II Mustafa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
II. Mustafa.jpg

Sultan II Mustafa — 1695-1703-cü illərdə Osmanlı sultanı.

IV Mehmedin oğludur. 1664-cü ildə İstanbulda anadan olub. Əmisi II Əhmədin 6 fevral 1695-ci ildə vəfatından sonra 31 yaşında taxta çıxdı. Gənc Sultan çalışqan və vətən sevgisiylə dolu idi. Sultan Mustafa, Qanuni Sultan Süleyman kimi şəxsən ordusunun başında səfərə çıxmaq istəyirdi. Dövlət adamları Sultanın səfərə çıxması üzündən böyük xərclər lazım olacağını və zəfər qazanmadıqda adının məğlub bir hökmdara çıxacağını bildirdilər. Sultan Mustafa; " Mənə xəzinə lazım dəyil. Quru çörək yeyərəm. Vucudumu din uğruna fəda edərəm. Hər nə məşəqqət ərz olunsa səbr edərəm və dözərəm. Xidmətimi başa çatdırmıyınca səfərdən dönməm" deyərək qəti qərarını bildirdi. Nəhayət 30 avqust 1695-ci ildə Sultan Mustafa Avstriya işğalındakı Macarıstanı qurtarmaq üçün ilk səfərinə çıxdı. 9 sentyabrda Lipva qalasını alındı. 22 sentyabrda Lagos qalası yaxınında Temes suyu kənarında olan Avstriya ordusunu məğrubiyyətə uğratdı. Lagos Osmanlıların əlinə keçdi. Bu vaxt ordunun ikinci bir qoluda Sabeş qalasını zəbt etdi. II Mustafa ordunun başında İstanbula döndü. xalq bu böyük zəfər üçün şənliklər etdi. Sultan, Avstriya üzrinə ikinci səfərinə 20 aprel 1696-cı ildə çıxdı. Osmanlı ordusu Belqrada çatdığında düşmən qüvvtlərinin Temeşvarı muhasirə altına aldığı xəbəri gəldi. Osmanlı ordusu, düşməni Olaş suyu kənarında yaxaladı. Edilən müharibədə Avstriyalılar məğlub oldu. Əmrləri döyüşdə öldü. Sultan, Avstriyaya son və qəti bir zərbənin vurulması üçün geniş bir səfərin hazırlayırdı. Ancaq 17 iyun 1677-ci ildə bu məqsədlə edilən səfərdə, sədrəzəm Məmməd Paşa ilə Böyük Cəfər Paşanın Sultanı səhv yola çəkmələri Zente məğrubiyyətinə səbəb oldu. Bu arada Venedik, Rusuya və Lehistan birlikdə də hücuma keçdilər. Padşah sülh istəmək məcburiyyətində qaldı. Uzun görüşmələrin sonunda imzalanan Karlofça andlaşmasıyla (1699) Ərdəl və Mcaristanın böyük hissəsi Osmanlılar əlindən çıxdı. Azak qalası Ruslara qaldı. Xəncəri tərəfindən, Ukranya və Podolya əyalətlərinin isə Lehistan götürdü. Bu geniş torpaq parçalarının Osmanlılar əlindən çıxmasının izləri çox dərin oldu. Osmanlılarının ədalətli idarəsinindən ayrılmaq istəməyən 1400 macar ailəsi göz yaşları içərisində Türk torpaqlarına köçdülər. Sultan Mustafa Karlofça andlaşmasından sonra islahatlar aparmağa başladı. Donanmada kalyon sisteminə keçildi. Ayrıca bir qanunnamə elan edildi. Bəzi dövlət adamlarının təhriki ilə başlayan qiyam sonunda Sultam Mustafa 22 avqust 1703-cü ildə taxtdan endirildi. Xəstəliyi ilə döyüşən olan Sultan, nəhayət 20 dekabr 1703-cü ildə vəfat etdi.

Osmanli-nisani.svg
 
Osmanlı sultanları
Flag of the Ottoman Empire.svg