Azərbaycan məktəbi (jurnal)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan məktəbi
Cild.jpg
Növ jurnal
Dövrilik İl ərzində 4 nömrə
Tiraj 1000
Təsisçi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
İlk buraxılışı 1924-cü il
Ölkə Azərbaycan Respublikası
Dil Azərbaycan, Rus, İngilisTürk
ISSN 0134-3289
http://journal.edu.az

Azərbaycan məktəbi (jurnal) - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin elmi-nəzəri, pedaqoji jurnalı. Eyni zamanda pedaqoji mətbuat tariximizin ən uzunömürlü jurnalı. 1924-1930-cu illərdə "Yeni məktəb", 1930-1943-cü illərdə "Müəllimə kömək", 1943-cü ildən başlayaraq Xüsusi Buraxılışları ilə birlikdə "Azərbaycan məktəbi" adı ilə dərc olunub.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

  • 2014-cu ildə 90 illik yubileyi yüksək səviyyədə keçirilən «Azər­baycan məktəbi» - pedaqoji mətbuat tariximizdə ən uzunömürlü akademik jurnal hesab olunur. Jurnal 95 il müddətində təhsil sisteminin yeniləşməsində, təlim-tərbiyə işinin keyfiyyətinin yüksəldilməsində, mütərəqqi tədris metod və formalarının təbliğində, qabaqcıl təcrübənin öyrənilib yayılmasında, görkəmli alimlərin fikir və ideyalarının cəmiyyətə təqdim olunmasında, elmi, pedaqoji təfəkkürün formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayıb.

Jurnalda elmi ictimaiyyət nümayəndələrinin, pedaqoqların, psixoloqların təhsilin aktual problemləri,fəlsəfəsi, tarixi ilə bağlı məqalələri dərc olunub. 2018 - ci ildən Azərbaycan Respublikası Təhsil Naziri Ceyhun Bayramovun göstərişi əsasında Jurnalda yeni islahatlara start verilib. Jurnalın dizaynı, məqalələrin hazırlanması və nəşri prosesi dünyanın təhsil sahəsində nüfuzlu elmi jurnallarının qəbul etdiyi elmi standartlara uyğunlaşdırılıb, jurnalın veb saytı yaradılıb. Jurnalın 1924-cü ildən nəşr olunan nüsxələrinin elekton bazası yaradlıb və saytda arxivləşdirilib. Hazırda jurnalın saytı ingilis dilində dünya ictimiaiyyətinə təqdim olunur. CiteFactor, Index Copernicus kimi, ResearchGate, DOAJ, Ideal Online, SOBIAD kimi elmi dərgilərin elektron arxivlərini indeksləmə qurumları tərəfindən tanınmağa və qəbul edilməyə başlamışdır. Hazırda Web of Sciencenəhəng elmmetrik platformasına daxil olmaq üçün ən müasir standartların tətbiqinə doğru istiqamətlənən “Azərbaycan məktəbi” akademik jurnalı təhsilimizin aktual problemlərinə, qabaqcıl təcrübənin öyrənilməsinə, təhsilinin dünyada qəbul olunmuş nəzəri və konseptual məsələlərinə aid məqalələrin nəşrini planlaşdırır.

"Azərbaycan məktəbi" (Azerbaijan Journal of Educational Studies) adı altında beynəlxalq jurnal kimi artıq dünya arenasından da çoxsaylı alimlərin elmi məqalələrini qəbul edir və dərc edir.

Jurnal Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə dissertasiyaların əsas nəticələrinin dərc olunması tövsiyə edilən nəşrlər sırasına daxil edilmiş, akademik Mehdi Mehdizadə adına mükafata layiq görülmüşdür.

