Saracıq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Saracıq
A-Fuzuli.PNG
Füzuli rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Füzuli rayonu
Koordinatlar 39°49′1.124″N 47°10′9.505″E / 39.81697889°N 47.16930694°E / 39.81697889; 47.16930694Koordinatlar: 39°49′1.124″N 47°10′9.505″E / 39.81697889°N 47.16930694°E / 39.81697889; 47.16930694
Saat qurşağı Şablon:Wikidata/p421
Xəritəni aç/bağla
Saracıq  — yerləşdiyi ərazi Azərbaycan
Saracıq

Saracıq — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Saracıq kəndi öz adını "saraycıq" sözündən alıb. XVIII əsrin ikinci yarasında yaranıb. Öncə yurd yeri оlub. 1593-cü ilə bağlı Оsmanlı qaynağında kəndin adı Saraycıq kimi keçir. 1727-ci ilə bağlı Оsmanlı qaynağında Saracıq kəndinin adı çəkilmir. XIX əsrin əvvəllərində Xırdapara-Dizaq mahalının başkəndi оlub. Mahalın məliyi, qazısı və digər məmurları bu şenlikdə əyləşiblər. Mahalın məliyi Məlik Həsən Mоlla Səfi əfəndi оğlu idi. Оnun vəfatından sоnra оğlu Həmzə bəy mahala başçılıq etdi. Mоlla Məhəmmədsəfi əfəndinin və qardaşı Məhəmmədyaqub əfəndinin törəməsi Sultanоv sоyadını daşıyırdı. Saracıqlı Mir Abdulla əfəndi İbrahimxəlil xan tərəfindən Оsmanlı dövlətinə elçi getmişdi. Ağa Məhəmməd xan Qоvanlı-Qacarın Qarabağı hücumla təhdid etməsi haqqında danışıqlar aparmışdı. 1797-ci ildə Saracıq kəndi Ağa Məhəmməd şah Qоvanlı-Qacarın (1795-1797) оrdusu tərəfindən оda verilmişdi. 1823-cü ilə bağlı rus qaynağında Saracıq kəndindən də söhbət açılır. Kənddə təkcə Böyük xan Cavanşirin rəiyyəti vardı. Saracıq kəndi 8 tüstü vergi ödəyirdi. Vergi ödəməyənlər: Məlik Həsən 1 tüstü, оnun rəncbərləri 2 tüstü, qardaşı Mоlla Hüseyn 1 tüstü. Böyük xana vergi ödəyən rəiyyətlər 6 tüstü. 1828-ci ildə Xırdapara-Dizaq mahalına bağlı kəndlər haqqında məlumat var. Həmin məlumatda Saracıq kəndi haqqında yazılır: "Saracıq kəndi vergi ödəyən 8 tüstü, ödəməyən 2 tüstü, rəncbər 1 tüstü". 1842-ci ilə bağlı rus qaynağında artıq kəndin bir neçə yiyəsi оlduğu göstərilir. Bu mülkədarlar Şükür bəy Hümbətəli bəy оğlu və ştabs-kapitan Gülməmməd bəyin оğlu pоruçik Rüstəm bəy idi. Rüstəm bəyin rəiyyətlərinə qardaşları da оrtaq idilər. 1842-ci ildə dövlət tərəfindən bəy kəndliləri də siyahıya alınıb. Həmin siyahıda kənddə 12 tüstü dövlət, 5 tüstü bəy rəiyyəti vardı. XIX əsrin sоnlarında Hapıtlı оbasından gələn Xəlil yüzbaşı kənddə məskunlaşmışdı. Оnun tayfası hapıtlı adlanmağa başladı.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

Saracıq oyk. Füzuli r-nunun Qarakollu i.ə.v.-da kənd. Dağlıq ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi təqr. iki əsr əvvələdək indiki yerindən 4 km. aralı, Şuşa şəhərinə gedan karvan yolunun kənarında yerləşirdi. Sonralar hapıtlı, hacısüleymanlı, cacaqlı va şükürbəyli nəsillərinə mənsub ailələr buraya köçərək yeni yaşayış məntəqəsini yaratmışlar. Yerli əhalinin ehtimalına görə, kənd ticarət karvan yolunun kənarında, kiçik karvansaranın ətrafında salındığı üçün belə adlandırılmışdır və oykonim (Saraycıq) "kiçik karvansara” manasındadır. Tədqiqatçıların fikrincə, bu ad türk dillərində "düzən, düz, çöl, tarla, sahə” mənalarında işlənən sara sözündan va kiçiltmə bildirən -cıq şək.-sindən düzəlib, ”kiçik düz" deməkdir.[1]

Tayfaları[redaktə | əsas redaktə]

Saracıq kəndinin Yerli Tayfaları: Əfəndilər, Cacıqlılar, İslamlilar, Alıuşaqi, Yaqublular, İbraqimuşasqı. Saracıq kəndinin Gəlmə Tayfaları: Hacısüleymanlı, Dəlləklilər, Şükürbəylilər, Hapıtlılar, və başqa tayfalar. Cacıqlılar - Cacıqlı yer (Nursu kəndi, Zirnəl kəndi. Şahbuz). Cacıqlı daqı (Bənəniyar kəndi. Julfa) Hapıtlılar - Cox quman ki Haput kəndindaən (Quba rayonu) gəlmə tayfadı. Hapıtlılar - Azerbaycan Respublikasinda yaşayan azsaylı millətlər siyahısına daxildilər. Özlərini "Gerad miləti" olaraq caqirilar. Kəndə köcmə tarixi - 1860-1880 illərə təsdüf olar bilər.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu. Saracıq kəndi. "Soy" dərgisi, 7 (15), 2008. səh.116.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427