Dəmiraparançay

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Dəmiraparançay
azərb. Dəmiraparançay
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon
Mənbəyi Böyük Qafqaz silsiləsi
Mənbəyinin yüksəkliyi 3850 m
Mənsəbi Türyançay
Uzunluğu 69 km km
Su sərfi 3,10 m³/san
Su sistemi Göyçay (çay)/Türyançay/Kür/Xəzər dənizi
Su hövzəsi Xəzər dənizi
Hövzəsinin sahəsi 596 km²

Dəmiraparançay - Türyançayı əmələ gətirən əsas qollardan (aşağı hissəsində Qaraçay da adlanır) biridir. Qəbələ rayonu ərazisindən axır.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Uzunluğu 69 km, hövzəsinin sahəsi 596 km²-dir. Başlanğıcını Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacının 3850 m hündürlüyündən götürür. İllik axımın 40-60%-ni yeraltı sular təşkil edir. Orta illik su sərfi 3,10 kub m/san-dir. Axımın 26%-i yazda, 35%-i yayda, 23%-i payızda, 16%-i isə qışda keçir. Tez-tez güclü sel hadisələri müşahidə olunur. İntensiv suvarma dövründə suyunun bir hissəsi Türyançaya və Göyçay çayına axıdılır. Suvarma işlərində geniş istifadə olunur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Dəmiraparançay Qəbələ rayonu ərazisində çay. Türyan çayının sol qoludur. Mənbəyini Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacından (3850 m. yüksəklikdən) alır, bir hissəsi Türyan, digər hissəsi Göyçay çaylarına axıdılır. Tez-tez çayda sel hadisələri baş verir. Çay Qəbələ şəhəri yaxınlığında Xan yolu adlı yerdə qədimdə mövcud olmuş dəmir körpünü dağıtdığına görə belə adlandırılmışdır. Yerli əhali arasında Körpüaparan, Fil dərəsində Vəndam çayına birləşdikdən sonra Fil çayı adlanır. ŞəkiQusar rayonlarında da eyniadlı çaylar vardır.[1]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. iki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,