Azərbaycan milli futbol komandası
| Ümumi Məlumat | |||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Quruluş ili: | 1992 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Məşqçi: | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Konfederasiya: | UEFA (Avropa) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Ən çox forma geyinmiş oyunçu: |
Tərlan Əhmədov (73) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Ən çox qol vuran oyunçu: |
Qurban Qurbanov (14) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Fifa kodu: | AZE | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Stadion: | Respublika Stadionu Lənkəran şəhər stadionu Dalğa arena |
||||||||||||||||||||||||||||||
| İlk matç: | Tbilisi, 1927 Gürcaani, 17 sentyabr 1927 |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Ən yaxşı nəticəsi: | Tbilisi, 1927 Bakı, 5 iyun 1999 |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Ən pis nəticəsi: | Oser, 6 sentyabr 1995 |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
| Uğurları | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Dünya çempionatı: | yoxdur | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Avropa çempionatı: | yoxdur | ||||||||||||||||||||||||||||||
Azərbaycan milli futbol komandası — Azərbaycan Respublikasının milli futbol komandası sayılır və Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası tərəfindən idarə olunur. Beynəlxalq arenada 1992-ci ilin sentyabr ayından etibarən çıxış edir. 2008-ci ilin aprelində Berti Foqts yığmaya baş məşqçi təyin olunmuşdur. Azərbaycan yığmasının FİFA-nın reytinqdə ən yüksək göstəricisi 2010-cu ilin noyabr ayında qeydə alınan 90-cı pillədir[1].
[redaktə] Erkən tarix
- Məşhur Azərbaycan şairi və filosofu Nizami Gəncəvi məşhur Xəmsəsində futbola bənzər oyunu təsvir etmişdir.
- İlk futbol klubları Azərbaycanda 1905-ci ildə yaradılmışdır. Onlar əsasən böyük neft şirkətlərini təmsil edirdi.
- İlk çempionat 1911-ci ildə keçirilmişdir və bu çempionatın qalibi Britaniya neft şirkətini təmsil edən British Club olmuşdur.
- Azərbaycan yığması ilk oyununu 1929-cu ildə Tehranda İran millisinə qarşı keçirmiş və 3 dəfə qalib gəlmişdir – 4:0, 4:1 və 11:0.
[redaktə] Müasir tarix
- Müstəqillik əldə edildikdən sonra AFFA yaradılır.
- 1994-cü ildə Azərbaycan FİFA və UEFA-ya üzv qəbul olunur.
- Azərbaycan yığma komandası Avropada debütünü UEFA Avropa Kuboku 1996-nın seçmə mərhələsində Rumıniyaya qarşı edir və 0:3 hesabı ilə məğlub olur. Azərbaycandakı gərgin siyasi vəziyyətlə əlaqədar olaraq milli ev oyunlarını Türkiyənin Trabzon şəhərində keçirməli olur.
- Son illər yığmada milliləşdirilmiş futbolçular oynamağa başlayır. Onların arasında Branimir Subaşiç, Andre Ladaqa, Leandro Qomeş, Fabio Luis Ramim və başqalarını göstərmək olar.
[redaktə] Azərbaycan milli komandasının FİFA-da ilbəil reytinqləri
Azərbaycan milli komandası FİFA-nın reytinqində 12 dəfə müsbət saldoya malik olub. 1994-cü ilin iyunundan FİFA-nın reytinqində yer alan milli 2002-dək müsbət saldosu vardı. Həmin il reytinqdə mövqeyi dəyişməyən, yəni başladığı yerdə bitirən yığma sonrakı 4 ildə mənfi saldoya malik oldu. Komanda 2007-ci ildə yenidən irəliləsə də, sonra yenə gerilədi. Sonuncu 2010-cu ilə 114-cü pillədə başlayan yığma reytinqi 98-ci yerdə başa vurub. Bu da komandanın il ərzində ümumilikdə 16 pillə irəliləməsi deməkdir[2].
