Hörümçək-adam

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Hörümçək-adam
ing. Spider-Man
Web of Spider-Man Vol 1 129-1.png
"Web of Spider-Man" #129.1 (okt. 2012)
Nəşriyyat Marvel Comics
Yayın tarixi "Amazing Fantasy" #15 (avqust 1962)
Yaradan Sten Li
Stiv Ditko
Bioqrafiya
Əsl adı Piter Bencamin Parker
Növü insan mutatı
Komiks bioqrafiyası
Komandaları Qisasçılar
Daily Bugle
Future Foundation
Yeni Qisasçılar
Cin Grey Ali Təhsil Məktəbi
Parker Industries
Əks-Dünya Üsyanı
Ləqəbləri Rikoşet,[1] Toran,[2] Vunderkind,[3] Eşşək arısı,[4] Ben Reyli,[5] Qırmızı hörümçək,[6] Dəmir hörümçək,[7] Kapitan Kainat[8]
Gücləri Dahilik səviyyəsində intellekt
  • Mütəxəssis alimixtiraçı
  • Qeyri-insani güc, sürət, dözümlülük və çeviklik
  • Bir çox səthlərdə gəzmək bacarığı
  • Prekoqnitiv hörümçək hissi
  • Güclü hörümçək toru atan toratan alətlər

Hörümçək-adam (ing. Spider-Man) – Marvel Comics tərəfindən nəşr edilən ABŞ komikslərində görünən uydurma superqəhrəman. Personaj yazıçı-redaktor Sten Li və yazıçı-rəssam Stiv Ditko tərəfindən yaradılmış və ilk dəfə Komikslərin Gümüş Dövründə "Amazing Fantasy" komiksinin 15-ci sayında (avqust 1962) peyda olmuşdur. Marvel Kainatında valideynləri Riçard və Meri Parker təyyarə qəzasında öldüyü üçün Nyu-York şəhərində Mey xalaBen əmi tərəfindən böyüdülən və əsl adı Piter Parker olan personaj kimi düşünülmüşdür. Li və Ditko onu yeniyetməlik dövrünün normal çətinlikləri və maddi problemlərlə üzləşməli olan personaj kimi təsvir etmişdirlər və onun üçün bir çox köməkçi personajdan istifadə etmişdirlər: "Daily Bugle" qəzetinin baş redaktoru Cey Cona Ceymson, sinif yoldaşları Fleş TompsonHarri Ozborn, romantik münasibətdə olduğu Qven SteysiMeri Cey Uotson. Personajın mənşə hekayəsinə görə radiokativ hörümçək tərəfindən sancılan Piter Parker hörümçəklərə xas güc və bacarıqlar əldə edir: divarlara dırmaşmaq, biləklərinə taxdığı "toratan" adlandırığı xüsusi alətlərlə hörümçək toru atmaq və "hörümçək hissi" sayəsində təhlükəyə cəld reaksiya vermək. Əldə etdiyi bu güclər ona Doktor Osminoq, Yaşıl QoblinVenom kimi güclü düşmənlərə qarşı mübarizə aparmaq imkanı yaradır. Hekayəyə görə o, əvvəlcə güclərindən saymazyana istifadə edir, lakin dayısını öldürən olan oğrunun qaçmasına şərait yaratdığını öyrəndikdən sonra gücünün məsuliyyətini dərk edir.

Hörümçək-adamın 1960-cı illərin əvvəllərində peyda olduğu dövrdə superqəhrəman komikslərində yeniyetmə personajlar protaqonistlərin köməkçisi rolunda çıxış edirdilər. "Hörümçək-adam" seriyası Hörümçək-adam gizli şəxsiyyəti ilə fəaliyyət göstərən kuinsli lisey tələbəsi Piter Parkerlə bu tendensiyaya son qoymuşdur. Personajın "rədd olunma, tutarsızlıq, tənhalıq" kimi vəsvəsələrə malik olması gənc oxucuların onla təmas qurmasını asanlaşdırırdı.[9] Hörümçək-adam köməkçi personaj xüsusiyyətlərinə malik olsa da, əvvəlki gənc superqəhrəmanlardan (RobinBaki) fərqli olaraq onun BetmenKapitan Amerika kimi superqəhrəman məsləhətçiləri yox idi. Buna görə də "böyük gücün böyük məsuliyyət gətirdiyini" (bu ifadə ilk Hörümçək-adam hekayəsinin sonuncu panelində işlədilmişdi) özü öyrənməli idi.

