Çala gölü

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Çala
Çala gölü.jpg
39°39′10″ şm. e. 49°14′28″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Sahəsi >1,0 km²
Dərin yeri 1,0 m
Orta dərinliyi 0,6 m
Çala xəritədə
Çala
Çala
Çala gölü (Azərbaycan)
Blue pog.svg
Çala gölü
Çala gölü

Çala gölüBəndovan Dövlət Təbiət YasaqlığınınŞirvan Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazilərində yerləşir. Çala gölünün sahəsi 100 hektardan çoxdur və onun dərinliyi 0,3-1,0 metrə çatır. Göldə qamış və digər su bitkiləri yaxşı inkişaf etmişdir. Həmin gölün köçəri su-bataqlıq quşları üçün çox böyük əhəmiyyəti vardır[1]. Göl Qızılqaz, Flaminqo gölü olaraq da adlanır[2].

Çala gölü Qızılqaz olaraq da adlanır. Böyük və Kiçik Çala (Qızılqaz) göllərinin 60-65%-ni təşkil edən qarğı və qamışlıqların əsas sakinləri su fərəsi, adi porzan, kiçik porzan, cırtdan porzanqamışlıq fərələridir.[3] Gölün su səviyyəsi narahatçılıq doğurur. Azərbaycanın bir çox gölü kimi bu göldə kanal suyu ilə (Şirvan kanalının) qidalanır. Susevər bitkilərin, xüsusilə də pambığın, əkin sahələrinin azalması səbəbindən irriqasiya kanallarının suyu kəskin surətdə azalması nəticəsində gölə axan sular da azalmışdır. 1999-cu ilin yayında sahəsi 4 min hektardan çox olan göl qurumuşdur. Bu, ekosistemdəki bitki və heyvanlara mənfi təsirlə nəticələnib. Su-bataqlıq quşları buranı tərk etmişlər. Ancaq köç vaxtı hər dəfə onun üzərindən uçub keçərkən quşlar gölü axtararaq dövrə vurur. Sonralar "Salyanoyl" neft şirkəti Baş Şirvan kollektorundan gölə kanal çəksə də, kanalın qurtaracağı gölün dibindən hündürdə qaldığından, göl su ilə ancaq qış aylarında qismən dolur, yayda isə yenidən quruyur.[4] Böyük və Kiçik Çala (Qızılqaz) gölləri XX əsrin 50-ci illərində Milli Parkın ərazisindən keçən Salyan su toplayıcı kanalının yaranması nəticəsində əmələ gəlmiş və su bataqlıq quşların yaşayışı üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb etmişdir. Lakin 1990-cı illərin əvəllərindən Salyan su toplayıcı (Yenikənd) kanalına suyun vurulmasının dayandırılması ilə əlaqədar olaraq, göllərə su daxil olmaması, nəticədə 2000-ci ilədək onlar tamamilə qurumuşlar. 2002-ci ildə Dövlət Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən göllərə suyun vurulması bərpa edilmişdir. 2003-cü ilin yanvarında Böyük və Kiçik Çala göllərində qızılqaz 2390, Xəzər dənizi sahil zolağında isə 4983 fərd su-bataqlıq quşu qeydə alınmışdır.[5]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin Bax[redaktə | əsas redaktə]