İsa Qəmbər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İsa Qəmbər
İsa Yunis oğlu Qəmbər
İsa Qəmbər
Bayraq
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı
Bayraq
17 may 1992 — iyun 1992
Sələfi: Ayaz Mütəllibov
Xələfi: Əbülfəz Elçibəy
Bayraq
Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 3-cü Sədri
Bayraq
18 may 1992 — 13 iyun 1993
Sələfi: Yaqub Məmmədov
Xələfi: Heydər Əliyev
Bayraq
Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinin xalq deputatı
Bayraq
1990 — 1993
 
Partiya: AHC logo.jpg Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (1989-1992)
Müsavat Partiyası logo.jpg Müsavat Partiyası (1992-h.h.)
Təhsili: Bakı Dövlət Universiteti
İxtisası: Tarix
Fəaliyyəti: Siyasətçi
Milliyəti: azərbaycanlı
Dini: İslam
Təvəllüdü: 24 fevral 1957 (1957-02-24) (57 yaş)
Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan SSR.svg Azərbaycan SSR, Bakı
Atası: Yunis Heydər oğlu Qəmbərov
Anası: Tahirə Abbas qızı Qəmbərova
Həyat yoldaşı: Aida Rəhim qızı Bağırova
Uşaqları: 2 övlad
oğlanları: İlkin Qəmbər, Turqut Qəmbər
 
Saytı: http://isagambar.az/
 
Elmi fəaliyyəti
Elm sahəsi: Tarix
Tanınır: Siyasətçi
 
İmzası: İmzası

İsa Qəmbər (tam adı: İsa Yunis oğlu Qəmbər; 24 fevral 1957, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı ictimai-siyasi xadim; tarixçi; Yeni Müsavat qəzetinin təsisçisi (7 noyabr 19878 noyabr 2009[1]); Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin qurucu üzvlərindən biri[2][3] və İdarə Heyətinin üzvü (19891992)[2][3]; Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin 1990-cı il çağırış deputatı[2][3]; Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Milli Şurasının üzvü (1991)[4][2][3]; Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 3-cü sədri (18 may 199213 iyun 1993); Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı (17 may 199216 iyun 1992)[2][3]; Müsavat Partiyasının 5-ci başqanı (noyabr 1992 — h.h.)[2][3]; Bizim Azərbaycan blokunun həmtəsisçisi (20032005)[2][3]; Azadlıq blokunun həmtəsisçisi (20052006)[3]; AXCP-Müsavat seçki blokunun həmtəsisçisi (2010)[5] ; Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının qurucu üzvlərindən biri[6] (2013-2014[7]).

Həyatı[redaktə]

İsa Yunis oğlu Qəmbərov 24 fevral 1957-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlmişdir.[2][3]

Təhsili[redaktə]

İsa Qəmbər 1964-cü ildə Bakı şəhəri 62 saylı orta məktəbə daxil olmuş və 1974-cü ildə oranı bitirmişdir.[2][3]

1974-cü ildə Sergey Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Tarix fakültəsinə daxil olmuş və 1979-cu ildə oranı bitirmişdir.[2][3]

İsa Qəmbər Akademiyada işləyərkən İran, TürkiyəYaxın Şərqdəki siyasi prosesləri tədqiq edib. "1978-1979-cu illər İran inqilabı" mövzusunda dissertasiya işi yazmışdır.[2][3]

Əmək fəaliyyəti[redaktə]

1979-1982-ci illərdə AMEA Naxçıvan Elm Mərkəzində, 1982-1990-cı illərdə AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunda kiçik elmi işçi və elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.[2][3]

İctimai-siyasi fəaliyyəti[redaktə]

İsa Qəmbər 1985-ci ilin yanvarında Zori Balayanın "Ocaq" kitabına cavab yazmışdır. Fəal siyasətə isə 1988-ci ildən qoşulmuşdur.[2][3]

16 iyul 1989-cu ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradıcılarından biri[2][3], ilk İdarə Heyətinin üzvü[2][3], 1990-1991-ci illərdə AXC təşkilat şöbəsinin müdiri[2][3], sonra isə sədr müavini olmuşdur.[2][3]

1992-ci ildə Müsavat Partiyasının bərpa mərkəzi yaradılmış və İsa Qəmbər ona rəhbərlik etmişdir.[2][3] 1992-ci ilin noyabr ayında Müsavat Partiyasının III Bərpa Qurultayı keçirilmiş və İsa Qəmbər partiyanın başqanı seçilmişdir.[2][3]

2003-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri ərəfəsində yaradılmış Bizim Azərbaycan Blokunun təsisçilərindən biri olmuşdur.[8]

