Azərbaycan–Braziliya münasibətləri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan-Braziliya münasibətləri
Azerbaijan Brazil Locator.png
Azərbaycan Azərbaycan Braziliya Braziliya

Azərbaycan–Braziliya münasibətləriAzərbaycan Respublikası ilə Braziliya Federativ Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Braziliya 26 dekabr 1991-ci ildə[1] Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən olub. Elə həmin vaxtdan etibarən iki ölkə arasında dostluq əlaqələrinin və əməkdaşlığın əsası qoyulmuşdur.

Diplomatik əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin oktyabrın 21-də qurulmuşdur[2].

Səfirliklər[redaktə | əsas redaktə]

22 iyun 2009-cu ildə Braziliyanın Bakıdakı Səfirliyi açılmışdır[3].

Azərbaycanın Braziliyadakı Səfirliyi isə 22 oktyabr 2010-cu il tarixli Qanun ilə Brazilia şəhərində təsis edilmiş[4]9 may 2012-ci ildə açılışı olmuşdur.[3] 10 fevral 2012-ci ildə Elnur Sultanov fövqəladə və səlahiyyətli səfir təyin edilmişdir[5].

Parlamentlərarası əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Soldan sağa: Kristovam Buarke, Asim Mollazadə, Elnur Sultanov Braziliya Senatında, 18 mart 2015-ci il.

4 sentyabr 2013-cü ildə Braziliya Deputatlar Palatasında Braziliya-Azərbaycan Dostluq Qrupu yaradılmışdır. Dostluq qrupunun prezidenti deputat Klaudio Kajadodur[1]. 8 aprel 2014-cü ildə isə Braziliya Senatında Braziliya-Azərbaycan Dostluq Qrupu rəsmən yaradılmışdır. Həmin Dostluq qrupunun prezidenti isə senator Kristovam Buarkedir[1].

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Braziliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir[6]. Bu işçi qrupu 5 dekabr 2000-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Oqtay Əsədov olmuşdur[7]. 4 mart 2016-cı il tarixindən Asim Mollazadə işçi qrupunun rəhbəridir[1][6].

Hərbi əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 iyun 2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Braziliya Federativ Respublikasındakı səfirliyi nəzdində hərbi attaşelik aparatı təsis edilmişdir[8].

Braziliyanın hərbi milli futbol komandası 2013-cü ildə Bakıda keçirilmiş Beynəlxalq Hərbi İdman Şurasının hərbiçilər arasında birinci Dünya Futbol Kuboku yarışında iştirak etmişdir[9].

İqtisadi əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Cənubi AmerikaKarib hövzəsi ölkələri üzrə Azərbaycanın ən iri ticarət tərəfdaşı Braziliyadır[10]. İki ölkənin ticarət əlaqələri ildən-ilə genişlənir[10]. Əgər 2012-ci ildə Azərbaycan Braziliyadan 183 milyon ABŞ dolları həcmində mal idxal etmişdisə, 2013-cü ildə bu göstərici 360 milyon ABŞ dollarından artıq olmuşdur[10].

Mədəni əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda keçirilən XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına həsr edilmiş Azərbaycan poçt markaları

2013-cü ilin 6-11 avqust tarixlərində paytaxt Brazilia, 14-19 avqustda Rio-de-Janeyro, 4-8 sentyabrda isə San-Paulo şəhərlərində Braziliya Bankının Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən Azərbaycan bədii filmlərinin nümayişi baş tutmuşdur[1].

Braziliya-Azərbaycan diplomatik münasibətlərinin qurulmasının 20 illiyi münasibətilə 19 noyabr 2013-cü ildə paytaxt Braziliada xalq artisti maestro Yalçın Adıgözəlovun rəhbərliyi ilə konsert keçirilmişdir[1].

2013-cü ilin dekabrın 3-də Rio-de-Janeyro şəhər şurasının (şəhər parlamenti) xarici əlaqələr komitəsi BakıRio-de-Janeyro şəhərlərinin qardaşlaşması haqqında qanun layihəsini qəbul etmiş və şəhər meri Eduardo Paes "Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhəri ilə Rio de Janeyro şəhərinin qardaşlaşması" qanununu imzalamışdır[11].

2013-2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin dəstəyilə səfirlik tərəfindən braziliyalı gəncləri arasında "Mən Azərbaycan haqqında nə bilirəm?" adlı inşa müsabiqəsi keçirilmişdir[1].

11 dekabr 2014-cü ildə Azərbaycanın xalq yazıçısı, görkəmli dramaturq İlyas Əfəndiyevin "Sən həmişə mənimləsən" əsəri Braziliya Mədəniyyət Nazirliyinin İncəsənət Fondunun Rio-de-Janeyro şəhərində fəaliyyət göstərən teatrında səhnələşdirilmişdir[1].

