Qara dul (Nataşa Romanova)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qara dul
ing. Black Widow
Black Widow (Natalia).jpg Nataşa Romanova "Black Widow" VI cild #3 nəşrinin (iyul, 2016) üz qabığında. Rəssam Coell Cons.
Nəşriyyat ABŞ Marvel Comics
Yayım tarixi "Tales of Suspense" #52 (aprel, 1964)
Yaradıcı(lar) Sten Li
Don Riko
Don Hek
Xüsusiyyətlər
Əsl adı Natalya "Nataşa" Alianovna Romanov
Doğum tarixi 1928
Doğum yeri Stalinqrad, SSRİ SSRİ
Cinsiyyəti qadın
Boyu 170 sm
Çəkisi 59 kq
Göz rəngi göy
Saç rəngi qırmızıya çalar qəhvəyi
Növü insan
Təhsili Qırmızı Otaq Akademiyası
Komiks bioqrafiyası
Kainat 616
Üzvlükləri Q.A.L.X.A.N.
Qisasçılar
KQB
Çempionlar
Möcüzəvi Cəngavərlər
Qüdrətli Qisasçılar
Leydi Xilaskarlar
İldırımsaçanlar
Gizli Qisasçılar
Muzdlu qəhrəmanlar
Partnerləri Dəlisov
Şahingöz
Kapitan Amerika
Qış əsgəri
Yelena Belova
Köməkçiləri İvan Petroviç Bezuxov
Ləqəbləri Nat, Tsarina, Qara inci, Natuşka, Oktyabr
Gücləri əla döyüşçü, xaker, cəsus
Silahları iki elektrikli çubuq, qaz kürəcikləri

Natalya Alianovna “Nataşa” Romanova[1] (rus. Наталья Альяновна "Наташа" Романова) – həm də “Qara dul” (ing. Black Widow; rus. Чёрная вдова) ləqəbi ilə tanınan, Marvel Comics tərəfindən nəşr edilən ABŞ komikslərində görünən uydurma superqəhrəman. Redaktor və hekayəçi Sten Li, ssenari yazarı Don Riko və rəssam Don Hek tərəfindən yaradılmış personaj “Tales of Suspense” #52 komiksində (aprel 1964) debüt etmişdir.

Personaj, Rusiya casusu, superqəhrəman Dəmir adamın düşməni kimi təqdim edilmişdir. Sonradan ABŞ-a köçən Nataşa Romanova uydurma casus təşkiları Q.A.L.X.A.N.-da çalışmağa başlamış və “Qisasçılar” adlı superqəhrəmanlar dəstəsinin üzvü olmuşdur.

Marvel Kinematoqrafiya Kainatına aid olan Dəmir adam 2 (2010), Qisasçılar (2012), Kapitan Amerika: Qış əsgəri (2014), Qisasçılar: Altron dövrü (2015), Kapitan Amerika: Vətəndaş müharibəsi (2016), “Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı” (2018), Kapitan Marvel (2019), Qisasçılar: Final (2019) və Qara dul (2020) filmlərində Nataşa Romanova rolunu aktrisa Skarlett Yohansson canlandırmışdır.

Nəşr tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Nataşa Romanovanın debüt etdiyi "Tales of Suspense" #52 (aprel, 1964) nəşrinin üz qabığı

“Tales of Suspense” #52 komiksində (aprel 1964) debüt edən Nataşa Romanova Dəmir adamın düşməni, kostyumsuz Rusiya casusu kimi təqdim olunur. Beş nömrə sonra o, kostyumlu oxatan və gələcək superqəhrəman Şahingözü öz tərəfinə çəkir. Daha sonra Rusiya höküməti onu ilk Qara dul kostyumu və yüksək texnologiyalı silahlarla təmin edir. Buna baxmayaraq sonradan ABŞ-a köçən Romanova The Avengers" #29 (iyul 1966) nəşrində “Qisasçılar” superqəhrəman dəstəsinə qarşı çıxır. Sonradan Romanova dəstənin daimi köməkçisi kimi çıxış etməyə başlayır, illər sonra isə rəsmən “Qisasçılar” dəstəsinin on altıncı üzvü seçilir.