Marvel Hörümçək-adam personajını bir çox komikslərində istifadə etmişdir. İlki və ən uzun davam edəni "The Amazing Spider-Man" komiks seriyasıdır. İllər keçdikcə Piter Parker personajı utancaq, antisosial Nyu-York tələbəsindən problemli, amma diqqətli kollec tələbəsinə, evli lisey müəlliminə, təkbaşına işləyən frilans fotoqrafa çevrilmişdir. 2010-cu illərdə Marvel nəşriyyatının ən tanınmış superqəhrəman komandası Qisasçılara qoşulur. Hörümçək-adamın düşməni Doktor Osminoq da 2012-2014-ci illərdə davam edən, Piter Parkerin öldüyü bədən dəyişdirmə hekayəsində Hörümçək-adam şəxsiyyətini götürür.[10] Bunlardan əlavə, Marvel Hörümçək-adamın alternativ versiyalarını yaradaraq komikslərini nəşr etmişdir: gələcəyin Hörümçək-adamı Migel O'Haranın macəralarından bəhs edən "Spider-Man 2099", alternativ kainatda gənc Piter Parkerin macəralarından söz açan "Ultimate Spider-Man" və Piter Parkerin ölümündən sonra Hörümçək-adam rolunu alan Maylz Moralesi təsvir edən "Ultimate Comics Spider-Man". Maylzın daha sonra əhəmiyyəti artırılmış, Piterlə birlikdə işləməyə başlamışdır.

Hörümçək-adam ən populyar və uğurlu superqəhrəmanlardan biridir.[11] Marvel-in bayraqdaşıyan personajı və şirkətin talismanı olan Hörümçək-adam saysız mediada peyda olmuşdur. Bunlara animasiya və live-action teleserialları, qəzet komiks stripləri və film seriyaları daxildir. Personaj ilk dəfə Denni Siqren tərəfindən 1974-cü ildən 1977-ci ilə kimi davam etmiş "Elektrik şirkəti" sketçi "Hörümçək superhekayələri"ndə canlandırılmışdır.[12] Filmlərdə Hörümçək-adam rolunu Tobi Maquayr (2002-2007), Endrü Qarfild (2012-2014)[13]Tom Holland ifa etmişdirlər. Tom Holland 2016-cı ildən bəri Hörümçək-adamı Marvel Kinematoqrafiya Kainatında canlandırır. Riv Karni 2010-cu ildə "Spider-Man: Turn Off the Dark" myuziklında Hörümçək-adam rolunda çıxış etmişdir.[14] Hörümçək-adam superqəhrəman və komiks personajı kimi yaxşı qəbul olunmuşdur. DC Comics nəşriyyatının ən populyar superqəhrəmanları Supermen, BetmenEcazkar qadınla birlikdə bütün dövrlərin ən populyar komiks personajlarından biri hesab olunur.

Nəşrolunma tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Yaradılma və inkişaf[redaktə | əsas redaktə]

Riçard Uentvort (Hörümçək) "The Spider" pulp-jurnalından. Sten Li Hörümçək-adamı yaradarkən bu personajın adından ilhamlandığını bildirmişdir.[15]

1962-ci ildə Fantastik dördlüyün uğurundan sonra Marvel Comics redaktoru və əsas yazıçı Sten Liyə yeni superqəhrəman ideyası ilə çıxış etmək imkanı verilmişdi. Sten Linin sözlərinə görə Hörümçək-adamı yaratmaq ideyası gənclərin komikslərə olan tələbatından və yeniyetmələrin asan təmas qura biləcəkləri personaj yaratmaq istəyindən doğmuşdur.[16]:1 Sten Li avtobioqrafiyasında qeyri-superqəhrəman pulp-jurnal cinayət döyüşçüsü Hörümçəkdən xeyli təsirləndiyini qeyd etmişdir.[15]:130 Bir çox müsahibələrində isə divarda dırmaşan hörümçəyi seyr edərkən personajı yaratmaq ideyasının yarandığını bildirmişdir. Sten Li avtobioqrafiyasında hekayənin doğru olub-olmadığı barədə tez-tez tərəddüd keçirdiyini əlavə etmişdir.[qeyd 1] O dövrdə yeniyetmə superqəhrəmanlara sonu "oğlan" (ing. Boy) ilə bitən adlar verilsə də, Li "Hörümçək-adam" (ing. Spider-Man) adını seçmişdir. Çünki Sten Li personajın seriya davam etdikcə yaşlanmasını istəmiş, bundan əlavə, "Hörümçək-oğlan" adının personajın digər superqəhrəmanlara nisbətən keyfiyyətsiz görünməsinə səbəb olacağını düşünmüşdür.[17] O vaxt Sten Li personaj üçün Marvel nəşriyyatçısı Martin Qudmanın razılığını almalı idi. 1986-cı ildə bir müsahibədə Sten Li arqumentlərinin Qudmanın etirazlarını üstələdiyini ətraflı şəkildə təsvir etmişdir.[qeyd 2] Nəhayət, Qudman "Amazing Adult Fantasy" elmi fantastika və fövqəltəbii komiks antologiyasının 5 iyun 1962-ci ildə satışa buraxılmış 15-cı və sonuncu sayında (bu zaman antologiya "Amazing Fantasy" adlandırılmışdı) personajı yoxlamağa icazə vermişdir.[18] Sten Li qeyd etmişdir ki, "Amazing Fantasy" komiksinin 15-cı saydan sonra ləğv olunmasının səbəbi Qudmanın ona Hörümçək-adamdan istifadə etməsinə icazə verməsi olmuşdur.[17] Sonuncu say olmasına baxmayaraq baş məqalədə "Hörümçək-adam hər ay Amazing-də görünəcək" (ing. "The Spiderman [sic] ... will appear every month in Amazing") sözləri yazılmışdı.[18][19]