| İl | İlin əvvəli | İlin sonu | saldo |
|---|---|---|---|
| 1994 | 170 | 147 | +23 pillə |
| 1995 | 148 | 141 | +7 pillə |
| 1996 | 141 | 125 | +16 pillə |
| 1997 | 125 | 123 | +2 pillə |
| 1998 | 124 | 99 | +25 pillə |
| 1999 | 101 | 97 | +4 pillə |
| 2000 | 97 | 115 | -18 pillə |
| 2001 | 115 | 114 | +1 pillə |
| 2002 | 113 | 113 | 0 pillə |
| 2003 | 116 | 119 | -3 pillə |
| 2004 | 114 | 113 | +1 pillə |
| 2005 | 115 | 114 | +1 pillə |
| 2006 | 114 | 125 | -11 pillə |
| 2007 | 127 | 115 | +12 pillə |
| 2008 | 116 | 134 | -18 pillə |
| 2009 | 134 | 114 | +20 pillə |
| 2010 | 114 | 98 | +16 pillə |
[redaktə] İllər üzrə nəticələr
son yenilənmə: 25 noyabr 2010-cu il[3]
| il | O | Q | H | M | Top | X | orta xal | orta top / vurulan | orta top / buraxılan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1992 | 1 | 0 | 0 | 1 | 3-6 | 0 | 0 | 3 | -6 |
| 1993 | 4 | 3 | 1 | 0 | 9-5 | 10 | 2,5 | 2,25 | -1,25 |
| 1994 | 6 | 0 | 0 | 6 | 1-15 | 0 | 0 | 0,17 | -2,5 |
| 1995 | 6 | 0 | 1 | 5 | 2-21 | 1 | 0,17 | 0,33 | -3,5 |
| 1996 | 9 | 3 | 2 | 4 | 8-13 | 11 | 1,22 | 0,89 | -1,44 |
| 1997 | 10 | 1 | 1 | 8 | 5-19 | 4 | 0,4 | 0,5 | -1,9 |
| 1998 | 10 | 5 | 2 | 3 | 9-12 | 17 | 1,7 | 0,9 | -1,2 |
| 1999 | 9 | 1 | 2 | 6 | 8-24 | 5 | 0,56 | 0,89 | -2,67 |
| 2000 | 9 | 0 | 2 | 7 | 2-13 | 2 | 0,22 | 0,22 | -1,44 |
| 2001 | 10 | 2 | 2 | 6 | 6-15 | 8 | 0,8 | 0,6 | -1,5 |
| 2002 | 11 | 1 | 4 | 6 | 5-15 | 7 | 0,64 | 0,45 | -1,36 |
| 2003 | 8 | 1 | 2 | 5 | 8-18 | 5 | 0,63 | 1 | -2,25 |
| 2004 | 11 | 2 | 5 | 4 | 11-18 | 11 | 1 | 1 | -1,64 |
| 2005 | 11 | 0 | 2 | 9 | 2-24 | 2 | 0,18 | 0,18 | -2,18 |
| 2006 | 8 | 0 | 4 | 4 | 2-15 | 4 | 0,5 | 0,25 | -1,88 |
| 2007 | 14 | 4 | 2 | 8 | 11-24 | 14 | 1 | 0,79 | -1,71 |
| 2008 | 11 | 2 | 4 | 5 | 6-9 | 10 | 0,91 | 0,55 | -0,82 |
| 2009 | 13 | 2 | 3 | 8 | 8-23 | 9 | 0,69 | 0,62 | -1,77 |
| 2010 | 10 | 3 | 3 | 4 | 9-17 | 12 | 1,2 | 0,9 | -1,7 |
| Cəmi | 171 | 30 | 42 | 99 | 115-306 | 132 | 0,82 | 0,71 | -1,9 |
[redaktə] Azərbaycan yığmasının qarşılaşdığı komandalar
| # | Bayraq | Komanda | O | Q | H | M | T/F | B | Bütün oyunlar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Gürcüstan | 6 | 2 | 2 | 2 | 6:8 | -2 |
|
|
| 2 | Tacikistan | 2 | 2 | 0 | 0 | 5:2 | +3 |