1970-ci ildə Qara dul vizual baxımdan yenilənir: The Amazing Spider-Man #86 (iyul 1970) nəşrində, o, qısa qara saçları yerinə çiyinə qədər olan qırmısı kare saçlar, bədənə yapışan parlaq qara kostyum və hörümçək toru buraxan qolbağlarla təsvir edilir. Sonradan personaj əksər hallarda bu dizaynla təsvir edilir.[2]

Qısa müddət sonra “Amazing Adventures” #1–8 (avqust 1970–sentyabr 1971) nəşrində personaja həsr edilmiş qısa “Qara dul” seriyası təqdim olunur. Həmin seriyada personaj yerini “Qeyri-insanlar” dəstəsinə həsr olunmuş hekayələrlə bölür. Səkkiz nömrədən sonra Qara dul seriyasının nəşri dayandırılır, “Qeyri-insanlar”ın nəşri isə onuncu nömrəyə qədər davam edərək seriyanı tamamlayır.

Fərdi seriyasının tamamlanmasından sonra Qara dul, “Daredevil” seriasının 81–124-cü (noyabr 1971–avqust 1975) nömrələrində Dəlisovla birlikdə çıxış edir, seriyanın #92-107-ci nəşrləri isə “Daredevil and the Black Widow” adlandırılır. Dəlisov hekayələrinin yazarı olmuş Cerri Konvey həmin dövrü xatırlayaraq deyir: “Dəlisov və Qara dulu bir seriyada birləşdirmək mənim ideyam idi. Mən Nataşanı çox bəyənirdim və düşünürdüm ki, onlar arasında maraqlı münasibət yaratmaq olar.”[2] Lakin, personajın sonrakı yazarları Dəlisovun solo şəkildə daha yaxşı çıxış etdiyini düşünərək, tədricən Nataşanı sıradan çıxarırlar.[2] Dərhal bundan sonra Nataşa “Çempionlar” komandasına daxil edilir. On yeddi nömrə davam edən (oktyabr 1975–yanvar 1978) bu seriyada Nataşa komandanın liderinə çevrilir.[3]

1980-1990-cı illərdə Nataşa Romanova həm “Qisasçılar” dəstəsinin üzvü, həm də Q.A.L.X.A.N. işçisi kimi çıxış edir. Corc Peres və Ralf Makkio tərəfindən yazılmış, Peres tərəfindən qələm işləri görülmüş Marvel Fanfare seriyasının #10–13-cü nömrələrində (avqust 1983–mart 1984) Nataşa Romanova da iştirak edir. Həmin üç hekayə sonradan bir yerdə toplanaraq “Black Widow: Web of Intrigu” #1 (iyun 1999) kimi nəşr edilir.

Həmin dövrdə Qara dul paralel olaraq “Solo Avengers”, “Force Works”, “Iron Man”, “Marvel Team-Up” seriyalarında da istifadə edilir. 1970-ci illərdən sonra Qara dul nadir hallarda “Daredevil” seriyasına qayıdır.

O, Skott Lobdell tərəfindən yazılmış, Rendi Qrin tərəfindən isə qələm işləri görülmüş Journey into Mystery seriyasının #517–519 nömrələrində (fevral–aprel 1998). yayımlanmış "The Fire Next Time" süjet xəttində istifadə olunur.

Hələ də davam edən yeni “Black Widow” komiks seriyası 2010-cu ilin aprelində debüt etmişdir. İlk hekayə tağı Marcori Lyu tərəfindən yazılmış, Daniel Akunya isə illüstrasiyaları işləmişdir.[4] #6 nömrədən (sentyabr 2010) başlayaraq seriya üzərində Dueyn Sverçinski, Manuel Qarsiya və Lorenzo Rucciero çalışmışlar.

Qara dul, 2010-2013-cü illərdə yayımlanmış “Secret Avengers” seriyasının #1 saylı (iyul 2010) nömrəsindən etibarən davamlı personaj olmuş və #37 saylı (mart 2013) final npmrəsinə kimi bütün nəşrlərdə görünmüşdür.

