Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
İqtisadiyyat Nazirliyi
Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi
Emblem of Azerbaijan.svg
Ölkə: Azərbaycan Azərbaycan
Yaradılıb: 15 yanvar 2016
Tabeçilik: Azərbaycan Respublikası Prezidenti
Ünvan: Ü.Hacıbəyov, 40, Hökumət evi, Bakı, Azərbaycan
Əvvəlki Dövlət Əmlakı Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi, Ticarət Nazirliyi, Dövlət Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi və Xarici İnvestisiyalar Agentliyi, İqtisadi İnkişaf Nazirliyi, İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi
Rəhbərlik
Rəhbər: Mikayıl Cabbarov
Müavin: Niyazi Səfərov
Sevinc Həsənova
Sahib Məmmədov
Şirzad Abdullayev
Sayt
economy.gov.az

Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi — Azərbaycan Respublikasının iqtisadi siyasətinin formalaşdırılması, makroiqtisadi proqnozların hazırlanması, iqtisadi inkişaf və  artımın təmin edilməsi üçün əlverişli şərait yaradılması, investisiya fəaliyyətinin təşviqi, sahibkarlığın və sənayenin inkişafı, lisenziya və icazə sisteminin tənzimlənməsi, rəqabətin qorunması, inkişafı və təşviqi, istehlakçıların hüquqlarının qorunması, dövlət satınalmalarının həyata keçirilməsi, dövlət büdcəsinə vergilərin, Nazirliyin səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər icbari ödənişlərin vaxtında və tam yığılması, dövlət əmlakının idarə edilməsi, özəlləşdirilməsi, torpaqların dövlət idarəetməsinin təşkili, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin və vahid dövlət kadastrının aparılması sahələrində dövlət siyasətini və tənzimləməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətində müstəqil Azərbaycanın ilk Ticarət və Sənaye Nazirliyi fəaliyyət göstərmişdir.

1920-1991-ci illərdə SSRİ-nin tərkibində olan Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında iqtisadi məsələlər Ticarət, Sənaye və Ərzaq Komissarlığı, Ticarət və Sənaye Nazirliyi, Azərbaycan SSRİ Dövlət Plan Komitəsi kimi qurumlar tərəfindən tənzimlənmişdir.

30 aprel 2001-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Dövlət Əmlakı Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi, Ticarət Nazirliyi, Dövlət Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi və Xarici İnvestisiyalar Agentliyi ləğv edilmiş, onların bazasında İqtisadi İnkişaf Nazirliyi yaradılmışdır[1].

22 oktyabr 2013-cü il tarixli Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyinin yaradılması haqqında Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin əsasında Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi yaradılmışdır.[2]

15 yanvar 2016-cı il tarixli Azərbaycan Respublikası Prezidentinin  Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyinin əsasında Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yaradılmışdır.[3]

23 oktyabr 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin yeni strukturu təsdiq edilmişdir.[4]

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 2019-cu il 30 dekabr tarixli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi haqqında əsasnamə təsdiq edilib. [5]

Nazirliyin fəaliyyət istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Nazirlik Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi haqqında qəbul edilmiş Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş istiqamətlərdə fəaliyyəti həyata keçirir: [5]

Ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak edir;

  • Dayanıqlı və inklüziv iqtisadi inkişafın, davamlı iqtisadi artımın təmin edilməsi ilə bağlı təkliflər hazırlayır;
  • Ölkədə gedən sosial-iqtisadi inkişaf proseslərinin qiymətləndirilməsini, sosial-iqtisadi proqnozların hazırlanmasını həyata keçirir;
  • İqtisadiyyatın inkişaf prioritetlərinə uyğun olaraq, dövlət iqtisadi idarəetmə, maliyyə sahələrində dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında iştirak edir;
  • İqtisadiyyatda şəffaflıq səviyyəsinin artırılmasına və biznes mühitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldilmiş fəaliyyəti həyata keçirir;
  • Milli iqtisadiyyatın və ixracın təşviqi və şaxələndirilməsi sahəsində məqsədyönlü fəaliyyəti təşkil edir;
  • Sənaye sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Ölkə iqtisadiyyatına investisiyaların cəlb edilməsi, qorunması və təşviqi sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Sahibkarlığın inkişafı, təşviqi və dövlət dəstəyi, habelə lisenziya və icazə sisteminin tənzimlənməsi sahələrində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Rəqabətin qorunması, inkişafı və təşviqi, inhisarçılığın qarşısının alınması, istehlakçı hüquqlarının qorunması sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Dövlət vəsaiti hesabına malların satın alınması sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Açıq məkanda reklam istisna olmaqla, reklam fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirir;
  • Standartlaşdırma, metrologiya, uyğunluğun qiymətləndirilməsi, akkreditasiya və keyfiyyətin idarə edilməsi sahələrində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Xarici iqtisadi əlaqələrin və xarici ticarət fəaliyyətinin inkişafı və tənzimlənməsi sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;
  • Dövlət büdcəsinə vergilərin və Nazirliyin səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər icbari ödənişlərin vaxtında və tam yığılması sahəsində idarəetməni həyata keçirir;
  • Dövlət mülkiyyətinin strukturunun təkmilləşdirilməsi ilə bağlı təkliflər hazırlayır;
  • Dövlət əmlakının, o cümlədən dövlət mənzil fondunun və torpaqların idarə olunması və özəlləşdirilməsi, həmçinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin və vahid dövlət kadastrının aparılması sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;

