III Səlim

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Konstantin Kapidagli 002.jpg

Sultan III Səlim — 1789-1807-ci illərdə Osmanlı sultanı.

III Səlim Sultan III Mustafanın oğlu idi. O, 1761-ci ildə Topqapı Sarayında anadan olmuşdu. Əmisinin vəfatından sonra 28 mart 1789-cu ildə taxta çıxmışdı. III Səlimin taxta çıxdığı vaxt Osmanlı-Rus və Osmanlı-Avstriya müharibələri davam edirdi. Bu ərəfədə Krım Rusiya İmperiyası tərəfindən işğal olunmuşdu. Sultan cəbhədəki sərdarlarına fərman göndərib nəyin bahasına olursa olsun rusların Krımdan çıxarılmasının vacib olduğunu bildirdi. Osmanlı ordusunun Rusiya və Avstriya cəbhələrində məğlub durumda olduğunu nəzərə alan sədrəzəm sultana "Əsgərlərdə döyüşəcək hal yoxdur" cavabını göndərdi. Bundan sonra sultan bu ordu ilə qələbə qazanmağın mümkün olmadığını anlayaraq 1791-ci ildə Avstriya ilə Ziştov, 1792-ci ildə isə Rusiya ilə Yaş sülh müqavilələrini imzaladı. Avropadakı qonşularının, xüsusilə də Fransanın başının daxili çəkişmələrə, qiyamları yatırmağa qarışdığından istifadə edən III Səlim öz ölkəsində islahatlar keçirməyə başladı. 72 maddədən ibarət bu islahatlar "Nizami-cədid" adlanırdı. Bundan başqa sultan güclü nizami ordunun formalaşdırılması işinə də böyük diqqət ayırdı. O, Avstriya, Fransa, Prusiya və İngiltərə paytaxtlarına elçilər göndərir, bu elçilər isə öz növbələrində bu ölkələrin vəziyyətləri haqqında məlumatlar toplayaraq İstanbula ötürürdülər. Çox qısa zamanda sultanın islahatları öz bəhrəsini verdi. Misiri işğal edən Napolyon 17 mart 1799-cu ildə Akka mühasirəsi zamanı məğlub oldu. Ağır itkilər verən Napolyon 22 avqust 1799-cu ildə Misiri də tərk etmək məcburiyyətində qaldı. 1803-cü ildə Ərəbistanda ortaya çıxan vəhhabi üsyanı yatırıldı. 1805-ci ildə Rusiya Osmanlı İmperiyasının ərazisinə soxulub Hotin, Bender, Gili və Akkermanı işğal etdi. İngilislər isə Misirə hücum etdilər. Lakin nizam-intizamlı və güclü Osmanlı ordusu həm ingilislərə, həm də ruslara qalib gəldi. Ordu cəbhədə bu uğurları qazandığı vaxt ölkə daxilində qiyamçılar III Səlimi devirdilər (28 may 1807). Ələmdər Mustafa Paşa sultanı yenidən taxt-taca çıxarmaq üçün cəhdlər göstəsə də, qiyamçılar daha cəld tərpənib 28 iyul 1808-ci ildə III Səlimi qətlə yetirdilər.

Osmanli-nisani.svg
 
Osmanlı sultanları
Flag of the Ottoman Empire.svg