2015-ci ilin 23-26 aprel tarixlərində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi, Azərbaycan Respublikasının Braziliyadakı səfirliyinin təşkilatçılığı və bu şəhərin prefekturasının nəzdində olan "Cidade das Artes" (azərb. İncəsənət şəhəri‎) Fondu ilə birgə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində "Azərbaycan Mədəniyyət Həftəsi" keçirilmişdir[1].

6 oktyabr 2015-ci ildə Azərbaycanın Braziliyadakı səfirliyində Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə istehsal edilmiş Arzu Əliyevanın layihə rəhbəri olduğu "Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu?" sənədli filminin təqdimatı keçirilmişdir[1].

17 noyabr - 2 dekabr 2015-ci il tarixlərində Braziliyanın Porto Alegre şəhərindəki "Santander Kultural" mədəniyyət mərkəzində Azərbaycan bədii filmlərinin ilk nümayişi təşkil edilmişdir[1].

2016-cı ilin 9-13 mart tarixlərində San-Paulo və 6-11 aprel tarixlərində Brazilia şəhərlərinin Braziliya Bankının Mədəniyyət Mərkəzlərində Azərbaycan kino həftəsi keçirilmişdir[1].

Elm-təhsil əlaqələri[redaktə | əsas redaktə]

15 mart 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində Azərbaycan Respublikasının adını daşıyan bələdiyyə məktəbi açılışı olmuşdur[1][12]. Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikasının adının məktəbə verilməsi qanununun müəllifi Joao Rikardo Ribasdır[12].

Müqavilə-hüquq bazası[redaktə | əsas redaktə]

İki ölkə arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair bir sıra sənədlər imzalanmışdır. Ümumilikdə Azərbaycan Respublikası ilə Braziliya Federativ Respublikası arasında 5 sənəd imzalanmışdır.

İdman sahəsində əməkdaşlıq[redaktə | əsas redaktə]

2016-cı ilin sonuna qədər Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 5 braziliyalı (Leandro Qomeş, Fabio Luis Ramim, Ernani Pereyra, Andre Ladaqa, Markus Ferreyra) forma geyinmişdir ki, onlar da ümumilikdə 59 matçda 5 qol vurublar[14].

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Azərbaycan və Braziliya. brasilia.mfa.gov.az  (azərb.)
  2. Azərbaycan Respublikası ilə diplomatik əlaqələr qurmuş dövlətlərin siyahısı. mfa.gov.az  (azərb.)
  3. 1 2 Azərbaycan Respublikası - Braziliya Federativ Respublikası münasibətləri. mfa.gov.az, 02.05.2016  (azərb.)
  4. "Azərbaycan Respublikasının Braziliya Federativ Respublikasında (Brazilia şəhərində) Səfirliyinin təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 22 oktyabr 2010-cu il tarixli, 1103-IIIQ nömrəli Qanunu. e-qanun.az  (azərb.)
  5. "E.İ.Sultanovun Azərbaycan Respublikasının Braziliya Federativ Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 fevral 2012-ci il tarixli, 2043 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az  (azərb.)
  6. 1 2 "Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının rəhbərlərinin seçilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 4 mart 2016-cı il tarixli, 161-VQR nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (azərb.)
  7. "Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 dekabr 2000-ci il tarixli, 24-IIQR nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (azərb.)
  8. "Azərbaycan Respublikasının İndoneziya Respublikası, Cənubi Afrika Respublikası və Braziliya Federativ Respublikasındakı səfirlikləri nəzdində hərbi attaşelik aparatlarının yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 iyun 2013-cü il tarixli, 2975 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az  (azərb.)
  9. Hərbçilər arasında birinci Dünya Futbol Kubokunun püşkatma mərasimi keçirilib. mod.gov.az, 29.04.2013  (azərb.)
  10. 1 2 3 Azərbaycan və Braziliya gömrük xidmətləri arasında əlaqələr genişləndiriləcək. customs.gov.az  (azərb.)
  11. Bakı və Rio de Janeyro şəhərləri qardaş oldular. ayna.az, 05.12.2013  (azərb.)
  12. 1 2 Braziliyada Azərbaycan məktəbi - FOTO. xezerxeber.com  (azərb.)
  13. 15 Oktyabr, 1997. Dünya Futbol Çempionatı "Fransa -98". azermarka.az, 15.10.1997  (azərb.)
  14. 6-cı “sambaçı”. apasport.az, 29.12.2016  (azərb.)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Respublikasının Braziliyadakı Səfirliyinin rəsmi saytı