Simon Bolivar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox-realisateur.png
Simon Bolivar
isp. Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar de la Concepción y Ponte Palacios y Blanco
Fotoqrafiya
bayraqVenesuela Respublikasının 2-ci prezidenti
6 avqust 1813 — 7 iyul 1814
bayraqBöyük Kolumbiya Respublikasının 1-cı prezidentibayraq
17 dekabr 1819 — 4 may 1832
bayraqBoliviya Respublikasının 1-cı prezidentibayraq
12 avqust 1825 — 29 dekabr 1825
bayraqPeru Respublikasının 8-cı prezidentibayraq
17 fevral 1824 — 28 yanvar 1827

Doğum tarixi
24 iyul 1783(1783-07-24)
Doğum yeri Karakas Venesuela
Vəfat tarixi 17 dekabr 1830 (47 yaşında)
Vəfat yeri Santa-Maria Yeni Qranada
Dəfn yeriNational Pantheon of VenezuelaQ57084712?

İmza
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Simon Bolivar (isp. Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios Ponte y Blanco) Böyük Kolumbiya Respublikasının ilk prezidenti, cənubi amerikalı inqilabçı.

O, Amerikadakı ispan müstəmləkələrinin istiqlaliyyəti uğrunda mübarizənin rəhbərlərindən biri olmuşdur. Gəncliyini Avropada keçirmişdir. Venesuelada İspaniya ağalığının devrilməsində (1810) və respublika yaradılmasında (1811) fəal iştirak etmişdir. İspanlar respublikanı darmadağın etdikdən sonra Bolivar Yeni Qranadaya(indiki Kolumbiya) köçdü. 1813-cü ildə Bolivarın qoşunu Karakası tutdu və onun başçılığl ilə 2-ci Venesuela Respublikası yaradıldı. Lakin Bolivar 1814-cü ildə məğlub olaraq vətəni tərk etməyə məcbur oldu. 1816-cı ildə Bolivar dəstəsi ilə yenidən Venesuela sahillərinə çıxdı. Quldarlığı ləğv etmək(1816), azadlıq ordusu əsgərlərinə torpaq paylamaq haqqında dekret verməklə(1817) Bolivar xalq kütlələrinin rəğbətini qazandı. 1819-cu ildə Bolivarın qoşunu Yeni Qranadanı azad etdi və Bolivar Böyük Kolumbiya Respublikasının (Venesuela və Yenİ Qranada) prezidenti seçildi. 1821-ci ildə Bolivar Venesueladakı İspan qoşunlarının əsas qüvvəsini darmadağın edərək 1822-ci ildə Kito əyalətini (indiki Ekvador) azad etdi. Kito sonralar Böyük Kolumbiya ilə birləşdi. 1824-cü ildə Bolivar Peru ərazisindəki ispan qoşunlarını məğlub etdi və 1825-ci ildə Yuxarı Peruda yaradılmış Boliviya respublikasının (Bolivarın şərəfinə adlandırılmışdır) başçısı oldu. Bolivar Latın Amerikasında yaranmış gənc dövlətləri birləşdirmək məqsədilə Panamada qitə ölkələrinin konqresini çağırdı(1826), lakin öz planlarının həyata keçirilməsinə nail ola bilmədi.Separatçıların çıxışları nəticəsində Peru və Boliviyada Bolivarın hakimiyyəti devrildi. Venesuela və Kitonun Kolumbiyadan ayrılması təhlükəsi yarandı. Buna görə də Bolivar 1830-cu ilin əvvəlində istefaya çıxmağa məcbur oldu. Bolivarın fəaliyyəti müstəmləkəçiliyin ləğvinə yölnəldildiyi üçün mütərəqqi əhəmiyyət kəsb etdi və Latın Amerikasının burjua yolu ilə inkişafına obyektiv şərait yaratdı.

Xarici keçitlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Simon Bolivar ilə əlaqəli mediafayllar var.