Bundan sonra 2013-cü ildə Nik Spenser və Lyuk Rossun müəllifliyi ilə yazılmış “Secret Avengers” seriasında Qara dul istifadə olunmuşdur.[5] Bundan sonra Qara Dul seriyası Natan Edmondson və Fil Notonun müəllifliyi ilə davam etdirilmişdir. Yenilənmiş seriyanın ilk nömrəsi 2014-cü ilin yanvarında debüt etmişdir.[6]

2015-ci ilin oktyabrında Mark Veyd və Kris Samninin müəllifliyi ilə Marvelin Secret Warsdan sonrakı yenilənmələri çərçivəsində 2016-cı ildən etibarən yeni “Black Widow” seriyasının yayımlanacağı bildirilmişdir.[7] Bu seriyanın ilk nömrəsi 2016-cı ilin martında təqdim olunmuşdur.[8]

Limitli seriyalar və xüsusi buraxılışlar[redaktə | əsas redaktə]

“Marvel Fanfare”“Journey into Mystery” hekayə xəttləri ilə yanaşı Qara dul dörd limitli seriya və dörd qrafik romanda iştirak etmişdir.

Üç nömrəli “Black Widow” (iyun - avqust 1999) seriyası “Marvel Knights” imprinti altında Romanova tərəfindən başlanılsa da, Nataşanın xələfi Kapitan Yelena Belovanı da təqdim edir və sonradan o, 1999-cu ilin qısa “Qeyri-insanlar” seriyasında rol alır. "The Itsy-Bitsy Spider" hekayə xəttinin hekayəsini Devin Qreyson yazır, illüstrasiyaları isə Ceffri Qlen Cons işləyir.[9] “Marvel Knights” imprintinin növbəti üç nömrəsi də “Black Widow” (yanvar - mart 2001) adlandırılır. Hər iki Qara dulun iştirak etdiyi “Breakdown” adlı hekayə xəttinin müəllifi Devin Qreyson və Qreq Ruçka, illüstrasiyaların müəllifi isə Skott Hemptondur.[10]

Bundan sonra Marvel Knights imprinti altında Qara dulun “Black Widow: Homecoming” (noyabr 2004 - aprel 2005) adlı növbəti solo miniseriyası yayımlanır. Bu hekayə xəttində ssenari müəllifi elmi-fantastika yazarı Riçard Morqan, illüstrasiya müəllifləri isə əvvəlcə Bill Sienkieviç, daha sonra isə Qoran Parlov olmuşdur.[10]

Riçard Morqanın hekayə müəllifliyi, Şon Fillipsin illüstrasiyaları ilə hazırlanmış altı nömrəli “Black Widow: The Things They Say About Her" (noyabr 2005–aprel 2006; rəsmi “Black Widow 2: The Things They Say About Her”) seriyasında hadisələr əvvəlki mini seriyanın dayandığı yerdən davam edir və bir çox personajlar təkrarlanır.[11]

Daha sonra personaj “Black Widow: The Coldest War” (aprel 1990) adlı solo qrafik romanda[10] və üç qarışıq qrafik romanda (Punisher/Black Widow: Spinning Doomsday's Web” (dekabr 1992); Daredevil/Black Widow: Abattoir” (iyul 1993); və Fury/Black Widow: Death Duty (iyun 1995)) rol almış, həmçinin Marvel UK-in Gecə qarğası seriyasında görünmüşdür.

“I Heart Marvel: Marvel Ai” #1 (aprel 2006) daxilində çap edilmiş “Love Is Blindness” qısa hekayəsində Dəlisovla əlaqəsinə görə Qara dul və Elektra arasında qarşıdurma olur. Yaponiya animeləri şəklində stilləşdirilmiş komiksdə personajların nitq və fikirlərini göstərmək üçün adətən olduğu kimi sabun köpüyü boşluqları yox, rəsmlər istifadə edilmişdir.[12]

Personajın yalnız Nataşa Romanova adlandırıldığı 2010-cu ildə o, ilk dəfə Dəmir adam 2 filmində debut etmiş və iki fərqli qısa hekayədə rol almışdır. “Black Widow and the Marvel Girls” adlı dörd nömrəli hekayə tağında Qara dulun Marvel Kainatından olan Fırtına, Qadın-Halk, SehrbazHörümçək-qadınla macəraları verilir.[13] Pol Tobin tərəfindən yazılmış bu hekayələr Salvador Espin, Veronika Qandini və Takeşi Miyazavanın rəsmləri ilə müşayət olunur. Dörd nömrəli “Black Widow: Deadly Origin” adlı ikinci mini seriya isə Pol Kornell tərəfindən yazılmış, Tom Reni və Con Pol Leonun illüstrasiyaları ilə bəzədilmişdir.[14]

