II Mahmud

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
II Mahmud

Sultan II Mahmud — 1808-1839-cu illərdə Osmanlı sultanı

I Abdülhəmidin oğludur. 1786-cı ildə İstanbulda anadan olub. 28 iyul 1808-ci ildə Ələmdar Mustafa Paşanın köməkliyi ilə Osmanlı taxtına çıxdı.

Ələmdar Mustafa Paşanı sədrəzəmliyə gətirən II Mahmud, əvvəlcə üsyankarları ortadan qaldırdı. Yeni və müasir bir ordu qurdu. Yeniçəriləri itaət və intizam altına almaq üçün qanunlar qoydu. Ancaq bu inkişaflara qarşı çıxan yeniçərilər, 15 oyabr 1808-ci ildə böyük bir üsyan çıxararaq Ələmdarı öldürdülər. Sultan Makmud, yenilikləri dayandırmaq məcburiyyətində qaldı.

Sultan Mahmud daxili işlərlə məşğul olarkən, Əflak və Boğdana sahib olmaq istəyən ruslar, Osmanlı Dövlətinə soxularaq Əflak, Boğdan, Besarabya və Dobrucanı qısa müddətdə işğal etdilər. Balkanlarda Serb, Hicazda Vəhhabi üsyanları başladı və sürətlə genişləndi. Bu üsyanlar səbəbindən II Mahmud 1812-ci ildə ruslarla Bükreş andlaşmasını imzalamaq məcburiyyətində qaldı. Hurşid Paşa, qısa müddətdə Serb üsyanını yatırtdı. Kavalalı Məmməd Əli Paşa da Vəhhabi qiyamını yatırtmaq üçün göndərildi. Hicazı zəbt edən Vəhhabiler, Əhli sünnə müsəlmanlara işgəncə və zülmlər edir, dinə təhqirlərini dvam etdirirdilər. Məmməd Əli paşa, etdiyi silahlı mübarizələrdən sonra, mübarək diyarları Vəhhabilərdən təmizlədi. Zəfər xəbərinə çox sevinən II Mahmud, Misir qubernatoru Məmməd Əli Paşaya lütfkarlıq göstərdi. Sultan Mahmud 1821-ci ildə ortaya çıxan Bənövşəyiyə üsyanını qısa müddətdə yatırtdı, qiyamın başısı olaraq Patriarxı asdırdı. Sultan Mahmud bu hadisələr əsnasında yeni təlim və təhsil qaydalarını da rədd edən yeniçərlərin və sipahilərin fəsad ocağının ortadan qaldırılması əmrini verdi. Yeniçəri ocağının aradan qaldırılması xeyirli bir hadisə kimi qəbul edilərək, tarixə "Hadisəi Xeyiriyə" adıyla daxil oldu.

Osmanlı Dövlətindəki sürətli və müsbət inkişaf, Avropa dövlətlərini narahat edirdi. İngilis və fransızlar Osmanlı Dövləti içərisindəki Mustafa Rəşid Paşa kimi adamlara kömək vəd edib aldadaraq, Rusiya ilə hərbə sövq etdilər. Misir qubernatoru Məmməd Əli Paşanı da dövlətinə qarşı çıxartdılaM. Sultan mahmud bu vəziyyətdə imperatorluğu qurtarmağa çalışırdı. Bunlar arasında ən pisi Misir qubernatoru Memet Əli Paşanın etdiyi üsyan oldu. Bütün böhranlar qarşısında, iradəsi, səbri və cəsarəti qırılmayan Sultan, iztirabı içində 1 iyul 1839-da həyata gözlərini yumdu.

Osmanli-nisani.svg
 
Osmanlı sultanları
Flag of the Ottoman Empire.svg