Azərbaycan rəmzləri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Azərbaycan rəmzləriRəmzlər Azərbaycan xalqının tanınma nişanlarıdır.

Azərbaycan Respublikasının rəmzləri[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Təsvir Tarix
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı
"Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı haqqında" Azərbaycan Respublikasnın Qanununda qeyd edilir:
  1. Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı Azərbaycan dövlətinin suverenliyi rəmzidir.
  2. Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı eni və uzunluğu bərabər olan rəngli üç üfqi zolaqdan ibarət düzbucaqlı parça şəklindədir: üst zolaq mavi rəngdə, orta zolaq qırmızı rəngdə, aşağı zolaq yaşıl rəngdədir. Bayrağın hər iki üzündə qırmızı zolağın ortasında ağ rəngli aypara və səkkizguşəli ulduz təsviri vardır. Bayrağın eninin uzununa nisbəti 1:2-dir. Ayparanın və səkkizguşəli ulduzun təsvirləri tərəflərinin nisbəti 3:4 olan düzbucaqlının içərisində yerləşir; düzbucaqlının diaqonalı bayrağın eninin 1/2-nə bərabərdir.Ayparanın təsviri konsentrik (eyni mərkəzli) olmayan iki dairənin hissələri şəklindədir; böyük dairənin diametri xarici düzbucaqlının eninə, kiçik dairənin diametri isə bayrağın eninin 1/4-ə bərabərdir. Kiçik dairənin mərkəzi bayrağın həndəsi mərkəzindən sol tərəfdə, bayrağın eninin 1/60-nə bərabər olan məsafədə yerləşir.Səkkizguşəli ulduzun təsviri ayparadan sağda yerləşir, ulduzun xarici dairəsinin diametri bayrağın eninin 1/6-ni, daxili dairəsinin diametri isə 1/12-ni təşkil edir.
  3. Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı və onun təsviri, ölçülərindən asılı olmayaraq təsvirlərə həmişə dəqiq uyğun gəlməlidir."[1]
9 noyabr 1918-ci il  tarixində təsdiq edilib.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi
Dünya heraldika sənətində dövlət gerblərinin qalxan üzərində verilməsi təcrübəsi geniş yayılıb. Qalxandan dünya xalqları min illər boyu müdafiə, eləcə də milli simvolların nümayiş etdirilməsi məqsədilə istifadə edib. Bu da bəllidir ki, Şərq xalqlarında qalxan milli döyüş alətlərindən biri olub, qəhrəmanlıq simvoludur. Qərbdəkilərdən fərqli olaraq, şərq qalxanı dairəvi formadadır. Dövlət gerbinin həmin qalxan üzərində təsvir edilməsi Azərbaycanın Şərq dövləti olduğunu, millətin Şərq sivilizasiyasına mənsubluğunu, xalqın şərqliliyini bildirməyə xidmət edir.

Qalxanın içərisindəki dairəvi mavi, qırmızı və yaşıl rəng çalarları Azərbaycan bayrağında ifadə olunan türklüyü, müasirliyi və islamlığı təcəssüm etdirir.

Qalxanın ortasında yerləşən səkkizguşəli ulduz günəşin simvoludur. Günəş (eləcə də, Ay) dünya heraldika sənətində «əbədi, daimi, sonsuz həyat» mənasındadır. Günəş simvolunun ağ rənglə verilməsi isə «əmin-amanlıq, sülhsevərlik, barış» mənalarını verir. Günəşin mərkəzində alov təsviri “Odlar Yurdu”nu – Azərbaycanı simvolizə edir. Ümumiyyətlə, alov gerbşünaslıqda tərəqqi, inkişaf rəmzi sayılır. Bu simvolda qədim azərbaycanlılarda mövcud olmuş atəşpərəstlik, eləcə də oda sitayişlə bağlı milli (“Novruz” bayramında oda münasibət) ənənələr də nəzərə alınmışdır.[2]

9 yanvar 1993-cü il  tarixində təsdiq edilib.
Azərbaycan himni
Azərbaycan Respublikasının Dövlət himninin mətninin görkəmli Azərbaycan şairi Əhməd Cavada məxsus olduğu qeyd edilir. Lakin son zamanlar Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Ədəbiyyat İnstitutunun alimləri himnin mətninin müəllifliyi barədə apardıqları tədqiqatlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, 1919-cu ildə Bakıda nəşr olunmuş "Milli nəğmələr" məcmuəsində himnin sözləri "Cəmo bəy" imzası ilə çap olunmuşdur. Bu imza isə ADR dövründə həm parlament, həm də hökümət üzvü kimi fəaliyyət göstərmiş publisist və şair Cəmo bəy Hacınskiyə məxsusdur. [3] 27 may 1992-ci il  tarixində təsdiq edilib.
Azərbaycan Demokratik Respublikasının İstiqlal Bəyannaməsi
28 may 1918-ci il - Azərbaycan Demokratik Respublikasının Dövlət Müstəqilliyinin elan edilməsi
28 may 1992-ci ildən   bayram edilir.
Azərbaycan pul vahidi (manat)
Azərbaycan manatı
Təsis edilib

15 avqust 1992-ci il 

«Qızıl Ulduz» medalı
"Qızıl Ulduz" medalı
Təsis edilib

25 mart 1992-ci il 

"Heydər Əliyev" ordeni.png
"Heydər Əliyev" ordeni
Təsis edilib

22 aprel 2005-ci il .