Yeni Mekteb 1966 Cover Page
Muellime Qomeq 1931
Azerbaycan mektebi 1966

Xüsusi Buraxılışlar[redaktə | əsas redaktə]

Keçmiş sovet respublikaları arasında ilk dəfə olaraq “Azər¬baycan məktəbi” jurnalına əlavə kimi müxtəlif illərdə 8 adda metodik məcmuə çap edilib. Həmin metodiki əlavələrin bəziləri bu gün də dərc olunmaqdadır. Dövrün tələblərinə uyğun olaraq ilk əlavə məcmuə 1947-ci ildən nəşrə başlayan “Russkiy yazık i literatura v Azerbaydjanskoy şkole” məcmuəsi olub. Bu əlavə xüsusi buraxılışlar aşağıdakılardır:

  • "Русский язык и литература в Азербайджане"[1] (1947)
  • “Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi” (1954),
  • “Fizika və riyaziyyat tədrisi”[2] (1954),
  • “Kimya və biologiya tədrisi” (1956),
  • “Əmək və politexnik təlim” (1958),
  • “Tarix, ictimaiyyat, coğrafiya tədrisi” (1964),
  • “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə” (1970),
  • “Məktəbdə bədən tərbiyəsi” (1976)

Qeyd edilməlidir ki, fənlər üzrə əlavə metodik məcmuələr nəşrə başlayana qədər metodika sahəsindəki yeni ideyalar yalnız bu jurnal vasitəsilə təhsil ictimaiyyətinə çatdırılırdı.

Müstəqillik illərində «Azərbay­can məktəbi»[redaktə | əsas redaktə]

Müstəqilliyimizin ilk illərində «Azərbay­can məktəbi» jurnalı bir çox problemlərlə və bağlanmaq təhlükəsi ilə üzləşdi. Yalnız ulu öndər Heydər Əliyevin xalqın tələbi ilə haki­miyyətə qayıdışından sonra ölkəmizdə bərqə­rar olan sabitlik və davamlı inkişaf kursu sayə­sində təhsilin bütün sahələrində olduğu kimi, pedaqoji mətbuat orqanlarının, o cümlədən «Azərbaycan məktəbi» jurnalının fəaliyyət göstərməsinə imkan və şərait yarandı. Bu gün jurnal Azərbaycanın təhsil sistemində uğurla aparılan islahat prosesinə bacardığı qədər töhfə verir. Azərbaycan dövlətinin, hökumətin təhsilə göstərdiyi diqqət və qayğı jurnalda dərc olunan məqalələrin əsas qayəsini təşkil edir. «Azərbaycan məktəbi»nin ildə 6 nömrəsi çapdan çıxır. Jurnalda ardıcıl olaraq təhsil isla­hatları, o cümlədən müasir inkişaf tendensiyaları ilə bağlı məqalələr aparıcı yer tutur. Həmçinin Təhsil Nazirliyinin əməkdaşları, ali məktəb rektorları, tanınmış elm, təhsil adamları da jur­nalda çıxışlar edir, vaxtaşırı dəyərli fikir və mülahizələrini oxucularla bölüşürlər.

Fəaliyyət istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Jurnal təhsil sisteminin yeniləşməsində, təlim-tərbiyənin keyfiyyətinin yüksəl­dilməsində, mütərəqqi tədris metod və üsulla­rının təbliğində, gənc nəslin azərbaycançılıq, milli adət-ənənələr ruhunda tərbiyə olunma­sında, qabaqcıl təcrübənin yayılmasında aparıcı rol oynamışdır.
  • Məcmuə öz səhifələrində yeni tipli məktəblərin, ali və orta ixtisas təhsili ocaqlarının, yaradıcı müəllimlərin təcrübəsini ümumiləşdirən məqalələrə yer ayırmış, təhsil sahəsində inkişaf etmiş ölkələrin qabaqcıl təcrübəsini və beynəlxalq əlaqələrə dair mate­rialları oxuculara çatdırmışdır.
  • Ötən əsrin birinci yarısında respublikamız­da maarif məsələlərinə, təhsilin metodikasına ciddi diqqət yetirilirdi.
  • Müəllimə, məktəbə köməyin vacibliyini fəaliyyətinin ana xəttinə çevirən jurnalın sonralar müxtəlif fənlər üzrə metodik məcmuələri də ərsəyə gəlmişdir.

