Azərbaycanda balet

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Azərbaycan baleti səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Azərbaycanda baletin yaranma tarixi 1940-cı ildən – Əfrasiyab BədəlbəylininQız qalası” baletinin səhnələşdirildiyi tarixdən hesablansa da, əslində onun rüşeymləri 1920-ci illərin əvvəllərində qoyulub. Belə ki, 1923-cü ildə Bakıda özəl balet studiyası fəaliyyət göstərib. Qeyd etmək olar ki, Azərbaycanın ilk balerinası Qəmər Almaszadə balet sənətinin sirlərini bu məktəbdə öyrənib.

1939-cu ildə ildə Əfrasiyab Bədəlbəyli Bakı Xoreoqrafiya məktəbinin ilk buraxılışı münasibətilə uşaqlar üçün birpərdəli “Tərlan” baletini, bir ildən sonra isə məxsusi olaraq Qəmər Almaszadə üçün “Qız qalası” baletini yazmışdır.

Sonralar teatrın repertuarı "Gülşən" (1950, S. Hacıbəyov) "Yeddi gözəl" (1952, Q.Qarayev), "İldırımlı yollarla" (1961, Q.Qarayev), "Məhəbbət əfsanəsi" (1962, A.Məlikov), Qaraca qız” (1965, E.Abbasov), “Min bir gecə” (1979, Fikrət Əmirov), “Babək” (1986, Aqşin Əlizadə), “Ağ və qara” (2000, Xəyyam Mirzəzadə), “Eşq və ölüm” (2005, P. Bülbüloğlu) və s. əsərlərlə zənginləşmişdi. [1]

Azərbaycan baletlərinin xronologiyası[redaktə]