Uydurma personaj bioqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Erkən həyat[redaktə | əsas redaktə]

Əsl adı Natalya Romanova olsa da, daha çox Nataşa adı ilə çağırılır. Soyadına görə bəzən onun Çar Rusiyasının sonuncu sülaləsi ilə hansısa əlaqəsi olduğu iddia edilsə də, bu heç vaxt isbat edilməmişdir. İkinci dünya müharibəsindən əvvəl nə etdiyi də məlum deyil. Qara dul 1928-ci ildə Stalinqradda anadan olduğu məlumdur. Onunla bağlı ən dəqiq məlumatlar onun sürücüsü və yaxın dostu İvan Petroviç Bezuxov[15] ilə söhbətlərində orta çıxır: Nataşa hələ uşaqkən ailəsi Stalinqradda bir hücum zamanı məhv olmuş və yanan binanın içində qalmışdır.

İvan onun həyatını xilas edir və onu himayə edir. Nataşa böyüdükcə bacarıqları SSRİ hökumətinin diqqətini çəkir, hökumət ona təlim keçməyə başlayır. Hətta İkinci dünya müharibəsində İvan Kapitan Amerika və Porsuqun köməyi ilə Nataşanı nasistlərin əlindən xilas edir.[16]

Başqa versiyaya görə hələ kiçik uşaq ikən Nataşa SSRİ hökuməti tərəfindən digər 28 yetim uşaqla birlikdə Qırmızı Otaq Akademiyasında Qara dul proqramına daxil edilir. Bu proqramda psixoloji və bioloji cəhətdən güclənir, daha gec qocalır. Amma onun beyninə saxta xatirələr daxil edilir, Nataşa keçmişdə opera binasında balerina olduğunu zənn edir.

SSRİ hökuməti onu test pilotu Aleksey Şostakov ilə evləndirir. Hökumət ikisinin birlikdə daha güclü olacaqlarını fikirləşir. Amma daha sonra Alekseyi ABŞ-a qarşı olan "Qırmızı qoruyucu" proqramına daxil edirlər. Qara dula ərinin öldüyü deyilir və o, tək başına davam etməli olur. Bu zaman Kapitan Amerikanın köməkçisi Baki[17] ilə tanış olur, ondan yeni döyüş təlimi alır, hətta aralarında qısa münasibət yaşanır.

ABŞ dövrü[redaktə | əsas redaktə]

Bir gün Qara duldan KQB cəsusu Boris Turqenova kömək etməsi istənir. Missiyası professor Anton Vankonu öldürməkdir. Bu zaman Anton Vanko Toni Starkın şirkətində işləməkdədir. Toni Stark öz işçisini qoruyur. Nataşa Dəmir adamla təkbaşına döyüşə bilməyincə Şahingözlə birləşir.[18] Az qala Dəmir adamı məğlub edəcəkkən Şahingöz yaralanan Qara dulu döyüş meydanından qaçırmağı seçir.[19]

Bu hərəkət Qara dulun Şahingözə duyğularının yaranmasına və ölkəsinə olan sədaqətini ikinci plana atmasına səbəb olur. KQB bunu öyrənəndə Nataşanı qaçırıb Qırmızı Otaq Akademiyasına geri göndərir. Bu hadisədən sonra Şahingöz Qisasçılara qatılır.

2010-cu ilin aprelində çıxan "Qara dul" komiksinin ilk sayı.

Qırmızı Otaq Akademiyasında[20] yaddaşı silinən Qara dul Qisasçılarla[21][22] döyüşür, amma Şahingözün köməyi ilə yaddaşı yerinə gəlir. Sərbəst cəsus olub SHIELD üçün işləməyə başlayır. Bu missiyaların birində keçmiş əri Qırmızı qoruyucu[23] ilə döyüşür. Qırmızı qoruyucu rusların Qisasçılara haqsızlıq etiyini düşünüb öz həyatını fəda edir. Depresiyaya girən Nataşa Şahingözün evlilik təklifini rədd edir, İvan Petroviçlə birlikdə cinayətə qarşı müharibə elan edir.

