Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi (jurnal)

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi (jurnal) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi
Teaching of Azerbaijan Language and literature
Baş redaktor Sehran Səfərov
Növ jurnal
Tiraj 250
Təsisçi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
Təsis tarixi 1954
Ölkə
Qərargah Bakı şəhəri, Nəsimi küçəsi 37
Dil Azərbaycan, rus, ingilistürk
ISSN 2790-0738

Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi — jurnalı Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin elmi-metodik nəşridir. 1954-cü il iyun ayının 15-i "Azərbaycan məktəbi" jurnalının metodik əlavəsi olaraq təsis edilən jurnal, 1990-cı il dekabr ayının 3-dən etibarən, "Azərbaycan məktəbi" jurnalının əlavəsi kimi deyil, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin müstəqil elmi-metodik nəşri olaraq, "Ana sözu" adı ilə dərc edilməyə başladı və 1997-ci il aprel ayının 2-dən bu günədək əvvəlki, yəni "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" adı ilə dərcini davam etdirir. Jurnal Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə dissertasiyaların əsas nəticələrinin dərc olunması tövsiyə edilən nəşrlər sırasına daxildir.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

1950-ci illərin əvvəllərində Respublikada elmi-pedaqoji fikirin geniş ifadəsi üçün yeni çap imkanları axtarılırdı. Belə bir vaxtda elmi-pedaqoji prosesin keyfiyyətini yüksəltmək məqsədilə ayrı-ayrı fənlər üzrə yeni məcmuələrin yaranmasına ciddi ehtiyac duyulurdu. Həmin dövrə kimi ana dilimizin və ədəbiyyatın tədrisi, bu sahədəki problemlərlə bağlı yazılar ancaq müvafiq kitab, qəzet və ədəbi-bədii jurnallarda çap olunduğundan, ayrıca jurnalın nəşrinə zərurət var idi. Ona görə də Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin qərarı ilə "Azərbaycan məktəbi" jurnalına əlavə olaraq "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalı çap olunmağa başladı. Jurnalın ilk nömrəsi 1954-cü il iyun ayının 15-i işıq üzü gördü. 5,23 çap vərəqi həcmində olan və ildə 4 dəfə dərc edilən məcmuənin ilk baş redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Əbdüləzəl Dəmirçizadə oldu. Jurnalın ilk nömrəsi baş redaktorun "Müasir Azərbaycan dilinin əsas lüğət fondu" adlı 10 səhifəlik məqaləsi ilə açılırdı. Jurnalın 2-ci nömrəsində müəllimlərə kömək məqsədi ilə ölkəmizdə ilk dəfə olaraq, 1954-1955-ci tədris ilini əhatə edən Azərbaycan dili, ədəbi qiraət və ədəbiyyat proqramının I-X sinifər üzrə dərs bölgüsü də verilmişdir. 1989-cu il avqustun 18-i Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsi "Azərbaycan SSR-də Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi daha fəal işlədilməsini təmin etmək haqqında" qərar qəbul etdi. Bu qərara əsasən, həmin ilin sonlarında Azərbaycan SSR Xalq Təhsili Nazirliyinin xüsusi əmrinə müvafiq olaraq əlavə kimi buraxılan "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalının adı dəyişdirildi, əvəzində Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin müstəqil elmi-metodik nəşri olaraq fəaliyyət göstərən və 6,5 çap vərəqi həcimində dərc edilən elmi-kütləvi, pedaqoji jurnal olan "Ana sözü" çap edilməyə başladı. Jurnal bu adla 1990-cı ildən 1996-cı ilədək yüksək tirajla nəşr edildi. 1997-ci il aprel ayının 2-də "Ana sözü" jurnalının çapı dayandırıldı. 1997-ci ildən etibarən, jurnal fəaliyyətini əvvəlki adla, yəni "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" adı ilə davam etdirir.

Fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

"Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalı fəaliyyətinin 67 ili ərzində Azərbaycan dili və ədəbiyyatın tədrisi metodikasını, Azərbaycan dilinin təbliği və tədqiqi problemlərini araşdırmış, müəllimlərin bilik səviyyələri və elmi-metodik təcrübələrinin artırılmasında müstəsna rol oynamışdır. Jurnal "Azərbaycan məktəbi"nin əlavələri arasında əhatə dairəsi və həcminə görə digər məcmuələrdən hər zaman fərqlənmişdir. Burada mütəmadi olaraq Azərbaycan dili və ədəbiyyat fənlərinin tədrisinə dair müasir metodikanı, qabaqcıl müəllimlərin iş təcrübələrini ümumiləşdirən yazılar dərc olunmuşdur. Hazırda jurnalda Azərbaycan dili və ədəbiyyatının elmi-nəzəri məsələlərini müasir baxımdan şərh edən məqalələrə üstünlük verilir.

"Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalı fəaliyyətini təhsildə baş verən yenilik və müasir inkişaf tendensiyasiyalarına uyğun olaraq davam etdirir. Bu məqsədlə, jurnalın səhifələrində yeni pedaqoji texnologiyaların tətbiqi və dünyanın qabaqcıl pedaqoji təcrübələrinə dair yazılara sistemli olaraq yer verilir. Bu amil müəllimlərin peşəkarlıq səviyyələrinin artırılmasında mühüm rol oynayır. "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalının məqalələrinin Calameo.com, Academia.edu, Scribd.ru, Archive.org, İstina.ru, READera.org , ISSUU, Yumpu və s. elektron kitabxanalara yüklənməsi jurnalın daha geniş auditoriyalar üçün əlçatanlığını təmin etmişdir. Bundan əlavə jurnal DRJI, ASOS indeks, Advaced Sciences İndex, İdealonline tərəfindən indekslənir.

Jurnalın rubrikaları[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Dilçilik məsələləri
  • Metodika
  • Xalq ədəbiyyatı
  • Dialektologiya
  • Türk dili və ədəbiyyatı
  • Uşaq ədəbiyyatı
  • Azərbaycan ədəbiyyatı
  • Dünya ədəbiyyatı
  • Nəşrlər

Jurnalın baş redaktorları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Jurnalın ilk baş redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Əbdüləzəl Dəmirçizadə (1954-1959) olmuşdur. Növbəti illərdə isə jurnala ölkədə və SSRİ miqyasında tanınmış alimlər: ped.elmlər doktoru Ağamməd Abdullayev (1959-1975), Əziz Əfəndizadə, Mirabbas Aslanov, Bahəddin Yunusov, Məhəmməd Baharlı (2007-2019), Vaqif Alkərəmov (2019-2021) baş redaktorluq etmişlər. Hazırda (2021-ci ildən) jurnalın baş redaktoru Sehran Səfərovdur.

Jurnalla əməkdaşlıq edən məşhurlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

"Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalının səhifələrində respublikamızın görkəmli elm xadimləri, təhsil işçiləri, metodist-alimlər, tanınmış müəllimlər cıxış etmiş, fikir mübadiləsi aparmışlar. Jurnalda akademiklərdən M.Şirəliyev, M.C.Cəfərov, Ə.Mirəhmədov, T.Hacıyev, A.Axundov, B.Nəbiyev, İ.Həbibbəyli, N.Cəfərov, professorlardan Cəfər Xəndan, A.Abdullayev, S.Cəfərov, Ə.Qarabağlı, Ə.Əfəndizadə, B.Əhmədov, C.Əhmədov, Q.Kazımov, Y.Seyidov, Ş.Mikayılov, X.Məmmədov, H.Balıyev, Ə.Ağayev, A.Paşayev, S.Həsənova, V.Qurbanov, Y.Babayev, pedaqoji elmlər namizədləri A.Babayev, Ə.Kəlbəliyev, B.Muradov, D.Məmmədov, Ə.Abbasov, S.Hüseynoğlu, B.Həsənli, Q.Əmircanova, filologiya elmləri namizədi Ə.Quliyev və b. maraqlı yazılarla müntəzəm çıxış etmişlər. Jurnalda rus alimlərindən L.İ.Timofeyevin "Ədəbiyyat nəzəriyyəsinin əsas anlayışlarının sistemləşdirilməsi haqqında", A.S.Çikobavanın "Dilçiliyə giriş", A.Revyakinin "Ədəbiyyat və həyat", İ.Y.Lernerin "Təlim metodlarının sistemi (didaktik aspektdə)" adlı məqalələri dərc edilmişdir.

Jurnalın redaksiya şurasının üzvləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Möhsün Nağısoylu, AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
  • İsa Həbibbəyli, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
  • Bədirxan Əhmədov, AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu
  • Vaqif Qurbanov, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Qəzənfər Kazımov, AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
  • Mahirə Nağıyeva, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Elnur Nəsibov, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
  • Mahmud Allahmanlı, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Özcan Bayrak, Fırat Universiteti, Türkiyə Cümhuriyyəti
  • İrfan Erdoğan, Atılım Universiteti,Türkiyə Cumhuriyyəti
  • Rüfət Əzizov, Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutu
  • Təyyar Salamoğlu, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Piralı Əliyev, Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutu
  • Yaqub Babayev, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Ənvər Abbasov, Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutu
  • Bilal Həsənli, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti

Redaksiya heyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Vaqif Alkərəmov, Məsul katib
  • Sevinc Rəsulova, Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi
  • Sevda Abbasova, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Fəxrəddin Yusifov, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Bibixanım İbadova, Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutu
  • Adil Balıyev, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
  • Sədaqət Həsənova, Naxçıvan Dövlət Universiteti
  • İsmayıl Kazımov, AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
  • Nuray Əliyeva, AMEA Naxçıvan bölməsi

Redaksiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Gülnar Əliyeva, Könül Yadigarova, Zibeydə Səfərli, Nərmin Əliyeva, Nazlı Səmədzadə, Xatirə Məmmədova, Cəvahir Quluzadə, Fəridə Əhmədova.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]