2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər ərəfəsində, 2005-ci ilin mart ayında yaradılmış Azadlıq Blokunun yaradıcı üzvlərindən biri olmuşdur. İsa Qəmbər sədri olduğu Müsavat Partiyasının qərarı ilə 9 fevral 2006-cı ildə Azadlıq Blokundan ayrılmışdır.[9]

2010-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər ərəfəsində, 8 sentyabr 2010-cu ildə yaradılmış AXCP-Müsavat Blokunun yaradıcılarından biri olmuşdur.[5]

2013-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri ərəfəsində yaradılmış Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının qurucu üzvlərindən biri olmuşdur.[6] 7 yanvar 2014-cü ildə isə sədri olduğu Müsavat Partiyası Divanının qəbul etdiyi qərarla Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvülüyündən ayrılmışdır.[7]

Diplomatik fəaliyyəti[redaktə]

İsa Qəmbər 18 may 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmişdir.[10]

19 may 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ayaz Mütəllibovun istefa verməsi barəsində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 6 mart 1992-ci il tarixli qərarının etibarsız hesab edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 14 may 1992-ci il tarixli qərarı qəbul edildiyi andan hüquqi qüvvəsi olmayan sayıldığından[11] İsa Qəmbər Əbülfəz Elçibəyin 17 iyun 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsinə qədər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri olaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı olmuşdur.

4 iyun 1993-cü il Gəncə qiyamından sonra, 13 iyun 1993-cü ildə Milli Məclisdə qiyamla bağlı müzakirələr başlamış və müzakirələr əsnasında parlamentin sədri İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən istefa vermişdir.[12] Həmin günü Azərbaycan Respublikası Ali Soveti İsa Qəmbərin istefa haqqında ərizəsini nəzərə alaraq onun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir.[13] 1992-ci il may-iyun aylarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edib. 4 iyun 1993-cü il Gəncə qiyamından sonra, 13 iyun 1993-cü ildə Milli Məclisdə qiyamla ilə bağlı müzakirələr başlamış və müzakirələr əsnasında parlamentin sədri İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən istefa vermişdir.[12] Sonra qiyamçılar tərəfindən həbs edilib.[2][3] İctimaiyyətin və dünya demokratiyasının təzyiqi nəticəsində bir aydan sonra həbsdən azad olunub.[2][3]

Parlamentdə[redaktə]

Ali Sovetdə[redaktə]
1990 çağırışı[redaktə]

İsa Qəmbər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Ali Sovetinə 1990-cı il çağırış seçkilərində Azərbaycan Xalq Cəbhəsini təmsil etmiş və bu seçkidə Qəmbərov soyadı ilə iştirak etmişdir. 1990-cı ildə keçirilmiş seçkidə, Bakı şəhəri, Xətai rayonu 79 nömrəli Babək seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilmişdir.

26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir[4]

İsa Qəmbər 6 dekabr 1991-ci ildə Azərbaycan Ali Soveti Milli Şurasında Xarici işlər komissiyasına sədr seçilmişdir.[14] İsa Qəmbər 5 mart 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti fövqəladə sessiyasının redaksiya komissiyasına üzvü seçilmişdir.[15]

İsa Qəmbər 18 may 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmişdir.[10]

4 iyun 1993-cü il Gəncə qiyamından sonra, 13 iyun 1993-cü ildə Milli Məclisdə qiyamla bağlı müzakirələr başlamış və müzakirələr əsnasında parlamentin sədri İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən istefa vermişdir.[12] Həmin günü Azərbaycan Respublikası Ali Soveti İsa Qəmbərin istefa haqqında ərizəsini nəzərə alaraq onun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir.[13] Həmin günü Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü seçilmişdir.[16]

16 iyul 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatını müzakirə edərək “Azərbaycan Respublikası xalq deputatının statusu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 34-cü və 35-ci maddələrinə əsasən Azərbaycan Respublikasının xalq deputatı İsa Qəmbərin Milli Məclisin üzvlüyündən azad olunması və onun cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinə razılıq verilməsinə dair qərara almışdır.[17]

Milli Məclisdə[redaktə]
I çağırış[redaktə]

Müsavat Partiyası 12 noyabr 1995-ci ildə keçirilmiş Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə I çağırış seçkilərində Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarı ilə seçki qanununun şərtlərini pozması səbəbilə seçkiyə buraxılmamış və nəticədə sözügedən partiyanın başqanı olan İsa Qəmbər o andakı seçkilərdə iştirak edə bilməmişdir. ARMSK-nın qərarı ilə ilk turda respublika üzrə 99 seçki dairəsindən 91-də seçkilər baş tutmuşdu. 20 seçki dairəsində təkrar səsvermə təyin edilmiş, 4 seçki dairəsində isə 4 fevral 1996 tarixində təkrar seçkilər keçirilməsi qərara alınmışdı. Bu seçkidə İsa Qəmbər və başqanı olduğu Müsavat Partiyası iştirak hüququ qazanmışdır. İsa Qəmbər 4 fevral 1996 tarixində keçirilmiş seçkidə 41 saylı Sumqayıt seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilə bilməmişdir.