Şah İsmayıl ordeni.png
"Şah İsmayıl" ordeni
Təsis edilib

6 dekabr 1993-cü il г.

Qeyri-rəsmi rəmzlər[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Təsvir
Odlar Yurdu
"Odlar Yurdu" — Azərbaycan dilində milli və mədəniyyət konsepti. Bu konsept Azərbaycan gerbində də yer almışdır.[4]
Qız qalası
Qız qalası
Azərbaycanın emblemlərindən biri olan Qız qalası Azərbaycan pul əskinaslarının üstündə də dəfələrlə təsvir edilmişdir.[5][6]
Qobustan
Qobustan
Qobustan dövlət tarixi-bədii qoruğu – Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidələr kompleksinin mühafizə edildiyi qoruq.[7] Qoruq Qaradağ rayonunun Qobustan qəsəbəsində, paytaxt Bakidan 56 km aralıda yerləşir. Burada eləcə də muzey fəaliyyət göstərir. Qoruqda əsasən Mezolit (orta daş dövrü) abidələri sərgilənir. Burada mağaralar, bulaqlar və s var.
Muğam
Muğam
Muğam — Azərbaycan klassik xalq yaradıcılığı musiqisinin əsas janrı.
Qarabağ atı
Qarabağ atı
Qarabağ atı — Azərbaycanın Qarabağ ərazisində yaradılmış və geniş yayılmış dağ-minik at cinsidir. XVII-XVIII əsrlərdə Qarabağ xanlığında bu at cinsi daha da təkmilləşdirilmişdir. Qarabağ atları AsiyaQafqazda ən qədim at cinsi hesab edilir. Hazırda Azərbaycan Respublikasında milli at cinsidir.[8]
Tar
Tar
Tar — Azərbaycan xalq musiqisinin ifasındə geniş istifadə edilən simli musiqi aləti.
Balaban
Balaban
Balaban — Azərbaycanın qədim xalq musiqi alətidir.[9][10][11] [12]
Azərbaycan xalçası
Azərbaycan xalçası
Azərbaycan xalçaları — Şərq xalçaçılıq sənətinin bir qolu. 2010-cu ilin noyabr ayında UNESCO-nun "Qeyri-maddi Mədəni İrs" siyahısına salınmışdır.[13][14]
Buta
Buta
Buta' – qönçə; badamabənzər naxış növüdür. Azərbaycan ornament sənətinin çox yayılmış bəzək elementlərindən biri.
Neft və neft buruğu
Neft
Azərbaycanda neft sənayesi — Azərbaycanda XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq inkişaf edən və Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyatında əhəmiyyətli rolu olan sahə. Neft sənayesi əsas etibarilə Bakı ətrafında cəmləşib.
Nar
Nar
Nar Azərbaycan folklorunda birliyi tərənnüm edir.[15]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.meclis.gov.az/?/az/topcontent/21
  2. http://www.azerbaijans.com/content_648_az.html
  3. S.K.Məmmədova. "Mədəniyyətşınaslıq",(dərs vəsaiti) Bakı, "Kooperasiya" nəşriyyatı-2001, 202 səh.
  4. Odlar Yurdu
  5. "Walled City of Baku with the Shirvanshah's Palace and Maiden Tower". Unesco.org. http://whc.unesco.org/en/list/958. İstifadə tarixi: November 25, 2010.
  6. "Baku (Azerbaijan); Evaluation Report" (pdf). Unesco.org. http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf. İstifadə tarixi: November 25, 2010.
  7. Qobustan dövlət tarixi-bədii qoruğu ərazisində yerləşən tarixi və mədəni sərvətlərin qorunması haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI
  8. "Atçılıq haqqında" Azərbaycan Respublikasının 27 fevral 2007-ci il tarixli, 255-IIIQ nömrəli Qanunu. e-qanun.az  (azərb.)
  9. Известия. Ру: «Имеющий уши да услышит…»
  10. Сергей Александрович Токарев. Основы этнографии: Учеб. пособие для ист. специальностей вузов.. — Высшая школа, 1968. — С. 311. — 359 с.
  11. Encyclopaedia Iranica. Balaban.: «BĀLĀBĀN, a cylindrical-bore, double-reed wind instrument about 35 cm long with seven finger holes and one thumb hole, played in eastern Azerbaijan in Iran and Soviet Azerbaijan (where it is also called düdük).»
  12. Əfrasiyab Bədəlbəyli. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti - Balaman
  13. The traditional art of Azerbaijani carpet weaving in the Republic of Azerbaijan
  14. Azerbaijani carpet entered UNESCO List of Intangible Cultural Heritage
  15. Bakı 2015 Avropa Oyunları rəsmi Ceyran və Nar simvollarını təqdim etdi (FOTO)