Daşkəsən

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Disambig.svg Bu məqalə Daşkəsən şəhəri haqqındadır. Daşkəsən rayonu üçün Daşkəsən rayonu səhifəsinə baxın.
Daşkəsən
Montage of Daşkəsən 2019.jpg
40°31′05″ şm. e. 46°04′58″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Daşkəsən rayonu
Başçı Əhəd Abıyev
Tarixi və coğrafiyası
Yaşayış məntəqəsi statuslu 1948
Mərkəzin hündürlüyü 1.630 ± 1 m
Saat qurşağı UTC+4
Əhalisi
Əhalisi 10.566 nəfər (2009)
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +994 22 21[1]
Poçt indeksi AZ1600
Nəqliyyat kodu 16
Xəritəni göstər/gizlə
Daşkəsən xəritədə
Daşkəsən
Daşkəsən
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

DaşkəsənAzərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Daşkəsən şəhər inzibati ərazi dairəsində şəhər və rayon mərkəzi.[2] 1948-ci ildə rayon tabeli şəhər statusu almışdır.[3]

Daşkəsən şəhəri Gəncə şəhərindən 43 kilometr, Bakı şəhərindən isə 406 kilometr məsafədə yerləşir. Qoşqarçayın sol sahilində, dağlıq yerdədir. Dəniz səviyyəsindən 1600 m. hündürlükdə yerləşir. 1930-cu ildə burada dəmir filizi çıxarılması ilə əlaqədar salınmışdır. Daşkəsən kəndi əsasında yaranmışdır. Oykonim "daş (dəmir filizi) çıxarılan yer" mənasındadır.[4]

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İkinci dünya müharibəsindən sonra 1948-ci il mart ayının 16-da şəhər statusu verilmişdir. Azərbaycanın qərbində "metallurqlar şəhəri" Daşkəsənin inşası ətrafdakı dəmir, kobalt, alunit və digər faydalı qazıntılarla zəngin yataqları mənimsəmək, dağ-mədən işçiləri üçün müvafiq sosial-məişət şəraiti və yaşayış üçün zəruri infrastruktur yaratmaqla Cənubi Qafqazda metallurgiyanın xammal bazasının əsasını qoymaq məqsədi daşıyırdı. Şəhərin tikintisi burada Azərbaycan Dağ-Mədən Filizsaflaşdırma Kombinatının yaradılması ilə paralel aparıldı. 1944-cü ildə həmin müəssisənin özülü qoyuldu. 1954-cü ildə isə burada dəmir filizinin zənginləşdirilməsinə və dəmir konsentratı istehsalına başlanıldı.[5] 1956-cı ildən şəhərin daxil olduğu Dəstəfur rayonunun adı dəyişdirilərək Daşkəsən rayonu adlandırılıb.

Toponikiması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İnzibati bölgüsü[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xoşbulaq

Zağalı

Gürbulaq

Əmirvar

Bayan

Dardərya

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən şəhərdə 10566 nəfər yaşayır. Onların 5141 nəfəri kişi, 5425 nəfəri isə qadındır.[6]

İl Sayı
1959 9.567 [7]
1970 8.955 [8]
İl Sayı
1979 8.400 [9]
1989 10.438 [10]
İl Sayı
2012 10.700
2019 11,1 [11]

İqtisadiyyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mədəniyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şəhərdə Mərkəzi Kitabxana və 1 №-li şəhər kitabxanası, Daşkəsən şəhər Uşaq İncəsənət Məktəbi, Daşkəsən Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, Daşkəsən rayon Heydər Əliyev Mərkəzi, Daşkəsən Dövlət Rəsm Qalereyası,[12] Daşkəsən şəhər 2 saylı uşaq bağçası, Daşkəsən şəhər uşaq, gənclər və idman məktəbi,[13] Daşkəsən Rayon Mədəniyyət Mərkəzi [14] fəaliyyət göstərir.

Şəhərin kənarında mərmər ocağı, içində Böyük Vətən Müharibəsi şəhidlərinə həsr olunmuş xatirə abidəsi, tarixi körpü mövcuddur.[15]

Təhsil[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şəhərdə Daşkəsən şəhər İ.Nəsimi adına 1 saylı tam orta məktəb, Daşkəsən şəhər A.Mürsəlov adına 2 saylı tam orta məktəb, Daşkəsən şəhər N.Nərimanov adına 3 saylı tam orta məktəb və Daşkəsən şəhər S.Vurğun adına 4 saylı tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.[16]

Şəkillər[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Şəhərlərarası telefon kodları". mincom.gov.az (azərb.). İstifadə tarixi: 2021-01-15.
  2. Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin siyahısı[ölü keçid]
  3. Президиум Верховного Совета Азербайджанского ССР. "Азербайджанская ССР, Административно-территориальное деление на 1 января 1961-го года". Азербайджанское государственное издательство, Баку, 1961, стр.8
  4. Daşkəsən // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: "Şərq-Qərb". 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.
  5. Azərbaycanda dəmir filizi yataqları bazasında metallurgiya kompleksi yaradılır
  6. Daşkəsən // Azərbaycan əhalisinin siyahıyaalınması (2009). I. Bakı: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi. 2010. səh. 86.
  7. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1959)
  8. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1970)
  9. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1979)
  10. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1989)
  11. http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-cities.htm
  12. "Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların Siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı
  13. Hamlet Qasımov. Daşkəsən yeni görkəmdə. Xalq qəzeti. 2009, 3 sentyabr, səh.10
  14. Regional Mədəniyyət və Turizm İdarələrinin İnteqrasiyalı İdarəetmə Planı
  15. Regional Mədəniyyət və Turizm İdarələrinin İnteqrasiyalı İdarəetmə Planı
  16. Daşkəsən Rayon Təhsil Şöbəsi. Ümumtəhsil məktəbləri

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]