Nazirliyin vəzifələri[redaktə | əsas redaktə]

Nazirlik Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi haqqında qəbul edilmiş Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş bir sıra vəzifələri həyata keçirir: [5]

  • Ölkənin iqtisadi və sosial inkişafının əsas istiqamətlərini hazırlamaq, onların həyata keçirilməsini təmin etmək;
  • Dövlət büdcəsinin formalaşdırılması üçün ölkənin iqtisadi və sosial inkişafının proqnoz göstəricilərini hazırlamaq;
  • Dövlət vergi siyasətini həyata keçirmək, dövlət büdcəsinə vergilərin, habelə Nazirliyin səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər icbari ödənişlərin vaxtında və tam yığılmasını təmin etmək, bu sahədə dövlət nəzarətini həyata keçirmək;
  • Ölkənin iqtisadi və ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı tədbirlər hazırlamaq və həyata keçirmək;
  • Dövlət iqtisadi idarəetmə, maliyyə, o cümlədən dövlət büdcəsi, vergi, pul-kredit, valyuta, bank, sığorta, qiymətli kağızlar bazarı, qiymət-tarif, dövlət satınalmaları və digər sahələrdə dövlət tənzimlənməsində iştirak etmək;
  • Dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərdə və ya nizamnamə kapitalında dövlətin payı olan hüquqi şəxslərdə dövlətin maraqlarını təmsil etmək;
  • Ölkənin sənaye məhsullarına olan tələbatının yerli istehsal hesabına ödənilməsini genişləndirmək məqsədi ilə tədbirlər həyata keçirmək
  • İvestisiya fəaliyyəti, investisiyaların cəlb edilməsi, qorunması və təşviqi sahələrində dövlət tənzimləməsi mexanizmini həyata keçirmək;
  • Sahibkarlığın inkişafı, sahibkarlığa dövlət dəstəyi və özəl sektorda investisiya fəaliyyəti sahələrində vəziyyəti təhlil etmək, həmin sahələrin daha da inkişaf etdirilməsi məqsədilə təkliflərin hazırlanmasını və həyata keçirilməsini təmin etmək;
  • Lisenziyalar və icazələr sisteminin tətbiqi sahəsində dövlət siyasətini və dövlət tənzimləməsinin əsas istiqamətlərini həyata keçirmək;
  • Xarici iqtisadi əlaqələrin və xarici ticarət fəaliyyətinin inkişafı və tənzimlənməsi sahələrində dövlət siyasətini həyata keçirmək;
  • Xarici ticarətdə ölkənin rəqabət qabiliyyətinin artırılmasını, ixrac potensialının inkişaf etdirilməsini, ixracatçıların maraqlarının müdafiə olunmasını təmin etmək üçün tədbirlər hazırlamaq və həyata keçirmək;
  • Cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasının və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin qarşısını almaq üçün qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş tələblərə riayət olunmasına Nazirliyin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurum vasitəsilə nəzarət etmək;
  • Strukturuna daxil olan müvafiq qurum tərəfindən dövlət əmlakının idarə olunmasına və özəlləşdirilməsinə nəzarət etmək, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrini, vahid dövlət kadastrını, dövlət torpaq kadastrını və onun tərkib hissəsi olan torpaq reyestrini tərtib etməsinə və aparmasına, ünvan reyestrini aparmasına, həmçinin daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatını həyata keçirməsinə nəzarət etmək;
  • Rəqabətin qorunması, inkişafı və təşviqi, inhisarçılıq fəaliyyətinin qarşısının alınması, haqsız rəqabət hallarının aradan qaldırılması, istehlakçıların hüquqlarının və qanuni maraqlarının qorunması sahəsində dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsini strukturuna daxil olan müvafiq qurum vasitəsilə təmin etmək;
  • Strukturuna daxil olan müvafiq qurum vasitəsilə dövlət kəmiyyət vahidləri etalonlarının əldə olunmasını, qorunub saxlanılmasını və dövlət etalonlarından kəmiyyət vahidlərinin ötürülməsini təşkil etmək;