Hər şeyə baxmayaraq, Li Hörümçək-adam və "adi yeniyetmə" konsepsiyası üçün Qudmanın razılığını almış və rəssam Cek Körbi ilə görüşmüşdür. Komiks tarixçisi Qreq Tikstona görə Körbi Sten Liyə 1950-ci illərdə Co Simonla birlikdə hazırladığı nəşr olunmamış personaj haqqında danışmışdır. Qoca cütlüklə yaşayan və yetim olan bu personaj ona supergüclər verən sehrli üzük tapırdı. Li dərhal Körbi ilə hekayə barədə müzakirə aparmış və daha sonra Körbidən personajı dəqiqliklə təsvir etməsini və bir neçə səhifə çəkməsini istəmişdir.[20] Stiv Ditko isə konturçu olmalı idi.[qeyd 3] Li Körbinin ilk 6 səhifəni ona göstərdiyi anı belə xatırlayır: "Onun istifadə etdiyi üslubdan nifrət etdim! O, pis bir şey etməmişdi, sadəcə bu, istədiyim personaj deyildi; o, çox qəhrəmancasına görünürdü".[20] Li bu dəfə Ditkoya yönəlmiş və onun vizual stilini bəyənmişdir. Ditko xatırlayır:

" Etdiyim ilk işlərdən biri kostyum çəkmək idi. Personajın vacib, vizual hissəsi. Hər hansı səhv buraxmazdan öncə ... mən onun necə göründüyünü bilməli idim. Misal üçün: dırmaşma gücünə görə sərt ayaqqabı və ya çəkmə geyinməməsi, gizlədilmiş toratan tor silahı və tapançasına qarşı və s. Personajın üzünü örtməyin Sten Linin xoşuna gələcəyindən əmin deyildim, amma etdim, çünki bu, personajın çox gənc görünən sifətini gizlədirdi. Bu, həmçinin personaja müəmma qatacaqdı.[21] "

Personaj Ditko tərəfindən dizayn olunsa da, Li Ditkonun kover-artını bəyənməmiş və Körbidən Ditkonun konturladığı üzlüyə düzəliş etməsini istəmişdir.[18] Bunu 2010-cu ildə Li belə izah etmişdir: "Mən düşündüm ki, üzlüyü Cek tərtib etməlidir, çünki mənim həmişə Cekin üzlüklərinə böyük güvənim var idi".[22]

Ditko onun və Linin personajın yaradılmasında verdikləri töhfələr haqqında Geri Martinə verdiyi və "Comic Fan"-ın 2-ci buraxılışında (yay 1965) nəşr olunmuş poçt-müsahibədə demişdir: "Sten Li adı fikirləşdi. Mən kostyumu, biləklərdəki toratan aləti və hörümçək siqnalını hazırladım".[23] Həmin dövrdə Ditko incəsənət məktəbində onun sinif yoldaşı olmuş məşhur fetiş rəssamı Erik Stentonla bir Manhetten studiyasını bölüşürdü. 1988-ci ildə Stenton Tikstona verdiyi müsahibədə bildirmişdi ki, Hörümçək-adam personajının yaradılmasına verdiyi töhfə "demək olar ki, sıfır" olsa da, bir neçə ideya vermişdir: "Lakin hər şey Ditkonun özü tərəfindən yaradıldı... Mən düşünürəm ki, əllərdən çıxan torla bağlı məsələni mən əlavə etdim".[20]:14

"Amazing Fantasy" #15 (avqust 1962) personajın ilk dəfə göründüyü komiksdir. Kover-art Cek Körbi, konturçu Stiv Ditko.

