Qliserin

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qliserin
Qliserin:kimyəvi formul
Qliserin: molekulların görünüşü
Qliserin: quruluşu
Ümumi
Kimyəvi formulu C3H8O3
Molyar kütlə 92,1 q/mol
Fiziki xassələri
Sıxlıq 1,261 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi 18 °C °S
Qaynama nöqtəsi 290 °C °S

Qliserin - (propantriol – 1, 2, 3) üçatomlu spirtlərin ən sadə nümunəsidir. Qliserin şəffaf qatı mayedir, su ilə hər cür nisbətdə qarışır, o yüksək hidroskopikliyə malikdir və havadan 40%-dək su udur,

Qliserinin alınma üsulları[redaktə | əsas redaktə]

Məlumdur ki, təbii piylər və yağlar mürəkkəb efirlərdən, yüksək doymuş və doymamış turşulardan ibarətdir. Əsasən bunlar palmetin-, steorin- və olein turşularıdır. Piylərin sabunlaşması adətən müxtəlif katalizatorların (turşu, qələvi, enzimlər) təsiri altında aparılır, bununla belə piylər qliserinə və piyli turşulara parçalanmırlar. Məsələn:


Qliserin qələvi mühitində allil spirtinin KMnO4 iştirakı ilə oksidləşmə yolu ilə alına bilər:


Müasir zamanda sənayedə sintetik qliserin əsasən propilendən (neft emalı zamanı qazlardan çıxarılan propilen əsasında) istehsal olunur. Alınma üsulu 4 mərhələdən ibarətdir: 1. Propilenin xlorlaşdırılması 500C-də:

2. Allilxloridin allil spirtinə sabunlaşdırılması:

3. Xlorik turşusunun elementlərinin birləşdirilməsi:

4. Qliserinin xlorhidrinlərinin sabunlaşdırılması:


Qliserin allil spirtinin qələvi mühitində ehtiyatlı oksidləşməsi yolu ilə də alına bilər. Qliserinin kimyəvi xassələri onun tərkibində üç hidroksil qrupu olmalarına görə, üç sıra törəmə verə bilər, bununla belə mono- və di törəmələri iki struktur- isomer şəklində mövcud ola bilər. Qliserin üç sıra metal törəmələri verə bilər – məsələn, qurğuşun oksidi. Bu , odeməkdir ki, qliserinin turşuluğu bir atomlu spirtlərin turşuluğundan daha yüksəkdir. Turşuların, xloranhidrinlərin, ya da anhidlərin qliserinə təsirindən mürəkkəb efirlər alınır. Mürəkkəb efirlərin adları onların tərkibində olan turşulardan asılıdır, məsələn:

Monostearin


Üçstearin və s.


Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Википедия Глицерин
  • А.Е.Чичибабин. Основные начала органической химии. 1955. Том.1, стр. 426.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]