Jurnalda yer alan “Təhsil siyasəti”, “Pedaqogika”, “Metodika”, “Kurikulum”, “Psixologiya”, “Təhsil tarixi”, “Beynəlxalq təcrübə”, “Təhsil texnologiyaları” rubrikalarının hər biri Azərbaycan və dünya təhsilinin qabaqcıl tendensiyalarını, (“Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”, “Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi” kimi konseptual sənədləri, Azərbaycan təhsilində son dövrlər həyata keçirilən geniş miqyaslı islahatların nəticələrinin elmi mahiyyətini, beynəlxalq təcrübənin tətbiqi imkanlarını, pedaqoji təhsilin məzmununu, pedaqoji kadr hazırlığının təşkilinə qoyulan tələblərin nəzərə alınması, ümumtəhsil müəssisələrinin ibtidai təhsil səviyyəsi üzrə təhsil alan şagirdlərinin beynəlxalq qiymətləndirmədə mövcud vəziyyətini, Beynəlxalq məktəblərdə qlobal vətəndaşlıq təhsilinin liberal perspektivlərini, eyni zamanda təhsil tariximizin bəzi mühüm məqamlarını) zəngin tədqiqat faktlarını əhatə edir.

Jurnalla əməkdaşlıq edən məşhurlar[redaktə | əsas redaktə]

Bu Jurnalın tarixində Azərbaycanın ictimai fikrinin tanınmış simaları - Bəkir Çobanzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Abdulla Şaiq, Tağı Şahbazi Simurğ, Üzeyir Hacıbəyov, Mirzə İbrahimov, Məmməd Arif, Məmməd Cəfər, Əşrəf Hüseynov, Məmmədağa Şirəliyev, Əbdüləzəl Dəmirçizadə, Abasqulu Abbaszadə, Maqsud Cavadov, Cümşüd Zülfüqarlı, Mehdi Mehdizadə, Əhməd Seyidov, Ağəmməd Abdullayev, Feyzulla Qasımzadə, Həmid Araslı, Əkbər Bayramov, Budaq Budaqov, Mərdan Muradxanov, Bəşir Əhmədov, Yusif Talıbov, Əliheydər Həşimov, Əjdər Ağayev, Əbdül Əlizadə, Hüseyn Əhmədov, Nurəddin Kazımov, Yəhya Kərimov və digərləri jurnalla sıx əməkdaşlıq əlaqələri qurub, özlərinin elmi fikirlərini, pedaqoji təcrübələrini məhz bu məcmuə vasitəsilə oxuculara çatdırıblar. XX əsrin 70-80-ci illərində “Azərbaycan məktəbi” jurnalı Sovetlər Birliyinin ən nüfuzlu pedaqoji nəşrləri sırasında yer alırdı. Keçmiş ittifaqın tanınmış pedaqoq alimlərinin (keçmiş SSRİ Maarif naziri Mixail Prokofyev, Rusiyanın görkəmli alimləri, akademiklər Yuri Babanski, Artur Petrovski, Meşşannikov, Mirzə Maxmutov, Vladimir Adoratski, Valeri Alekseyev, Aleksey Bodalyov, Vladimir Favorski, İvan Kairov, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının müxbir üzvləri Daniel Elkonin, Aleksandr Kotalikov, professorlar Pyotr Fridolin, Boris Komarovski, Pavel Yakobson, Mixail Abramov, Aleksey Amossov, Leb İtelson, Nadejda Krupskaya, Belorusiyadan olan akademik Aleksandr Makovelski, Gürcüstandan akademik Şalva Amanaşvili, Azərbaycanın görkəmli müəllimləri, məktəbşünasları Sona Tağıyeva, Zahid Şöyübov, Məhər Quliyev, Zərbəli Səmədov, Aliyə Təhmasib, Abuzər Ağayev, Yunis Zərgərli) əsərləri sistemli olaraq jurnalın səhifələrində yer tutub. İttifaqın aparıcı elmi-pedaqoji nəşrləri “Azərbaycan məktəbi” jurnalında dərc olunan yazılardan ardıcıl olaraq iqtibaslar gətirib, buradakı elmi məqalələri öz səhifələrində yerləşdiriblər.

