Göyçay çayı

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Göyçay (çay) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Göyçay
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayonlar
Mənsəbi Türyançay
Uzunluğu 115 km
Su sərfi 12,9 m³/s
Su sistemi Kür
Su hövzəsi Xəzər dənizi
Hövzəsinin sahəsi 1770 km²

GöyçayKürün sol qoludur. Qəbələ, İsmayıllı, GöyçayUcar rayonları ərazisindən axır.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Uzunluğu 115 km, hövzəsinin sahəsi 1770 km²-dir. Başlanğıcını Böyük Qafqazın cənub yamacından (1980 m) alaraq süni kanal vasitəsilə Kürə tökülür. Cənub yamacından axan çaylar arasında ən çox sululuğa malik olması ilə fərqlənir.

Başlıca olaraq sağdan: Qalacıq (uzunluğu 18 km), Vəndam (uzunluğu 36 km), soldan isə Əyriçayı (uzunluğu 36 km) qəbul edir. Axımı qar (12%), yağış (28%) və yeraltı (60%) sulardan əmələ gəlir. Çayın orta illik su sərfi 12,0 kub m/san-dir. Bununda 30-35%-i yaz, 20-25%-i yay, 18-22%-i payız, 15-17%-i isə qış fəsillərində keçir. Asılı gətirmələr həcminin böyüklüyünə görə Göyçay, Böyük Qafqazın cənub yamacından axan Türyan-çaydan sonra ikinci yeri tutur. Asılı gətirmələr sərfi 35,0 kq/san və ya orta hesabla bir ildə Şirvan düzü-nə 1 milyon tona qədər lil aparır. Orta lillənməsi isə 2700 q/kub m-dir. Aprel-iyun aylarında asılı gətirmələrin 45-65%-i, sentyabr-oktyabrda isə 15-30%-i keçir.

Göyçayın suyu hidrokarbonatlı-kalsiumlu olmaqla, 250-500 mq/l minerallaşmaya malikdir. Çay Şirvan düzünə çıxdıqdan sonra bir sıra qollara ayrılır və suvarma işlərinə məsrəf olunur. Çayın suyu yay aylarında əkin sahələrinin tələbatını ödəmədiyinə görə Nohur-Qışlaq su anbarının suyu xüsusi kanallar vasitəsilə çaya axıdılır. Göyçay şəhəri çayın suyu ilə təchiz olunur.

İvanovka kəndi yaxınlığında çayın üzərində HES tikilmişdir.

Göyçay çayının məcrası 2000-ci illərin əvvəllərindək 3-4 metr, bəzi yerlərdə 5-6 metr dərinliyində olmuşdur[1].

Körpülər[redaktə | əsas redaktə]

Çayı üzərində ilk avtomobil körpüsü 1947-ci ildə tikilmişdir[1]. Həmin körpü 2002-ci ilədək tab gətirmişdir. Belə ki, körpünün dayaqlarını, istinad laylarını su yumamışdır[1]. Lakin TIR-lar peyda olandan, ağır tonnajlı avtomobillər həmin dəmir konstruksiyalı körpünü qəzalı vəziyyətə saldıqdan sonra 2003-cü ildə ona paralel yeni körpü inşa edilib istifadəyə verilmişdir[1]. Mütəxəssislərə görə həmin tikilmiş, 2018-ci ildə uçmuşdur[1].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]