|
|
| 3 | Qırğızıstan | 2 | 2 | 0 | 0 | 4:2 | +2 |
|
|
| 4 | Qazaxıstan | 8 | 2 | 4 | 2 | 12:12 | = |
|
|
| 5 | Malta | 3 | 0 | 0 | 3 | 0:9 | -9 |
|
|
| 6 | Moldova | 8 | 1 | 4 | 3 | 4:7 | -3 |
|
|
| 7 | Rumıniya | 4 | 0 | 0 | 4 | 1:12 | -11 |
|
|
| 8 | Polşa | 6 | 0 | 1 | 5 | 1:20 | -19 |
|
|
| 9 | İsrail | 3 | 0 | 0 | 3 | 0:10 | -10 |
|
|
| 10 | Fransa | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:12 | -12 |
|
|
| 11 | Slovakiya | 6 | 1 | 0 | 5 | 4:12 | -8 |
|
|
| 12 | Estoniya | 7 | 1 | 4 | 2 | 4:6 | -2 |
|
|
| 13 | Cənubi Kipr | 1 | 1 | 0 | 0 | 2:0 | +2 |
|
|
| 14 | Farer adaları | 1 | 1 | 0 | 0 | 3:0 | +3 |
|
|
| 15 | Türkiyə | 7 | 1 | 1 | 5 | 2:9 | -7 |
|
|
| 16 | Belarus | 2 | 1 | 1 | 0 | 3:2 | +1 |
|
|
| 17 | Norveç | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:6 | -6 |
|
|
| 18 | İsveçrə | 2 | 1 | 0 | 1 | 1:5 | -4 |
|
|
| 19 | Oman | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:3 | -3 |
|
|
| 20 | Macarıstan | 4 | 0 | 0 | 4 | 1:13 | -12 |
|
|
| 21 | Türkmənistan | 2 | 1 | 0 | 1 | 3:2 | +1 |
|
|
| 22 | Finlandiya | 8 | 1 | 0 | 7 | 5:15 | -10 |
|
|
| 23 | Latviya | 3 | 0 | 3 | 0 | 2:2 | = |
|
|
| 24 | Özbəkistan | 8 | 4 | 2 | 2 | 11:10 | +1 |
|
|
| 25 | Andorra | 3 | 1 | 2 | 0 | 2:1 | +1 |
|
|
| 26 | Litva | 2 | 1 | 0 | 1 | 2:2 | = |
|
|
| 27 | Lixtenşteyn | 4 | 2 | 1 | 1 | 7:2 | +5 |
|
|
| 28 | Portuqaliya | 4 | 0 | 1 | 3 | 1:13 | -12 |
|
|
| 29 | Albaniya | 4 | 0 | 1 | 3 | 2:5 | -3 |
|
|
| 30 | Bolqarıstan | 3 | 0 | 1 | 2 | 1:5 | -4 |
|
|
| 31 | Makedoniya | 5 | 0 | 1 | 4 | 3:10 | -7 |
|
|
| 32 | İsveç | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:4 | -4 |
|
|
| 33 | İran | 4 | 0 | 2 | 2 | 4:6 | -2 |
|
|
| 34 | İtaliya | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:6 | -6 |
|
|
| 35 | Uels | 6 | 0 | 1 | 5 | 1:11 | -10 |
|
|
| 36 | Serbiya | 4 | 1 | 1 | 2 | 5:10 | -5 |
|
|
| 37 | BƏƏ | 1 | 0 | 1 | 0 | 3:3 | = |
|
|
| 38 | Səudiyyə Ərəbistanı | 1 | 0 | 0 | 1 | 0:1 | -1 |
|
|
| 39 | İordaniya | 2 | 1 | 1 | 0 | 3:1 | +2 |
|
|
| 40 | Avstriya | 4 | 0 | 1 | 3 | 1:9 | -8 |
|
|
| 41 | Şimali İrlandiya | 2 | 0 | 1 | 1 | 0:2 | -2 |
|
|
| 42 | İngiltərə | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:3 | -3 |
|
|
