Mir Yaqub Mehdiyev

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Mir Yaqub Mehdiyev
Mehdiyev Miryaqub Mirəziz oğlu

azərb. Mir Yaqub Mehdiyev
Mir Yaqub Mehdiyev   Mehdiyev Miryaqub Mirəziz oğlu
Bayraq
İttihad fraksiyasının üzvü
Bayraq
 
Təhsili: Peterburq Politexnik İnstitutu (1909)[1]
Doğum tarixi: 14 noyabr 1891(1891-11-14)
Bakı, Bakı quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi: 28 yanvar 1952(1952-01-28)
İstanbul, Türkiyə

Mehdiyev (Mirmehdiyev) Mir Yaqub (1891, Bakı, Xırdalan kəndi - 1952, Türkiyə) — Azərbaycan milli istiqlal hərəkatının fəal iştirakçılarından biri.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mir Yaqub Mehdiyev 1909-cu ildə Aleksandropol (Gümrü) kommersiya məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini Peterburq Politexnik İnstitutunun iqtisadiyyat fakültəsində davam etdirmişdir. 1913-cü ildə qısa müddətli məzuniyyət götürərək, Kiyevdə Rusiya müsəlman tələbələrinin gizli yığıncağında iştirak etmişdir. Həbs olunduğundan vaxtında Peterburqa qayıda bilməmiş, institutdan xaric edilsə də, az sonra bərpa olunmuşdur. İnstitutu bitirdikdən (1915) sonra təhsilini davam etdirmək məqsədilə Almaniyanın Bonn şəhərinə getmişdir.

Mir Yaqub Mehdiyev "İttihad" partiyasının təşkilatçılarından olmuş, partiyanın birinci (1918, aprel ) və ikinci (1920, yanvar) qurultaylarında Mərkəzi Komitə üzvü seçilmişdir. Bu partiyada fəaliyyətinə qədər Kəndlilər İttifaqının və Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurasının sədr müavini kimi ölkənin ictimai-siyasi həyatında yaxından iştirak etmişdir. "İttihad" partiyasını təmsil edərək Zaqafqaziya seyminin 1918-ci il 25 mart tarixli iclasında Cənubi Qafqazın müstəqil elan olunması tələbi ilə müsəlman fraksiyası adından ilk dəfə çıxış etmişdi. Zaqafqaziya Federasiyasının süqutundan (26 may 1918) sonra Azərbaycan Milli Şurasının (27 may 1918) üzvü olmuş, Milli Şuranın "Azərbaycan Məclisi-Məbusanın təsisi haqqında qanun"una (19 noyabr 1918) əsasən, seçkisiz Azərbaycan Parlamentinin tərkibinə daxil edilmişdi. Parlamentdə "İttihad" fraksiyasının üzvü idi. Paris Sülh Konfransında (1919-1920) iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibinə daxil olmuşdur. Aprel işğalından (1920) sonra Türkiyəyə mühacirət etmişdir. Mühacirətdəki "İttihad" liderlərindən biri nə qədər səy göstərsə də partiyanın xarici ölkələr bürosunun yaradılmasına nail ola bilməmişdir. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə birlikdə "Prometey" təşkilatında Azərbaycanı təmsil etmişdir. Məmməd Məhərrəmovla birlikdə Cenevrə və Lozanna konfranslarında iştirak etmiş, Azərbaycan neftini heç kimin hərraca qoymağa səlahiyyətli olmadığı barədə kəskin etiraz notaları ilə çıxış etmişdir. SSRİ-nin Millətlər Cəmiyyətinin (MC) üzvlüyünə daxil olunması ilə bağlı MC-nin XVIII ümumi toplantısının rəisinə ünvanlanmış etiraz notasını Azərbaycan adından imzalamışdır. 1928-ci ildə İstanbulda "Beynəlmiləl siyasətdə petrol" kitabı nəşr edilmişdir. Kitab M.Ə.Rəsulzadənin İstanbulda yaratdığı Milli Azərbaycan nəşriyyatının sayca 9-cu kitabı idi. M.Ə.Rəsulzadənin ön söz yazdığı kitab "Petrolun cahan hərbindəki rolu", "Cenevrə Konfransında Azərbaycan", "İngiltərə-Amerika rəqabəti", "Bolşeviklərə qarşı müştərək bir cəbhə", "Neft rəqabətinin təvəllüd etdiyi məhzurlar" bölümlərindən ibarətdir. Kitabda Bakı nefti uğranda beynəlxalq aləmdə gedən mübarizə ətraflı təhlil olunmuşdur. Əsər İstanbul nəşrindən az sonra fransız dilinə, 1931-ci ildə isə çin dilinə tərcümə edilmişdi. 1934-cü ildə Parisdə "Beynəlxalq vəziyyət və sovetlərdə milliyyət məsələsi" əsəri rus dilində nəşr olunmuşdur.


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Mir Yaqub Mehdiyev ilə əlaqəli mediafayllar var.