Jurnal barədə deyilənlərdən[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan-sovet yazıçısı, dramaturq, ictimai xadim Mirzə İbrahimov XX əsrin 40-cı illərini nəzərdə tutaraq yazırdı:

«...O zaman məktəb və müəllimlərimiz həmişəkindən daha artıq təlim-tərbiyə barədə müntəzəm məlumat ve­rən ədəbiyyata, xüsusən qəzet və jurnala bö­yük ehtiyac duyurdu... Müəllimlərimizin, bü­tün maarif işçilərinin mənəvi tələbləri, peda­qoji elmləri dərindən mənimsəmək həvəsi, təlim və tərbiyənin vacib məsələlərini, mək­təb həyatını ətraflı işıqlandıran elmi yazılara ehtiyac xüsusi bir jurnalın çap olunmasını tələb edirdi. Beləliklə, «Azərbaycan məktəbi» də yenidən meydana çıxdı... Bu illər ərzində peda­qoji fikrimizin inkişafında, respublikamızda tə­lim-tərbiyə sisteminin kamilləşməsində, pe­daqoji elmi kadrların yetişməsində, püxtələşməsində, məncə, onun xidmətləri çox böyükdür».

Jurnalın rubrikaları[redaktə | əsas redaktə]

  • «Təhsil tarixi»
  • «Təhsilin fəlsəfəsi»
  • «Beynəlxalq təcrübə»
  • «Peda­qoji psixologiya»
  • «Təhsilin iqtisadiyyatı»
  • «Təhsilin idarəedilməsi»
  • «Kurikulum, innovasiyalar»
  • «Metodika, qabaqcıl təcrübə»
  • «Yeni nəsil dərsliklər, yeni nəşrlər»

Jurnalın baş redaktorları[redaktə | əsas redaktə]

Jurnalın ilk baş redaktoru Mustafa Quliyev olub (1924-1928). 1928-1929-cu illərdə ona Abbas Sultanov, 1930-cu ildə Qılıncinski, 1932-ci ildə Mikayıl Rəhimli, 1935-1936-cı illərdə Pənah Qasımov, 1937-1940-cı illərdə İsmayıl Qasımov, 1940-cı ilin sonlarında Rüstəm Hüseynov, 1941-1943-də Laləzar Mustafayeva, 1947-də Ə.M.Qafarlı, 1948-1963-cü illərdə Rüstəm Hüseynov, 1963-1974-cü illərdə Əkbər Mirzəyev, 1974-1981-də Əjdər Ağayev, 1981-2006-cı illərdə Zəhra Əliyeva, 2006-2018-ci illərdə Nəcəf Nəcəfov rəhbərlik edib. Hazırda jurnalın baş redaktoru Rahil Nəcəfovdur.

Beynəlxalq elmi indekslərdə[redaktə | əsas redaktə]

2018-ci ildən Təhsil nazirliyinin tövsiyəsi ilə jurnalda məqalələrin işlənməsi və qəbulu, tərtibat və dizayn sahəsində yeni standartlar tətbiq olunur. Jurnal beynəlxalq nüfuzlu elmi indekslərdə indekslənir və öz ənənələrinə sadiq qalaraq maarifçilik, fundamental elmi istiqaməti, innovativlik təmayülünü əsas götürür. Hazırda ResearchGate, Index Copernicus, Google Scholar, CiteFactor, DOAJ, Indeks Copernicus İnternational, İdealonline, COPE indekslərinə sahib olan jurnalın yaxın gələcək üçün hədəfi nüfuzlu elmi bazaların - SCOPUS, Web of Science-in istinad bazasına, həmçinin pedaqogika sahəsində nüfuzlu elmi məqalələrin bazası sayılan “Social Science Citation”ın siyahısına düşməkdir. Buna nail olmaq üçün isə qarşıda dayanan vəzifələrdən ən mühümü beynəlxalq standartlara cavab verən, Azərbaycanda və dünyada tanınan alimlərin, zəngin pedaqoji təcrübəyə malik olan müəllimlərin elmi məqalələrinin çapına nail olmaqdır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Təhsil nazirliyinin saytında “Azərbaycan məktəbi” jurnalı haqqında "Azərbaycan məktəbi" jurnalının 90 illiyi ilə əlaqədar görüş keçirilib

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 2011-ci ildən Bakı Slavyan Universitetində nəşr oluunmağa başladı | https://bsu-uni.edu.az/ru/journals/1/
  2. Wikipedia səhifəsi | https://az.wikipedia.org/wiki/Fizika,_riyaziyyat_v%C9%99_informatika_t%C9%99drisi_(jurnal)