1975-ci ildə Nataşa Daredevil ilə işləməyə başlayır. İkisinin bir-birinə uyğun olacağını yazıçı Qerri Konvay fikirləşmişdi.[24] Nataşa və Daredevil bir hekayədə tanış olurlar və münasibətləri inkişaf edir. "Daredevil" komiksi hətta bir müddət "Daredevil və Qara dul" adı ilə çap olunur. Amma Nataşa düzənli bir həyat insanı deyildir, bu cür həyatın ona uyğun olmadığını görüb Daredevildən ayrılıb Qisasçılara qoşulur.

Bu dövrdə HYDRA tərəfindən yaxalanır. Ona o qədər işgəncə edirlər ki, özünü Nansi Raşmen adlı müəllimə zənn etməyə başlayır. Yaddaşını qazanmaq üçün Nik Furi, Hörümçək-adam və Şanq-Çi ilə işləyir. Yaddaşını geri qazanır.

Nataşa daha sonra Daredevilə geri dönmək istəyir, amma onun Heze Qlennlə[25] münasibətdə olduğunu görüb Nyu Yorku tərk edir.[26] Çempionlar adlı komandanı qurur. Bu komandanın üzvləri Herakl, Buz adam,[27] Mələk və Kabus sürücüdür. Herakl ilə sevgi münasibətləri yaşayır, amma bu da qısamüddətli olur. Tezliklə maddi səbəblər üzündən komanda da dağılır. Qara dul yenə tək işləməyə başlayır.

Gücləri[redaktə | əsas redaktə]

Məlum olan bir gücü olmasa da, Qırmızı Otaq Akademiyasında onun bədəninə xüsusi zərdab vurulmuşdur. Buna görə daha güclüdür və gec qocalır. Super insan kateqoriyasındadır. Bundan əlavə atlet, gimnast, akrobatdır, Uzaq Şərq döyüş növlərini bilir, silahlardan yaxşı başı çıxır. Həmçinin əla balerinadır. Casusluq təlimi almışdır, qarşısındakından sirrini asanca ala bilir. Bir çox dildə danışmağı öyrənib. Usta niçancıdır. Texnologiyadan da başı çıxır, xakerdir.

Bəzi macəraları[redaktə | əsas redaktə]

  • Bütün bacarıqlarına baxmayaraq, Qara dulun şəxsi həyatı heç vaxt uğurlu olmayıb. Daredevilə bir dəfə də yaxınlaşıb ona sevdiyi deyir, amma Karen Peycin ölümündən sarsılan Matt ona üz vermir. Qırmızı qoruyucu, Herakl, Şahingözlə də münasibətləri pis nəticələnir.
  • Yelena Belova adlı başqa cəsus Nataşaya meydan oxuyur. Qırmızı Otaq Akademiyasında ondan daha yaxşı nəticələr göstərən yeganə cəsus olduğundan Qara dul olmağın onun haqqı olduğunu düşünür.[28] Amma Nataşa onu bu fikrindən daşındırır.
  • Nataşa Nik Furinin qatili olduğu düşünülən Cəzalandırıcını tapmaq üçün Daredevilin yığdığı komandaya qoşulur, amma bu da qısa çəkir. Şahingözün ölümündən və Qisasçıların dağılmasından sonra Arizonaya gedir. Burada Qırmızı Otaq Akademiyasında onunla birlikdə cəsus təlimi görən qadınların tək-tək öldürüldüyünü öyrənir. Rusiyaya gedib bu hadisənin səbəbçisini tapıb öldürdükdən sonra yenə bir müddət Daredevil ilə işləyir.
  • Yenidən tək işləməyə qərar verən Nataşa Damon Dranın İvanı qaçıraraq onu tələyə salmaq istədiyini öyrənir. Damon Dran Qara dulu öldürüb saxta Qara dulu SHIELD-ə göndərib Nik Furini öldürmək istəyir, amma Nataşa bunu ifşa edir. Daha sonra Dəmir adamla işləyir. Qisasçılara qayıdır, Qara cəngavər ilə komandanı idarə edir. Amma Onslaught hadisəsində Qisasçıların bir çox üzvü ölür (əslində isə başqa paralel dünyaya düşmüşdülər) və komanda dağılır. Buna görə özünü günahlandırır. Qisasçıların bütün düşmənlərini öldürəcəyini söz verir və Daredevil ilə güclərini birləşdirir. Qisasçıların əslində ölmədiyini öyrəndikdə rahatlayır, SHIELD missiyalarına geri dönür.
  • Bir dəfə Nik Furinin əmri ilə Yelena Belovanın kimliyi ilə Norman Osbornun İldırımsaçanlar komandasına qatılmışdır.
  • Asqard müharibəsindən sonra Gizli Qisasçılara qoşulur. Bəlalı Altılıq Qisasçıları məğlub etdikdə, Hörümçək-adama Bəlalı Altılığa qalib gəlməkdə kömək edir. X-Menlə döyüşdə Qisasçıların tərəfində olur.

