Dəmiraparançay

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Dəmiraparançay
azərb. Dəmiraparançay
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Rayon Qəbələ rayonu
Mənbəyi Böyük Qafqaz silsiləsi
Mənbə yüksəkliyi 3.850 m
Mənsəbi Türyançay
Uzunluğu 69 km km
Su sərfi 3,10 m³/san
Su sistemi Göyçay (çay) → Türyançay → Kür → Xəzər dənizi
Hövzəsi Xəzər dənizi
Hövzə sahəsi 596 km²


Dəmiraparançay - Türyançayı əmələ gətirən əsas qollardan (aşağı hissəsində Qaraçay da adlanır) biridir. Qəbələ rayonu ərazisindən axır.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Uzunluğu 69 km, hövzəsinin sahəsi 596 km²-dir. Başlanğıcını Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacının 3850 m hündürlüyündən götürür. İllik axımın 40-60%-ni yeraltı sular təşkil edir. Orta illik su sərfi 3,10 kub m/san-dir. Axımın 26%-i yazda, 35%-i yayda, 23%-i payızda, 16%-i isə qışda keçir. Tez-tez güclü sel hadisələri müşahidə olunur. İntensiv suvarma dövründə suyunun bir hissəsi Türyançaya və Göyçay çayına axıdılır. Suvarma işlərində geniş istifadə olunur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Dəmiraparançay Qəbələ rayonu ərazisində çay. Türyan çayının sol qoludur. Mənbəyini Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacından (3850 m. yüksəklikdən) alır, bir hissəsi Türyan, digər hissəsi Göyçay çaylarına axıdılır. Tez-tez çayda sel hadisələri baş verir. Çay Qəbələ şəhəri yaxınlığında Xan yolu adlı yerdə qədimdə mövcud olmuş dəmir körpünü dağıtdığına görə belə adlandırılmışdır. Yerli əhali arasında Körpüaparan, Fil dərəsində Vəndam çayına birləşdikdən sonra Fil çayı adlanır. ŞəkiQusar rayonlarında da eyniadlı çaylar vardır.[1]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. iki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,