II çağırış[redaktə]
III çağırış[redaktə]

İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə III çağırış seçkilərində Azadlıq Blokunu təmsil etmiş və bu seçkidə Qəmbər soyadı ilə iştirak etmişdir. 6 noyabr 2005-ci ildə keçirilmiş seçkidə majoritar seçki sistemi əsasında 20 saylı Nərimanov ikinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilə bilməmişdir.

IV çağırış[redaktə]

İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə IV çağırış seçkilərində AXCP-Müsavat Blokunu təmsil etmiş və bu seçkidə Qəmbər soyadı ilə iştirak etmişdir. 7 noyabr 2005-ci ildə keçirilmiş seçkidə majoritar seçki sistemi əsasında 15 saylı Yasamal birinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və 2341 səs yığaraq, 18,6 %-lə II yeri tutmuş və deputat seçilə bilməmişdir.[18]

Prezident seçkilərində[redaktə]

V Prezident seçkiləri[redaktə]

İsa Qəmbərin 29 mart 2003-cü ildə 14 partiyanın daxil olduğu Demokratik Konqres Məclisinin, 18 iyun 2003-cü ildə isə Müsavat Partiyası Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti postuna keçirilən V seçkilərə namizədliyi irəli sürülmüşdür. 29 mart 2003 tarixində İsa Qəmbərin təşəbbüsü ilə 2003-cü il Azərbaycan Respublikası prezident seçkiləri ərəfəsində bəzi müxalif siyasi partiyaların və ictimai təşkilatlar tərəfindən təsis olunmuş Bizim Azərbaycan Bloku da İsa Qəmbərin namizədliyini dəstəkəmişdir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyası İsa Qəmbərin prezidentliyə namizədliyini 3 avqust 2003-cü ildə qeydə almışdır.[19] Yeni Azərbaycan Partiyası İsa Qəmbərin (və prezidentliyə namizəd digər 2 namizədin) Azərbaycan Televiziyasından prezidentliyə namizədlər üçün ayrılmış efir vaxtından 4 sentyabr 2003-cü il tarixdə istifadə edərkən prezidentliyə namizədliyi YAP tərəfindən verilmiş və Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən qeydə alınmış Heydər Əliyevin şərəf və ləyaqətini təhqir edən və ləkələyən məlumatlar yaydığına görə onlar haqqında tədbir görülməsi barədə ARMSK-a müraciət ünvanlamış və ARMSK da İsa Qəmbərin (və prezidentliyə namizəd digər 2 namizədin) Azərbaycan Televiziyasından prezidentliyə namizədlər üçün ayrılmış efir vaxtından 4 sentyabr 2003-cü il tarixdə istifadə edərkən prezidentliyə namizədliyi YAP tərəfindən verilmiş və ARMSK tərəfindən qeydə alınmış Heydər Əliyevin şərəf və ləyaqətini təhqir edən və ləkələyən məlumatlar yaydığına və gələcəkdə bu cür hallara yol verilməməsi barədə İ. Qəmbərə xəbərdarlıq etmişdir.[20]

2003-cü il Prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrinə görə 8 namizəd arasında 13.97% səs toplayaraq 2-ci yeri tutmuşdur.[21]

VI Prezident seçkiləri[redaktə]

2008-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində iştirakı boykot etmiş və seçkilərdə iştirak etməmişdir.[3]

VII Prezident seçkiləri[redaktə]

2013-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində Milli Şuranın vahid namizədi Cəmil Həsənlinin namizədliyini dəstəkləmişdir.

Şəxsi həyatı[redaktə]

Ailəsi[redaktə]

İsa Qəmbərin atası Yunis Heydər oğlu Qəmbərov kimya elmləri doktoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, kimyaçı-alim, anası Tahirə Abbas qızı Qəmbərova isə kimya elmləri namizədi olmuşdur.[2]

İsa Qəmbər tarix elmləri namizədi, Bakı Dövlət Universitetinin dosenti Aida Rəhim qızı Bağırova ilə evlidir.[22] İlk övladı İlkin Qəmbər 1987-ci ildə, ikinci övladı Turqut Qəmbər isə 1989-cu ildə dünyaya gəlmişdir.[22]

Filmoqrafiya[redaktə]

İsa Qəmbər 1990-cı ildə "Salnamə" sənədli filmlər studiyası tərəfindən istehsal edilən və Tofiq Məmmədovun rejissoru olduğu Bir daha yüksələn bayraq Qısametrajlı Sənədli Filminin ssenari müəllifi olmuşdur.