| 43 | Trinidad və Tobaqo | 2 | 0 | 0 | 2 | 0:3 | -3 |
|
|
| 44 | Ukrayna | 2 | 0 | 1 | 1 | 0:6 | -6 |
|
|
| 45 | Belçika | 4 | 0 | 1 | 3 | 2:9 | -4 |
|
|
| 46 | Bosniya və Herseqovina | 1 | 0 | 0 | 1 | 0:1 | -1 |
|
|
| 47 | İslandiya | 1 | 0 | 1 | 0 | 1:1 | = |
|
|
| 48 | Bəhreyn | 1 | 1 | 0 | 0 | 2:1 | +1 |
|
|
| 49 | Küveyt | 2 | 0 | 2 | 0 | 2:2 | = |
|
|
| 50 | Rusiya | 2 | 0 | 1 | 1 | 1:3 | -2 |
|
|
| 51 | İspaniya | 1 | 0 | 0 | 1 | 0:6 | -6 |
|
|
| 52 | Almaniya | 3 | 0 | 0 | 3 | 2:15 | -11 |
|
|
| 53 | İraq | 1 | 0 | 0 | 1 | 0:1 | -1 |
|
|
| 54 | Çexiya | 1 | 1 | 0 | 0 | 2:0 | +2 |
|
|
| 55 | Lüksemburq | 1 | 1 | 0 | 0 | 2:1 | +1 |
|
|
| 56 | Honduras | 1 | 0 | 1 | 0 | 0:0 | = |
|
|
| 57 | Çernoqoriya | 1 | 0 | 0 | 1 | 0:2 | -2 |
|
[redaktə] Nəticə
Vyanada 8 oktyabr 2010-cu ildə Avstriyaya qarşı keçirilmiş oyun da daxil olmaqla Azərbaycan yığması tarixi ərzində 169 oyun keçirib. Arxada qalan 18 ildə cəmi 29 qələbə qazanan və 42 dəfə meydanı heç-heçə ilə tərk edən komanda 98 dəfə uduzan tərəf olub. Bu görüşlərdə 114 qol vuran Azərbaycan millisi 304 dəfə topu öz qapısından çıxarıb[4].
[redaktə] Seçmə mərhələlərdə iştirak
Azərbaycan yığması 17 illik tarixində 8 dəfə seçmə mərhələlərdə iştirak edib. Həm Avropa, həm də dünya çempionatının seçmə mərhələsində bərabər sayda (hərəsində 4 dəfə) iştirak edib. Azərbaycan komandası seçmə mərhələlər tarixində yalnız iki dəfə qrup sonuncusu olmayıb və hər iki halda, Lixtenşteyn yığmasını qabaqlayıb.[5]
| # | Turnir | O | Q | H | M | T | TB | X | Yer | Qrupda ölkə sayı |
Baş məşqçilər |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | AÇ-1996 | 10 | 0 | 1 | 9 | 2-29 | -27 | 1 | 6-cı | 6 komanda | |
| 2 | DÇ-1998 | 8 | 1 | 0 | 7 | 3-22 | -19 | 3 | 5-ci | 5 komanda | |
| 3 | AÇ-2000 | 10 | 1 | 1 | 8 | 6-26 | -20 | 4 | 5-ci | 6 komanda | |
| 4 | DÇ-2002 | 10 | 1 | 2 | 7 | 4-17 | -13 | 5 | 6-cı | 6 komanda | |
| 5 | AÇ-2004 | 8 | 1 | 1 | 6 | 5-20 | -15 | 4 | 5-ci | 5 komanda | |
| 6 | DÇ-2006 | 10 | 0 | 3 | 7 | 1-21 | -20 | 3 | 6-cı | 6 komanda | |
| 7 | AÇ-2008 | 12 | 1 | 2 | 9 | 6-28 | -22 | 5 | 8-ci | 8 komanda | |
| 8 | DÇ-2010 | 10 | 1 | 2 | 7 | 4-14 | -10 | 5 | 5-ci | 6 komanda | |
| 9 | AÇ-2012 | 10 | 2 | 1 | 7 | 10-26 | -16 | 7 | 5-ci | 6 komanda |
