Ceyms Monro

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ceyms Monro
James Monroe
Ceyms Monro
Bayraq
Amerika Birləşmiş Ştatlarının 5-ci prezidenti
Bayraq
4 mart 1817 — 4 mart 1825
Vitse-prezident: Deniel D. Tompkins
Sələfi: Ceyms Medison
Xələfi: Con Kuinsi Adams
Bayraq
Amerika Birləşmiş Ştatlarının 7-ci Dövlət katibi
Bayraq
2 aprel 181130 sentyabr 1814
28 fevral 18154 mart 1817
Prezident: Ceyms Medison
Sələfi: Robert Smit
Xələfi: Con Kuinsi Adams
 
Partiya: Demokratik respublika partiyası
Təhsili: Uilyam və Meri Kolleci
Dini: Yepiskopal
Təvəllüdü: 28 aprel 1758(1758-04-28)
Union flag 1606 (Kings Colors).svg Vestmorlend qraflığı, Virciniya, Britaniya Amerikası
Vəfatı: 4 iyul 1831 (73 yaşında)
US flag 25 stars.svg Nyu-York, ABŞ
Atası: Spens Monro
Anası: Elizabet Cons Monro
Həyat yoldaşı: Elizabet Monro
Uşaqları: qızları: Eliza və Mariya Hester
oğlu: Ceyms Spens (1799-1801)
 
İmzası: İmzası

Ceyms Monro (ing. James Monroe; 28 aprel 1758, Vestmorlend qraflığı, Virciniya, Britaniya Amerikası - 4 iyul 1831, Nyu-York, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 5-ci prezidenti (1817-1825) və 7-ci Dövlət katibi (1811-1814, 1815-1817). ABŞFransa arasında 1803-cü il Luiziana sövdələşməsinin təşkilatçılarından biri və prezidentliyi dövründə qəbul olunan ABŞ-ın Avropanın daxili işlərinə qarışmaması və Amerika qitəsinin ABŞ-ın maraq dairəsində olmasının elan edildiyi Monro doktrinasının müəllifidir.

ABŞ-ın 5-ci prezidenti Ceyms Monro 1758-ci il aprelin 28-də Virciniyanın Vestmorlend dairəsindəki Vaşinqton-Periş şəhərciyində anadan olmuşdur. Virciniyanın digər siyasətçilərindən fərqli olaraq, atası Spens Monro yalnız 500 akr torpaq sahəsinə malik fermer idi. Ceyms Monro ilk ibtidai təhsilini keşiş Arçibald Kempbellin yanında alır. 16 yaşında Virciniyanın paytaxtı Uilyamsburqa gələrək «Uilyam ənd Meri» kollecində təhsilini davam etdirir. İstiqlaliyyət müharibəsi başladıqda Kontinental ordunun Virciniya alayına daxil olur və 18 yaşında zabitlik şəhadətnaməsi alır, 1778-ci ildə podpolkovnik rütbəsi verilir. Qeyd edək ki, Medisonun göstərdiyi hərbi xidmət rəhbərlik tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, ona Qərb ərazisində böyük torpaq sahələri verilmişdir.

1782-ci ildə Virciniya qanunvericilik məclisinə üzv seçilən Monro, siyasi fəaliyyətə başlayır. 1786-cı ilədək, ştatin nümayəndəsi kimi, iclaslarını Nyu-Yorkda keçirən Konfederasiya Konqresinin iştirakçısı olur. Nyu-Yorkda yaşadığı vaxt (16 fevral, 1786-cı ildə) müflis olmuş Vest-Hind plantatorunun qızı Elizabet Konraytla ailə qurur. Həmən ilin dekabr ayında anasının şərəfi nə Elizabet adlandırılan ilk övladları dünyaya gəlir.

Nümayəndələr palatasına seçkilərdə C.Medisona məğlub olmasına baxmayaraq, 1790-cı ildə Virciniya parlamenti onu senator seçir. Fransaya səfir göndərilənədək dörd il müddətində senator olur. Onun Fransada səfir kimi fəaliyyəti qənaətbəxş olmur və 29 iyul 1796-ci ildə xarici işlər naziri Timoti Pikerinq tərəfindən geri çağırılır.

C.Monro 1811-ci ildə yenidən Virciniya ştatının qubernatoru seçilir. O. 1817-ci ildə prezident seçkilərində qalib gələrək Ağ evin sahibi olur, prezident seçilir. 24 fevral 1819-cu ildə Monro tərəfindən imzalanan Transkontinental müqaviləhaqlı olaraq Adams-Onis müqaviləsi adlanır. Xarici işlər naziri Adamsın gərgin fəaliyyəti sayəsində bağlanmış bu müqaviləyə əsasən bütün Florida ABŞ-a birləşdirilmişdi.

Ceyms Monro 1824-cü il prezident seçkilərində iştirak etmir, ömrünün son illəri maddi çətinliklər içərisində keçir. 1830-cu il 23 sentyabrda həyat yoldaşı vəfat etdikdən sonra, Nyu-Yorka qayıdaraq kiçik qızı Mariya Hesterin yanında yaşayır. 4 iyul 1831-ci ildə, Birləşmiş Ştatların İstiqlaliyyət Bəyannaməsinin 55-ci ildönümü günü vəfat edir.