İsa Qəmbər Vahid Mustafayevin müəllifi olduğu və 2006-cı ildə çəkilən Azərbaycana namus və sevgiylə Qısametrajlı Sənədli Televiziya Filmində iştirak etmişdir.

İstinadlar[redaktə]

  1. “YENİ MÜSAVAT”ın TƏSİSÇİSİ RƏSMƏN DƏYİŞDİ (az). mediaforum.az (2009-11-26). Yoxlanılıb 2014-03-21.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 İSA YUNİS OĞLU QƏMBƏR (az). isagambar.az. Yoxlanılıb 2014-03-21.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 İsa Qəmbər (az). adam.az. Yoxlanılıb 2014-03-21.
  4. 4,0 4,1 Ziyad Səmədzadə (1991-11-26). Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının təşkil edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-22.
  5. 5,0 5,1 Ülkər Akifqızı (2010-09-08). AXCP-Müsavat seçki bloku yarandı (az). azadliq.org. Yoxlanılıb 2014-01-28.
  6. 6,0 6,1 Milli Şura üzvlərinin siyahısı (az). azadliq.info (2013-06-07). Yoxlanılıb 2014-01-28.
  7. 7,0 7,1 Müsavat Milli Şuradan getdi (az). azadliq.info (2014-01-07). Yoxlanılıb 2014-01-28.
  8. «Bizim Azərbaycan Bloku»nun təsisçilərinin siyahısı (az). isagambar.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  9. MÜSAVAT PARTİYASI «AZADLIQ» BLOKUNDAN ÇIXDI (az). mediaforum.az (2006-02-09). Yoxlanılıb 2014-03-29.
  10. 10,0 10,1 Ziyad Səmədzadə (1992-05-18). İ. Y. Qəmbərovun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  11. İsa Qəmbərov (1992-05-1992). Azərbaycan Respublikasının Prezidenti A. N. Mütəllibovun istefa verməsi barəsində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 1992-ci il 6 mart tarixli qərarı haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 1992-ci il 14 may tarixli qərarı barəsində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  12. 12,0 12,1 12,2 Gəncə qiyamından 18 il ötür (az). gun.az (2011-06-04). Yoxlanılıb 2014-03-21.
  13. 13,0 13,1 T. Qarayev (1993-06-13). İ. Y. Qəmbərin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  14. T. Qarayev (1991-12-06). Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının işinin təşkili haqqında Azərbaycan Respubikası Ali Soveti Milli Şurasının qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  15. Yaqub Məmmədov (1992-03-05). Azərbaycan Respublikası Ali Soveti fövqəladə sessiyası redaksiya komissiyasının seçilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  16. T. Qarayev (1993-06-13). İ. Qəmbərin Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü seçilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  17. Heydər Əliyev (1993-07-16). Azərbaycan Respublikasının xalq deputatı İ. Y. Qəmbərin Milli Məclisin üzvlüyündən azad olunması və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinə razılıq verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  18. REPUBLIC OF AZERBAIJAN LEGISLATIVE ELECTION OF 7 NOVEMBER 2010 (en). psephos.adam-carr.net. Yoxlanılıb 2014-01-28.
  19. 2003-cü il oktyabrın 15-də keçiriləcək Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində cənab Qəmbər İsa Yunis oğlunun prezidentliyə namizədliyinin qeydə alınması haqqında Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarı (az). e-qanun.az (2003-08-03). Yoxlanılıb 2014-03-29.
  20. Məzahir Pənahov (2003-09-08). Prezidentliyə namizədlikləri qeydə alınmış cənab Qəmbər İsa Yunis oğlunun, cənab Məmmədov Etibar Səlidar oğlunun və cənab Kərimli Əli Əmirhüseyn oğlunun dövlət televiziyasında ayrılmış efir vaxtından istifadə edilərkən prezidentliyə namizədliyi qeydə alınmış cənab Əliyev Heydər Əlirza oğlunun şərəf və ləyaqətini təhqir edən və ləkələyən məlumatlar yaydığına görə onlar haqqında tədbir görülməsi barədə Yeni Azərbaycan Partiyasının müraciətinə baxılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarı (az). e-qanun.az. Yoxlanılıb 2014-03-29.
  21. PREZIDENT SEÇKILƏRININ NƏTICƏLƏRI (az). meqam-m.com (2003-10-28). Yoxlanılıb 2014-03-29.
  22. 22,0 22,1 AİLƏ (az). isagambar.az. Yoxlanılıb 2014-03-21.

Mənbə[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Məqalə ilə əlaqəli digər Vikimedia səhifələri:

Wikimedia Commonsda İsa Qəmbər ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda İsa Qəmbər ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər[redaktə]