[redaktə] Baş məşqçilər
| Baş məşqçi | Dövr | Oyun | Qələbə | Heç-heçə | Məğlubiyyət |
|---|---|---|---|---|---|
| 1992–1993 | |||||
| 1993–1994 | |||||
| 1994–1995 | |||||
| 1995–1997 | |||||
| 1997–1998 | |||||
| 1998–2000 | |||||
| 2002 | |||||
| 2003–2004 | 2 | 1 | 1 | ||
| 2004–2005 | 18 | 2 | 6 | 10 | |
| 2005 | 5 | 0 | 1 | 4 | |
| 2005–2007 | 20 | 4 | 7 | 9 | |
| 2007–2008 | 3 | 0 | 1 | 4 | |
| 2008– | 25 | 6 | 6 | 13 |
[redaktə] Bombardirlər
son yenilənmə: 8 sentyabr 2010-cu il[6]
| yer | futbolçu | oyun | qol |
|---|---|---|---|
| 1 | Qurban Qurbanov | 67 | 14 |
| 2 | Elvin Məmmədov | 22 | 7 |
| 3 | Branimir Subaşiç | 26 | 6 |
| 4 | Vaqif Cavadov | 30 | 6 |
| 5 | Zaur Tağızadə | 40 | 6 |
| 6 | Nazim Süleymanov | 24 | 5 |
| 7 | Fərrux İsmayılov | 34 | 5 |
| 8 | Vidadi Rzayev | 38 | 5 |
| 9 | Vyaçeslav Lıçkin | 45 | 5 |
[redaktə] Avtoqol müəllifləri
son yenilənmə: 8 sentyabr 2010-cu il[7]
- 7 sentyabr 2002-ci il. AÇ-2004-ün seçmə mərhələ oyunu
- Bakı. Azərbaycan – İtaliya 0:2
- Tərlan Əhmədov, 32 – hesabı açıb.
- Bakı. Azərbaycan – İtaliya 0:2
- 12 oktyabr 2002-ci il. AÇ-2004-ün seçmə mərhələ oyunu
- Helsinki. Finlandiya – Azərbaycan – 3:0
- Emin Ağayev, 14 – hesabı açıb
- Helsinki. Finlandiya – Azərbaycan – 3:0
- 14 dekabr 2003-cü il. Yoldaşlıq görüşü
- Dubay. BƏƏ – Azərbaycan – 3:3
- Emin Quliyev, 4 – hesabı açıb
- Dubay. BƏƏ – Azərbaycan – 3:3
- 26 mart 2005-ci il. DÇ-2006-ın seçmə mərhələ oyunu
- Varşava. Polşa – Azərbaycan – 8:0
- Aftandil Hacıyev, 16 – hesabı 0:2 edib
- Varşava. Polşa – Azərbaycan – 8:0
- 29 may 2010-cu il. Yoldaşlıq görüşü.
- Bişofshofen. Makedoniya – Azərbaycan – 3:1
- Rəşad Sadıqov, 66 – hesabı 0:2 edib
- Bişofshofen. Makedoniya – Azərbaycan – 3:1
- 7 sentyabr 2010-cu il. AÇ-2012-nin seçmə mərhələ oyunu
- Köln. Almaniya – Azərbaycan – 6:1
- Rəşad Sadıqov, 53 – hesabı 0:4 edib
- Köln. Almaniya – Azərbaycan – 6:1
Azərbaycan yığması 18 illik tarixində yalnız bir dəfə rəqibin avtoqoluna sevinib. Bu, onların 1993-cü ilin mayın 25-də Gürcüstan yığmasına Gəncədə 1:0 hesabı ilə qalib gəldiyi yoldaşlıq görüşündə reallaşıb. Həmin vaxt azərbaycanlılar rəqib müdafiəçi Arçil Lobjanidzenin topu öz qapısından keçirməsi sayəsində tarixində ilk qələbəsini qazanıb.