Digər mediada[redaktə | əsas redaktə]

Skarlet Yohansson "Qisasçılar: Altron dövrü" (2015) filmində Qara dul rolunda.

Filmlər[redaktə | əsas redaktə]

Qara dul personajı ilk dəfə "Dəmir adam 2"[29] filmi ilə film dünyasında debüt etmişdir. Bu filmdə Qara dulu Skarlet Yohansson oynamışdır. Filmdə əvvəlcə Qara dul Dəmir adamın katibəsi[30] kimi görünür, amma Toni Stark onun SHIELD cəsusu olduğunu öyrənir. Bundan sonra bütün filmlərdə də Qara dulu Skarlet Yohansson canlandırmışdır: "Qisasçılar"[31] (2012), "Kapitan Amerika: Qış əsgəri" (2014), "Qisasçılar: Altron dövrü""Kapitan Amerika: Vətəndaş müharibəsi" (2016).[32] (2015). "Kapitan Amerika: Qış əsgəri" filmində Kapitan Amerikanın partneri olmuşdur. "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" (2018) və "Qisasçılar: Final" (2019) filmlərində də yer almışdır.

Televiziya[redaktə | əsas redaktə]

  • "Daredevil"[33]
  • "Marvel super qəhrəmanları"
  • "Super qəhrəman heyət şousu"[34]
  • "Qisasçılar: Yerin qüdrətli qəhrəmanları"[35]
  • "Dəmir adam: Zirehli macəralar"
  • "Qisasçılar birlikdə"[36]
  • "Lego Marvel Super Heroes: Maksimum yüklənmə"
  • "Mükəmməl Hörümçək-adam"[37]
  • "Marvel disk müharibələri: Qisasçılar"
  • "Marvel cəsusu Karter"[38]

Video oyunlar[redaktə | əsas redaktə]

  • "Punisher"
  • "Marvel: Ultimate Alliance"
  • "Iron Man"
  • "Spider-Man: Web of Shadows"
  • "Marvel: Ultimate Alliance 2"
  • "Iron Man 2"[39]
  • "Marvel Super Hero Squad: The Infinity Gauntlet"
  • "Marvel Super Hero Squad Online"
  • "Marvel: Avengers Alliance"
  • "Marvel Contest of Champions"
  • "Marvel Avengers: Battle for Earth"
  • "LittleBigPlanet"[40]
  • "MMORPG Marvel Heroes"[41]
  • "Lego Marvel Super Heroes"[42]
  • "Marvel Avengers Alliance Tactics"
  • "Disney Infinity: Marvel Super Heroes"
  • "Marvel Puzzle Quest"