Struktur[redaktə | əsas redaktə]

23 oktyabr 2019 – cu ildə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Nazirliyinin strukturu təsdiq edilib.[6]

İqtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyindəki qurumlar

İqtisadiyyat Nazirliyinin təsisçisi olduğu qurumlar

İqtisadi inkişafın təmin edilməsi ilə bağlı dövlət proqramları

Azərbaycan iqtisadiyyatı beynəlxalq hesabatlarda[redaktə | əsas redaktə]

Dünya İqtisadi Forumunun açıqladığı "Qlobal Rəqabət Qabiliyyəti 2017-2018" hesabatında Azərbaycan iqtisadiyyatı rəqabət qabiliyyətinə görə 2 pillə irəliləyərək 137 ölkə arasında 35-ci, MDB məkanında isə 2009-cu ildən etibarən 1-ci yerdədir. Belə ki, ölkəmiz "Qlobal rəqabət qabiliyyəti" hesabatları üzrə 34 pillə - 2005-ci ildə 117 iqtisadiyyat arasında 69-cu yerdən 2017-ci ildə 137 iqtisadiyyat arasında 35-ci yerədək irəliləyib. Bununla da, Azərbaycan "G-20"yə üzv olan bəzi ölkələri geridə qoyub. Belə ki, "Qlobal Rəqabət Qabiliyyəti 2017-2018" hesabatında "G-20"ə üzv olan İndoneziya 36-cı, Rusiya Federasiyası 38-ci, Hindistan 40-cı, İtaliya 43-cü, Meksika 51-ci, Türkiyə 53-cü, Cənubi Afrika Respublikası 61-ci, Braziliya 80-ci, Argentina isə 92-ci yerdədir. Qlobal rəqabət indeksinə görə Azərbaycan regionun ən rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyatına malikdir və qonşu ölkələrlə müqayisədə ön sıradadır.[7]

“Qlobal Rəqabətlilik Hesabatı-2018/2019” hesabatında isə Azərbaycan dünyada sosial bərabərliyin ən yüksək səviyyədə təmin olunduğu ölkə kimi vurğulanıb. Azərbaycan əhalinin elektriklə təchizatı səviyyəsinə görə maksimal 100 faiz bal almaqla dünyada ilk pilləyə yüksəlib. Hesabata əsasən, Azərbaycan dünyanın 140 ölkəsi arasında biznesin dinamikliyi reytinqi üzrə 31-ci yerdə qərarlaşıb. [8]

Dünya Bankı və Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyasının dərc etdiyi  növbəti  “Doing Business 2019” hesabatında Azərbaycan dünyanın 10 ən islahatçı dövləti siyahısına daxil edilərək dünyanın ən çox islahat aparan ölkəsi elan olunub. Yeni hesabatda Azərbaycanın mövqeyi 2017-ci illə müqayisədə 32 pillə irəliləyərək 190 ölkə arasında 25-ci yerdə qərarlaşıb, dünyanın bir çox ölkələrini geridə qoymaqla Müstəqil Dövlətlər Birliyi ölkələri arasında lider mövqeyə yüksəlib. Hesabata əsasən ölkəmiz "Tikinti üçün icazələrin alınması" və "Kreditlərin alınması" indikatorlarının hər biri üzrə 100 pillə irəliləyərək ciddi nailiyyət əldə edib. Bunlarla yanaşı, ”Kiçik investorların maraqlarının qorunması” indikatoru üzrə dünyada 2-ci yerə yüksəlməyə, “Biznesə başlama” (9-cu yer) indikatoru üzrə isə ilk onluğa düşməyə, “vergilərin ödənişi” göstəricisi üzrə isə 35-ci yerdən 28-ci yerə yüksəlməyə nail olunub. Bütövlükdə “Doing Business 2019” hesabatının 10 indikatorundan 8-i üzrə mühüm irəliləyiş qeydə alınıb.[9]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbələr[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin yaradılması haqqında
  2. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyinin yaradılması haqqında
  3. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyinin adının dəyişdirilməsi haqqında
  4. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin funksiyalarının və strukturunun genişləndirilməsi haqqında
  5. 1 2 3 Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi haqqında ƏSASNAMƏ
  6. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin strukturunun təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
  7. The Global Competitiveness Report 2017–2018
  8. http://www3.weforum.org/docs/WEF_TheGlobalCompetitivenessReport2019.pdf
  9. https://www.doingbusiness.org/en/data/exploreeconomies/azerbaijan