[redaktə] 2010-2011-ci illərin planı[8]
[redaktə] 2010
- Yoldaşlıq oyunları
- 3 mart
- 11 avqust
- 17 noyabr
- Rəsmi matçlar
- 4 sentyabr
- 8 sentyabr
- 9 oktyabr
- 13 oktyabr
[redaktə] 2011
- Yoldaşlıq oyunları
- 9 fevral
- 10 avqust
- Rəsmi oyunlar
- 26 mart
- 30 mart
- 4 iyun
- 8 iyun
- 3 sentyabr
- 7 sentyabr
- 8 oktyabr
- 12 oktyabr
- 12 noyabr
- 16 noyabr
[redaktə] Millinin heyəti
Vadutsda 10 oktyabr 2009-cu ildə Lixtenşteynə qarşı keçirilmiş oyun da daxil olmaqla 17 illik tarixə malik yığmada 158 oyunda 159 futbolçu meydana çıxıb[9]. Əl-Aynda 18 noyabr 2009-cu ildə Çexiyaya qarşı keçirilmiş oyun da daxil olmaqla 38 futbolçu rəqib qapısına qol vurub[10].
[redaktə] İstinad
- ↑ FIFA/Coca-Cola World Ranking (ing.)
- ↑ 12-ci müsbət saldo
- ↑ Millimizin 19-cu qışı – ARAŞDIRMA (azərb.)
- ↑ Siftə həsrətində (azərb.)
- ↑ Seçmə mərhələlər tarixinə baxış
- ↑ Vaqif Cavadov kuryoz qolu ilə tarixə düşdü (azərb.)
- ↑ Uğursuz 7 sentyabr, yaxud Rəşad Sadıqov necə antirekordçu oldu? (azərb.)
- ↑ Azərbaycan milli komandasının növbəti 2 ildə keçirəcəyi oyunların tarixləri
- ↑ Maksim Medvedev: 158-də 159-cu!
- ↑ Ruslan Abışov 38-ci oldu
[redaktə] Xarici keçidlər
- Milli Komandamızın bütün oyunları (azərb.)
- Avro-2012: Azərbaycan yığmasının oyunlarının təqvimi (azərb.)
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: آذربایجانین فوتبول ییغما کومانداسی
|
|
|
|---|---|
| Liqalar | Unibank Premyer Liqası • Azərbaycan Birinci Divizionu • Həvəskarlar Liqası |
| Kubok | Ölkə Kuboku • Ölkə Superkuboku |
| Milli Komanda | Kişilər • Qadınlar • U-21 • U-19 • U-19 (qızlar) |
| Siyahı və kateqoriya | Klublar • Futbolçular • Futbol matçları |
| Futbol məktəbləri | Azərbaycan Futbol Akademiyası |
| AFFA | |
|
|
||
|---|---|---|
| Albaniya • Almaniya • Andorra • Avstriya • Azərbaycan • Belçika • Belarus • Bolqarıstan • Bosniya və Herseqovina • Çernoqoriya • Çexiya • Danimarka • Ermənistan • Estoniya • Farer adaları • Finlandiya • Fransa • Gürcüstan • Xorvatiya • İngiltərə • İrlandiya • İslandiya • İspaniya • İsrail • İsveç • İsveçrə • İtaliya • Kipr • Qazaxıstan • Latviya • Lixtenşteyn • Litva • Lüksemburq • Macarıstan • Makedoniya • Malta • Moldova • Niderland • Norveç • Polşa • Portuqaliya • Rumıniya • Rusiya • San-Marino • Serbiya • Slovakiya • Sloveniya • Şimali İrlandiya • Şotlandiya • Türkiyə • Uels • Ukrayna • Yunanıstan | ||