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Wolverine: Origins #16 (Sept. 2007)
  2. 1 2 3 Carson, Lex (December 2010). "Daredevil and the Black Widow: A Swinging Couple of Crimefighters". Back Issue!. TwoMorrows Publishing (45): 31–38.
  3. Walker, Karen (July 2013). "'We'll Keep on Fighting 'Til the End': The Story of the Champions". Back Issue!. Raleigh, North Carolina: TwoMorrows Publishing (65): 17–23.
  4. "Marvel Comics Solicitations for April 2010". Comic Book Resources. January 19, 2010. April 4, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2020.
  5. Richards, Dave (14 October 2012). "NYCC: Spencer's "Secret Avengers" are the Newest Agents of S.H.I.E.L.D." Comic Book Resources. September 27, 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2020.
  6. Grey, Melissa (October 11, 2013). "Writer Nathan Edmondson Talks Black Widow #1". IGN. July 7, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2019.
  7. Moore, Trent. "New look at Eisner-winning team's reboot of Marvel Comics' Black Widow". Syfy (ingilis). İstifadə tarixi: 23 yanvar 2020.
  8. Silber, Gregory Paul (March 2, 2016). "Black Widow (2016) #1 Review". AiPT!. May 28, 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2020.
  9. Cronin, Brian (April 13, 2013). "The Greatest Black Widow Stories Ever Told! - Page 2". Comic Book Resources. October 13, 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2019.
  10. 1 2 3 Cronin, Brian (April 13, 2013). "The Greatest Black Widow Stories Ever Told!". Comic Book Resources. October 13, 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2020.
  11. Goldstein, Hilary (February 10, 2006). "Black Widow 2 #5 Review". April 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2020.
  12. Cima, Miguel (June 16, 2018). "21 Crazy Things Only True Fans Know About Black Widow And Daredevil's Relationship". Screen Rant. February 3, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2020.
  13. McElhatton, Greg (December 7, 2009). "Black Widow and the Marvel Girls #1". Comic Book Resources. April 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2020.
  14. Lawson, Corrina (February 2, 2011). "Comics Spotlight on Black Widow: Deadly Origin". Wired. December 23, 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2020.
  15. Black Widow #1–6 (Nov. 2004–April 2005)
  16. The Uncanny X-Men issue #268 (Sept. 1990)
  17. Captain America vol. 5 No. 27 (Aug. 2007)
  18. Tales of Suspense #57 (Sept. 1964)
  19. Tales of Suspense #60 (Dec. 1964)
  20. The Avengers #29–30 (June 1966–July 1966)
  21. Avengers #12
  22. Avengers #16 (May 1965)
  23. The Avengers #38–44 (Mar. 1967–Sept. 1967)
  24. Carson, Lex (December 2010). "Daredevil and the Black Widow: A Swinging Couple of Crimefighters". Back Issue! (TwoMorrows Publishing) (45): 31–38.
  25. Daredevil #157 (March 1979)
  26. Daredevil #165 (July 1980)
  27. Champions #1–3 (Oct. 1975–Feb. 1976)
  28. Black Widow vol. 1, #1
  29. Nikki Finke (March 11, 2009). "Another Iron Man 2 Deal". Nikki Finke's Deadline Hollywood Daily. İstifadə tarixi: March 12, 2009.
  30. Alex Billington (June 7, 2009). "Profile on Marvel Studios with Big Updates from Kevin Feige". FirstShowing.net. İstifadə tarixi: June 12, 2009.
  31. Phil Pirrello (September 22, 2010). "Black Widow: The Movie? – Movies News at IGN". Movies.ign.com. İstifadə tarixi: January 10, 2011.
  32. Couto, Anthony (February 12, 2014). "Feige: Black Widow's Past to be Explored in Avengers 2 and Possible Solo Film". IGN. February 13, 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 13, 2014.
  33. "Angie Bowie's Daredevil and the Black Widow?". 2012-01-22. İstifadə tarixi: 2012-02-20.
  34. "Marvel Super Hero Squad". Comics Continuum. July 28, 2009. İstifadə tarixi: January 10, 2011.
  35. Iverson, Dan (July 25, 2010). "SDCC 10: The Avengers Assemble On The Small Screen". IGN. İstifadə tarixi: August 13, 2010.
  36. "NYCC: Coulson Lives In Whedon's "S.H.I.E.L.D." (Updated with Photos) - Comic Book Resources". comicbookresources.com.
  37. "Avenging Spider-Man, Part 1". Ultimate Spider-Man. 3 sezon. 1 epizod. September 31, 2014. Disney XD.
  38. "MARVEL'S AGENT CARTER EXCLUSIVE: SHOWRUNNERS REVEAL WHO DOTTIE WORKS FOR" by Eric Goldman, IGN.com, January 28, 2015.
  39. "Industry Pro: Actress/Voiceover Artist Catherine Campion". Your Industry Insider. October 5, 2011. İstifadə tarixi: June 28, 2012.
  40. "Marvel Costume Kit 5". Sony. December 30, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 30, 2012.
  41. "Black Widow joins Marvel Heroes". Marvel Heroes. 2012-05-22. İstifadə tarixi: 2012-07-19. (#apostrophe_markup)
  42. "LEGO Marvel Super Heroes On the Way". Marvel.com. January 8, 2013. January 8, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 8, 2013.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]