Baletin adı Premyera Bəstəkar Xoreoqraf Mövzu və özəllikləri Video
Azərbaycan 1920 Ü. Hacıbəyov xoreoqrafik miniatür [2]
Dağıstan 1920 Ü. Hacıbəyov xoreoqrafik miniatür [3]
Dəli Muxtar xxxx M. Maqomayev yarımçıq qalıb
Tərlan 1939 Ə. Bədəlbəyli Q. Almaszadə Xeyir və Şər qüvvələrinin savaşı haqqında uşaq baleti
Qız qalası [4] 1940 Ə. Bədəlbəyli S. Kevorkov, V. Vronskiy
Q. Almaszadə (II red.)
Qız Qalası əfsanəsi əsasında İzlə
Gülşən 1950 S. Hacıbəyov Q. Almaszadə (I, II red.)
P. Abolimov (II red.)
insan əxlaqı və estetik mövzu haqqda
Yeddi gözəl 1952 Q. Qarayev P. Qusev Nizami Gəncəvinin eyniadlı poeması əsasında İzlə
İldırımlı yollarla 1958 Q. Qarayev M. Sergeyev (I red)
R. Axundova, M. Məmmədov (II red.)
P. Abrahamsın eyniadlı romanının motivləri əsasında
Məhəbbət əfsanəsi 1962 A. Məlikov Y. Qriqoroviç N. Hikmətin eyniadlı pyesi əsasında İzlə
Tülkü və Alabaş[5] 1964 İ. Məmmədov uşaq opera-baleti
Qaraca qız 1965 Ə. Abbasov Q. Almaszadə S. S. Axundovun eyniadlı hekayəsi əsasında uşaq baleti
Ölümdən güclü 1966 A. Məlikov
Xəzər balladası 1967 T. Bakıxanov R. Axundova, M. Məmmədov (I red.)
Tamilla Şirəliyeva (II red.)
Xəzər neftçilərinin əməyinə həsr olunub İzlə
Şur 1968 F. Əmirov Q. Almaszadə sevgi mövzusunda birpərdəli xoreoqrafik novella İzlə
Leyli və Məcnun 1969 Q. Qarayev N. Nəzirova N. Gəncəvinin eyniadlı poeması əsasında birpərdəli xoreoqrafik poema İzlə
Yallı 1969 R. Hacıyev R. Axundova
M. Məmmədov
xoreoqrafik miniatür
Ləzgihəngi 1969 R. Hacıyev R. Axundova
M. Məmmədov
xoreoqrafik miniatür
Yer üzündə iki nəfər 1969 A. Məlikov Vinoqradov O. M. [6] sevgi
Qobustan kölgələri 1969 F. Qarayev R. Axundova
M. Məmmədov
İzlə
Kaleydoskop 1971 F. Qarayev R. Axundova
M. Məmmədov
süjetsiz
Muğam 1972 N. Əliverdibəyov R. Axundova
M. Məmmədov
Mirzə Şəfi Vazehin şeir və qəzəlləri əsasında
Azərbaycan süitası 1972 R. Hacıyev R. Axundova
M. Məmmədov
birpərdəli xoreoqrafik miniatür
Çitra 1972 Niyazi N. Danilova Rabindranat Taqorun eyniadlı poeması əsasında
Əlibaba və qırx quldur 1973 A. Məlikov nağıl
Nəsimi dastanı 1973 F. Əmirov N. Nəzirova tarixi
Xəzəri fəth edənlər 1975 F. Əmirov N. Nəzirova Xəzər neftçilərinin əməyinə həsr olunmuş xoreoqrafik poema [7]
Kosa-kosa 1975 R. Həsənova balet-pantomima [8]
İlham 1977 L. Vaynşteyn
Min bir gecə 1979 F. Əmirov N. Nəzirova eyniadlı ərəb nağılları əsasında İzlə
İki ürək dastanı 1981 A. Məlikov İ. Çernışov Mirzə Əbdülqadir Bedilin "Komde və Modan" adlı poeması əsasında
Humay 1981 N. Məmmədov A. Asatryan Səməd Vurğunun “Komsomol poeması” əsasında
Nizami 1984 F. Əmirov N. Nəzirova tarixi
Babək 1986 A. Əlizadə R. Axundova
M. Məmmədov
tarixi İzlə
Şərq poeması 1989 T. Bakıxanov R. Əhmədov Sergey Yeseninnin eyniadlı əsəri əsasında İzlə
Əlibaba və qırx quldur 1990 O. Zülfüqarov eyniadlı ərəb nağılı əsasında
Xeyir və Şər 1992 T. Bakıxanov T. Şirəliyeva Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si əsasında uşaq baleti İzlə
Boş beşik 1993 F. Əlizadə Nicat Cüməlinin poeması əsasında
Yusif və Züleyxa 1999 A. Məlikov
Ağlar və qaralar 2000 X. Mirzəzadə P. Agilliu
Don Kixot 2000 Q. Qarayev G. Kovtun, P. Agilliu
R. Əhmədov
Servantesin eyniadlı romanı əsasında birpərdəli balet-fantaziya İzlə
Qafqaza səyahət 2002 A. Əlizadə T. Şirəliyeva tarixi İzlə
Rast 2004 Niyazi T. Şirəliyeva Niyazinin eyniadlı simfonik muğamı əsasında ilk muğam-balet
Eşq və ölüm 2005 P. Bülbüloğlu V. Usmanov Dədə Qorqud” dastanının motivləri əsasında
Oğuznamə 2007 C. Quliyev eyniadlı türk dastanı əsasında
Ümid valsı 2008 A. Əlizadə P. Agilliu tarixi
Sayalı 2012 E. Dadaşova P. Agilliu Novruz bayramında təbiətin oyanması, eşq, gənclik və rəqabət
Sehrli alma 2012 O. Zülfüqarov Məlikməmməd" xalq nağılı əsasında uşaq baleti
Şeyx Sənan N. Məmmədov

İstinadlar[redaktə]

  1. Balet haqqında
  2. Балетная энциклопедия - Азербайджанский балет
  3. Балетная энциклопедия - Азербайджанский балет
  4. Azərbaycan balet tamaşalarının xronologiyası
  5. Зулейха Байрамова - Детские оперы и балеты азербайджанских композиторов
  6. Балетная энциклопедия - Ариф Меликов
  7. Джамиль Амиров - Сын Востока
  8. Köçərli Ş. Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığında "Novruz" mövzusu. "Musiqi dünyası" jurnalı.

Həmçinin bax[redaktə]