Oktan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oktan
Oktan:kimyəvi formul
Oktan: molekulların görünüşü
Ümumi
Kimyəvi formuluC8H18
Molyar kütlə114,2285 q/mol
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi−57 °S
Qaynama nöqtəsi125,52 °S
Təsnifatı
CAS -da qeyd. nöm.111-65-9
SMILESCCCCCCCC

Oktan (C8H18) — Alkanlar sinfindən doymuş karbohidrogen.

Xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Spesifik iyə malik rəngsiz mayedir, oktan ədədi 17 – 19 -dur.

Alınması[redaktə | əsas redaktə]

Izooktanla və digər izomerlərlə birgə neftin, birbaşa qovmadan alınan benzinin (10%-ə qədər), həmçinin az miqdarda CO və H2-dən alınan sintetik benzinin tərkibində olur. Sənayedə oktanı rektifikasiya yolu ilə ayırırlar, sonra “molekulyar ələk”lərin köməyi ilə moçevina (karbamid) ilə təmizləyirlər.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Hidrogen iştirakında alümomolibden və ya alümoxrom katalizatorları üzərindən buraxıldıqda (500oC-də və 1-2 Mn/m2 və ya 10-20 kqs/sm2 təzyiq altında) oktan aromatik karbohidrogenlərin (o-ksilol və etilbenzol) qarışığına çevrilir. Bu dehidrotsiklləşmə reaksiyası – katalitik riforminq proseslərində əsas reaksiyalardan biridir.

Izomerləri[redaktə | əsas redaktə]

Oktanın 18 struktur izomeri var:

  • oktan (n-oktan)
  • 2-metilheptan
  • 3-metilheptan (+ optik izomerləşmə)
  • 4- metilheptan
  • 3-etilheksan
  • 2,2-dimetilheksan
  • 2,3-dimetilheksan (+ optiki izomerləşmə)
  • 2,4-dimetilheksan (+optiki izomerləşmə)
  • 2,5-dimetilheksan
  • 3,3- dimetilheksan
  • 3,4- dimetilheksan (+optiki izomerləşmə (iki hiral mərkəz))
  • 2-metil-3-etilpentan
  • 3- metil-3-etilpentan
  • 2,2,3-trimetilpentan (+optiki izomerləşmə)
  • 2,2,4-trimetilpentan (həmçinin izooktan kimi məlumdur)
  • 2,3,3-trimetilpentan
  • 2,3,4- trimetilpentan
  • 2,2,3,3-tetrametilbutan

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Корольченко А. Я.,Корольченко Д.А. Пожаровзрывоопасность веществ и материалов и средства их тушения. Справочник: в 2-х ч. - 2-е изд., перераб. и доп.- М.: Асс. "Пожнаука", 2004. - Ч.II. - 713 с. - ISBN 5-901283-02-3, УДК (658.345.44+658.345.43)66.