Horadiz

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Horadiz
Gerb
Gerb

39°26′52″ şm. e. 47°20′11″ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 160 m
Saat qurşağı UTC+04:00
Əhalisi
Əhalisi
Xəritəni göstər/gizlə
Horadiz xəritədə
Horadiz
Horadiz

HoradizAzərbaycanın Füzuli rayonunda şəhər. Araz çayının sol sahilində, düzənlikdədir. Oykonim İran dillərindəki oura (qala, möhkəmləndirilmış yer) və dizə (qala) sözlərindən ibarətdir, "qala kənd" mənasındadır.[1]

1993-cü ildə erməni silahlı qüvvələrinin işğalına məruz qalıb. Azərbaycan Milli Ordusunun 1994-cü ildə keçirdiyi Horadiz əməliyyatı zamanı işğaldan azad edilib.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Füzuli rayon icra hakimiyyətinin binası Horadizdə

Horadiz yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonunda Şuşa qəzasının tərkibinə daxil olub. Daha sonralar Horadizə şəhər tipli qəsəbə statusu verilib. Qarabağ müharibəsi dövründə qəsəbə ərazisində ağır döyüşlər gedib, qəsəbədəki bir çox evlər dağılıb, təsərrüfata böyük ziyan dəyib. 24 oktyabr 1993-cü ildə Ermənistan ordusu qəsəbəni Füzuli rayonu ilə birlikdə işğal edib. Azərbaycan ordusunun əks-hücumu nəticəsində (bax:Horadiz əməliyyatı) 1994-cü il yanvarın 5-də Horadiz işğaldan azad edilib. Azərbaycan Respublikası prezidentinin 23 oktyabr 2007-ci ildə verdiyi fərmana əsasən Horadizə şəhər statusu verilib. Hal-hazırda Horadiz şəhəri cəbhə xəttində bir neçə kilometr aralıda yerləşir. Şəhərin ərazisində yerləşən Azərbaycan ordusunun bölmələri həm cəbhə xəttini, həm də İranla olan dövlət sərhədini qoruyurlar.

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Arxiv sənədində Yuxari Qarabagın Dizaq nahiyəsində Horadis kimi qeyd olunmuşdur. “Qoradüz“ adının danışıqda təhrifidir. Türk dillərində kora, qora, qura, monqolca xürz “yarım oturaq həyat tərzi keçirən maldarların qışlaq yerində müvəqqəti evləri və təsərrüfat "gecələr malqara salqmaş üçün hasırlanmış yer" və düz ( düzən yer) sözlərindən ibarətdir. Cənubi Qafqazın türk toponimiyasında kora (qora) sözü sonralar “kara“ və “qara“ formalarında bir sıra dərə, təpə və düzən adlarında əksini tapmışdır. XVII əsrdə Naxçıvanda Kürədiz. Şamaxı rayonunda Horadil ( kora, qora və ərəb dilində tel “təpə“ sözlərindən) dağ adında və Abşeronda Goradil (kora, qora və ərəbcə tel “təpə“ sözlərindən) kənd adları mənaca eynidir.[2]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Horadizdə XIX əsrdə tikilmiş məscid yerləşir. Horadiz şəhərində 3 tam orta ümumtəhsil məktəbi,1 xəstəxana, xalçaçılıq kombinatı, çörək kombinatı, 1 poliklinika, 2 uşaq baxçası- körpələr evi, bayraq meydanı, gənclər evi, 4 istirahət parkı, avtovağzal, rəsm qalereyası, xatirə parkları, şadlıq evi, bazar, mehmanxana, olimpiya kompleksi və müxtəlif dövlət və qeyri dövlət müəssisələri, digər əhəmiyyətli obyektlər yerləşir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

İl Sayı
2012 7.100

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərdə son illər bir çox obyektlər tikilmişdir. İdman Olimpiya Kompleksi, Bayraq muzeyi, Muğam mərkəzi, Gənclər evi, H.Əliyev Mərkəzi, YAP-nın inzibati binası, Təhsil şöbəsinin binası, Polis şöbəsi, Kənd Təsərrüfatı İstehsalatı İdarəsinin binası, Aqrolizinq ASC-nin inzibati binası, Dövlət Sığorta İdarəsinin binası, Rəsm Qalereyası, Diyarşünaslıq Muzeyi, İcra Hakimiyyətinin inzibati binası, Qonaq evi, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti İdarəsi, Statistika İdarəsi, Torpaq Xəritəçəkmə İdarəsi, DSMF, Qaz İstismar Sahəsinin binası, Seyesmoloji və elektrik stansiyası daxildir.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Horadiz // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. — Bakı: "Şərq-Qərb", 2007. — I cild. — Səhifələrin sayı: 304. — ISBN 978-9952-34-155-3.
  2. B.Budaqov, Q.Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri Bakı,2005

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]