Ariyalar
L'amour est un oiseau rebelle ("Habanera") Karmen Jorj Bize
"E lucevan le stelle" - “Toska”, Cakomo Puççini, ifaçı Leo Slezak, 1913.
“Libiamo ne' lieti calici”, "La Traviata", Cüzeppe Verdi
“La donna è mobile”, “RiqolettoCüzeppe Verdi
“Vecchia zimarra”, (Kollenin ariyası)“ Bohema”, Cakomo Puççini


redaktə  

Təqvim

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
İyul


redaktə  

Məşhur ariyaların sözləri

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png


redaktə  

Şəkil qalereyası

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Catherine Malfitano dans Traviata par Claude Truong-Ngoc 1980.jpg
Traviata. Milli Reyn Operası, 1980


redaktə  

Bilirsinizmi...

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
  • Turandot operasının orijinal süjeti Azərbaycanın XII əsrdə yaşamış klassik şairi Nizami Gəncəvinin “Yeddi gözəl” əsərindəki epik hekayədən götürülmüşdür.
  • Qarnye opera binasının lahiyəsi təqdim olunarkən İmperatriça Yevgeniya Şarl Qarnyedən onun hansı memarlıq üslubunda işlənildiyini soruşur: "Bu necə üslubdur? Nə yunan, nə XV Lüdovik, nə də XVI!" Qarnye belə cavab verir: "Bu ki, III Napoleondur və siz onu bəyənmirsiniz?!". İmperator Qarnyeni kənara çəkib qulağına pıçıldayır: "Narahat olmayın, onun onsuz da belə şeylərdən başı çıxmır". Beləliklə Napoleon üslubu yaranmış olur.
  • Bəd 13 ədədi: Opera Qarnye sayca Parisin 13 cüsüdür; 29 may 1896 cı ildə nizamlayıcı 700 kq-lıq çilçıraq "Faust" tamaşası gedərkən düşməsindən 13 nömrəli oturacaqda əyləşmiş tamaşaçı ölür; gənc balerina giriş pilləkanının 13 cü pilləsindən yıxılaraq tələf olur.
  • Qaston Lerunun məhşur "Opera fantomu" romanında opera binasının altında gölün olması göstərilir. Həqiqətdə də binanın zirzəmisində özülün davamlığını artırmaq və baş verə biləcək yanğını söndürmək üçün su anbarı mövcuddur.
  • Aida operasının Avropadakı premyerası 1872-ci ildə La Skalada baş tutmuşdur. Opera qədər bəyənilir ki, bəstəkar Cüzeppe Verdi 32 dəfə səhnəyə çağırılir.


redaktə  

Kateqoriyalar


redaktə  

Əlaqəli portallar


redaktə  

Gnome-video-x-generic.svg Xarici keçidlərdə operalar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png


Opera Vikixəbərdə     Opera Vikisitatda     Opera Vikikitabda     Opera Vikimənbədə     Opera Vikilüğətdə     Opera Vikiversitetdə     Opera Vikianbarda
Xəbərlər Sitatlar Dərsliklər & Mətnlər Mətnlər Sözlər Dərs mənbələri Mediafayllar
Wikinews-logo.svg
Wikiquote-logo.svg
Wikibooks-logo.svg
Wikisource-logo.svg
Wiktionary-logo.svg
Wikiversity logo 2017.svg
Commons-logo.svg