Maoizm

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kommunizm
Red star.svg
Konsepsiyalar
Marksizm-leninizm fəlsəfəsi

Sosializm
Beynəlmiləlçilik
Kollektivçilik
Sinfi mübarizə

İdeologiya
Utopik sosializm

Marksizm
Leninizm
Marksizm-leninizm
Trotskizm
Titoizm
Çuçxe ideyaları
Maoizm
Ənvər Xoca ideyaları
Ge Çevarizm
Ho Şi Min ideologiyası
Roza Lüksemburq ideyaları
Praçanda Yolu
Anarxo-kommunizm
Avrokommunizm

Şəxsiyyətlər
Tomas Mor

Henri Sen-Simon
Şarl Furye
Robert Ouen
Karl Marks
Fridrix Engels
Roza Lüksemburq
Vladimir Lenin
Lev Trotski
İosif Stalin
Mao Tsedun

Simvollar
Kommunizm hərəkatının rəmzləri
Baş mövzu
Anarxizm

Antikapitalizm
Antikommunizm
Müharibə kommunizmi
Demokratik mərkəziyyət
Proletariat diktaturası
İbtidai kommunizm
Sosializm
Stalinizm

Maoizm — adını Mao Tszedundan alan, kapitalizmin Avropadakı kimi bir inkişaf seyri izlemediği Uzaq Şərq cəmiyyətlərinə xas Marksizmin praktikası olaraq ifadə edilə bilər. Maoizm, Marksizm-Leninizm siyasət elminin 3. keyfiyyət mərhələsidir və çöllərdə şəhərləri əhatə edərək proletar diktatorluğuna çatmağın tək qızıl açarıdır. Maocuların minimum proqramlarında isə , müstəqilliyin təmin edilməsi və feodalizmin təmizliyi vardır.

Asiya tipi istehsal tərzi olaraq ifadə edilən və Şərq cəmiyyətlərinə xas olan bu vəziyyət Avrupa'dakinden fərqli bir mülkiyyət quruluşlanmasının bir nəticəsidir. Avropada torpaq sahibi Lordlar olduqları bölgədə Kralın səlahiyyətlərini paylaşar öz bölgələrində müstəqil hərəkət edərkən Asiya cəmiyyətlərində belə bir vəziyyət görülməz , mərkəzi avtoritet güclü quruluşunu davam etdirə bilmək üçün torpağı bəzi kəslərə mülk olaraq devretmez , ancaq torpağın istifadə haqqını bəzi şərtlər altında təhvil verər . Beləcə ölkə torpaqlarının hamısı dövlətə ya da eyni mənanı gəlmək üzrə mərkəzi nüfuza asılıdır. Belə bir mülkiyyət quruluşlanmasının nəticəsi olaraq Asiya cəmiyyətlərinin istehsal quruluşu Avropadakı istehsal yapısınından farklılaşmıştır

Mao bu ikili quruluş içərisində Marksizmin həyata keçirilməsi və sosialist iqtidarın qurula bilməsi üçün Asiya cəmiyyətlərinə fərqli bir təşkilatlanma tətbiq etmişdir. Mao dövründə Çin əhalisinin əhəmiyyətli bir hissəsi köylüydü . İşçi sinifi isə bir neçə böyük şəhərdə çox məhdud sayda mövcud idi. Bu konkret vəziyyət içərisində Avropadakı kimi işçi sinifinin əksəriyyətdə olmadığı Çində işçilərin tək başlarına iqtidar mübarizəsi verməsi mümkün deyildi. Bunu görən Mao , kəndli sinifinin gücünə söykənən ancaq işçi sinifinin "ideoloji liderliyində" söykənən bir mübarizəni müdafiə etdi. Buna görə işçi sinifi Çində inkişaf etmədiyi üçün məhdud bir gücə sahib idi. Kəndli sinifi isə cəmiyyətin əksəriyyətini meydana gətirdiyi üçün təsirli bir güc idi. Mao bu konkret şərtlər altında şəhərlərdə işçi sinifinin partizan örgütlenmesinin müvəffəqiyyətsizliyə uğrayacağını bu səbəblə yenə işçi sinifinin "ideoloji liderliyinə " söykənən bir kəndli partizan təşkilatlanması qurdu. Çin Kapitalizminin yalnız mərkəzdə güclü olduğu və ətrafda təsirli bir gücə çata bilmədiyi üçün mübarizə ətrafdan mərkəzə doğru olmalı idi. Mao Çinin ətraflarında kəndli gerilları ilə başlatdığı mübarizə genişlənərək mərkəzə dayandı və Çində Sosyalizm'in müvəffəqiyyətiylə nəticələndi. Ancaq Mao sosialist bir inqilabın iqtidarı ələ almasının kafi olmadığını əsl mübarizənin bundan sonra başlayacağını söylədi.

Kapitalizmin ideoloji təsirlərindən , insan üzərindəki tahribatlarından , yabancılaşmadan xilas ola bilmək üçün sosializmin həyatın hər sahəsinə nüfuz edə bilməsi üçün bir "Mədəniyyət İnqilabı" ni müdafiə etdi.