Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan Flag of Uzbekistan.svg Özbəkistan

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləriAzərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İki ölkə arasında qarşılıqlı münasibətlərin tarixi uzaq əsrlərə gedib çıxır. Özbək və Azərbaycan xalqlarını yaxın milli adət və ənənələr, ümumi dil qrupu, mədəniyyət və din birləşdirir. Uzun illər ərzində hər iki dövlət SSRİ-nin müttəfiq respublikaları olublar. Ötən əsrin 30-cu illərində kütləvi repressiyalar zamanı on minlərlə azərbaycanlı Özbəkistan torpağında sığınacaq tapıb. Bu gün 40 mindən çox azərbaycanlı Özbəkistan cəmiyyətinin sosial, ictimai, iqtisadi və digər sahələrində fəal iştirak edir. 1966-cı ilin aprelində dağıdıcı zəlzələdən sonra Daşkəndin bərpasında azərbaycanlılar yaxından iştirak ediblər.

Diplomatik əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1995-cü ilin oktyabr ayının 2-də qurulmuşdur[1].

1996-cı ilin ortalarında Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasında, 1998-ci ilin may ayında Özbəkistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasında səfirlikləri fəaliyyətə başlayıb.

İqtisadi əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Özbəkistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında ikitərəfli əməkdaşlıq üzrə müştərək hökumətlərarası komissiyanın fəaliyyəti ölkələrimiz arasında ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına böyük töhfə verir. İndiyədək komissiyanın səkkiz iclası keçirilmişdir. Sonuncu iclas ötən il sentyabrın 8-9-da olmuşdur.

Bununla bərabər, Özbəkistanla Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi (ötən il bu göstərici 25,9 milyon ABŞ dolları, cari ilin ilk altı ayının yekunlarına görə, 23,5 milyon ABŞ dollarından çox olub) ölkələrimizin real potensialını əks etdirmir.

Mədəni əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Görkəmli Azərbaycan və özbək klassikləri - Əlişir Nəvai, Mirzə Uluqbəy, Nizami Gəncəvi, Nəsirəddin Tusi, Məhəmməd Füzuli və bir çox başqalarının yaratdıqları əsərlər təkcə Şərq xalqlarının deyil, həm də bütün dünya sivilizasiyasının inciləri, dəyərli sərvətidir. Elə bunun nəticəsidir ki, Bakıda Əlişir Nəvainin, Daşkənddə isə Nizami Gəncəvinin abidələri ucaldılmışdır. Özbəkistan Dövlət Pedaqoji Universiteti Nizami Gəncəvi adınadır. Azərbaycanda isə bir qəsəbə Nəvainin adını daşıyır. Özbəkistanda yaşamış əslən azərbaycanlı olan şair Maqsud Şeyxzadənin əsərləri özbək ədəbiyyatının gözəl nümunələridir. Görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Arif Məlikovun özbək yazıçısı Şərəf Rəşidovun əsəri əsasında yaratdığı "İki qəlbin dastanı baleti" dünya musiqi sənətinin incilərindəndir.

Azərbaycan get-gedə daha böyük geosiyasi və geoiqtisadi əhəmiyyət kəsb edən Cənubi Qafqaz regionunda Özbəkistanın əsas tərəfdaşıdır. Hər iki dövlət istər regional, istərsə də beynəlxalq xarakterli bir çox məsələlərdə oxşar mövqe tuturlar. Beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən BMT, İKT, EKO, MDB və Türkdilli Dövlətlər Başçılarının Forumu çərçivəsində iki ölkə arasında sıx əməkdaşlıq qurulub. Özbəkistan həmişə Dağlıq Qarabağ probleminin dinc, siyasi vasitələrlə həllinə tərəfdar çıxıb. Bu ölkə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını münaqişənin tənzimlənməsinin əsas şərtlərindən biri hesab edir.

Parlamentlərarası əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Özbəkistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir[2]. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Yusif Bağırzadə olmuşdur[3]. 4 mart 2016-cı il tarixindən Eldar İbrahimov işçi qrupunun rəhbəridir[2].

Özbəkistan Parlamentində hazırda Azərbaycanla əlaqələr üzrə işçi qrupu yoxdur.

Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər[redaktə | əsas redaktə]

  • 1996-cı il 26-27 may - Prezident İslam Kərimovun rəsmi səfəri;
  • 1996-cı il 20-21 oktyabr - Prezident Heydər Əliyevin Türkdilli ölkələrin Dövlət Başçılarının Daşkənddə keçirilmiş IV Zirvə Görüşündə iştirak etmişdir;
  • 1997-ci il18-19 iyun - Prezident Heydər Əliyevin rəsmi səfəri;
  • 1998-ci il 7-8 sentyabr - Prezident İslam Kərimovun TRACECA proqramı çərçivəsində Bakıda keçirilmiş “Tarixi Böyük İpək Yolu”nun bərpasına həsr edilmiş beynəlxalq konfransda iştirak etmişdir;
  • 2004-cü il 23-24 mart - Prezident İlham Əliyevin rəsmi səfəri;
  • 2008-ci il 11-12 sentyabr - Prezident İslam Kərimovun rəsmi səfəri;
  • 2010-cu il 27-28 sentyabr - Prezident İlham Əliyevin rəsmi səfəri;
  • 2012-ci il 11-12 oktyabr - Prezident İslam Kərimovun rəsmi səfəri

Rəsmi sənədlər[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında 99 sənəd imzanlanmışdır.

Diaspora[redaktə | əsas redaktə]

Özbəkistan azərbaycanlıları[redaktə | əsas redaktə]

İdman sahəsində əməkdaşlıq[redaktə | əsas redaktə]

Futbol qarşılaşmaları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]