Körbi Linin hekayə versiyası barədə mübahisə etmiş və Linin personajın yaradılmasına minimal töhfə verdiyini söyləmişdir. Körbiyə görə Hörümçək-adam ideyası 1950-ci illərdə Co Simonla birlikdə Crestwood Publications komiksi "Black Magic" üçün dizayn olunan, lakin istifadə olunmayan Gümüş hörümçək adlı personaja əsaslanır.[qeyd 4] Simon 1990-cı ildə avtobioqrafiyasında Körbinin açıqlamaları ilə razılaşmamış, "Black Magic" komiksinin bir faktor olmadığını bildirmiş, onun Hörümçək-adam adını (daha sonra Gümüş hörümçək) fikirləşdiyini, Körbinin isə hekayə və gücləri müəyyən etdiyini bildirmişdir. Simon qeyd etmişdir ki, onların yaratdığı bu personaj Simonun Archie Comics superqəhrəmanı Milçək üçün bazis rolunu oynamışdır.[24] Stiv Ditko Sten Linin DC Comics personajı Şahin-adamın (ing. Hawkman) adını bəyəndiyini, Hörümçək-adam adını bu səbəbdən seçdiyini bildirmişdir.[21]

Simon Körbinin orijinal Hörümçək-adam versiyasını Sten Liyə göstərdiyini, Linin yeni personaj üçün bir neçə səhifə çəkməsini istədiyini, lakin nəticələri bəyənmədiyini bildirmişdir. Simon Körbinin çəkdiyi Hörümçək-adamı "hörümçək torlu Kapitan Amerika" adlandırmışdı.[qeyd 5] Yazıçı Mark Evanier bildirmişdir ki, Linin Körbinin personajını "qəhrəmanca" hesab etməsi ağlabatan deyil: Körbi hələ də "Amazing Fantasy" #15 və "The Amazing Spider-Man" #1 üçün üzlüklər çəkirdi. Evanier Körbinin digər vəzifələrindən əlavə Hörümçək-adamı çəkmək üçün "çox məşğul" olduğunu bildirməsinin mübahisəli olduğunu qeyd etmişdir, çünki Evanierə görə Körbi həmişə "məşğul" idi.[25]:127 Nə Li, nə də Körbinin izahları sehrli üzük kimi əsas hekayə elementlərindən imtina edilməsinin səbəblərini açıqlamır. Evanierə görə bu qəfil dəyişikliyin ən məqbul izahı Qudman və ya onun köməkçilərindən birinin Hörümçək-adamın Körbi tərəfindən Milçəyə çox oxşar çəkilməsi və düşünülməsinə qərar verməsi idi.[25]:127

Müəllif və Ditko tədqiqatçısı Bleyk Bellə görə personajın Milçəyə oxşadığını bildirən şəxs Ditko idi. Ditko xatırlayır: "Sten Ceki Milçək haqqında çağırdı" və "bir neçə gün sonra Sten mənə hekayə panelindəki çatışmazlıqları həll etməyi tapşırdı". Bu komiksin təbiətinin dəyişdiyi an idi. "Sehrli üzük, yetkin Hörümçək-adam və Hörümçək-adam hekayəsində yer alacaq əfsanəvi ideyaları çıxar". Li Ditkodan hörümçək tərəfindən sancılan və güclər qazanan yeniyetmə personaj yaratmasını istəmişdir. Personajın ilkin yaradılmış versiyasının buraxılışı haqqında Ditko demişdir: "Mən hələ də Hörümçək-adamın kimin ideyası olduğunu bilmirəm".[26] Körbi 1971-ci ildə verdiyi bir müsahibədə personajın formalaşmasında ən böyük rolun Ditkoya məxsus olduğunu bildirmişdir.[27] Hələ də ilkin ideyanı verdiyini iddia edən Sten Ditkonun rolunu qəbul etmiş və demişdir: "Əgər Stiv həmyaradıcı kimi tanınmaq istəyirsə, onun buna layiq olduğunu düşünürəm".[28] O hətta əlavə edib bildirmişdir ki, Ditkonun kostyum dizaynı personajın uğurunun açarı idi; kostyum personajın bütün bədənini örtdüyündən dünyada hər cür irqdən insanlar özünü kostyumun içində təsəvvür edə bilirdilər. Bu isə insanların personajla təmas qurmasını asanlaşdırırdı.[17]

Uğur[redaktə | əsas redaktə]

Hörümçək-adamın təqdimatından bir neçə ay sonra nəşriyyatçı Qudman bu sayın satış rəqəmlərinə nəzər yetirmiş və şoka düşmüşdür: bu, Marvel nəşriyyatının ən çox satılanlarından biri olmuşdur.[29]:97 Beləliklə, 1963-cü ilin martında Hörümçək-adamın solo komiks seriyası "The Amazing Spider-Man" başlamışdır. Komiks tezliklə Marvel nəşriyyatının ən çox satılan komikslərindən biri olmuş, personaj isə sürətlə mədəni ikonaya çevrilmişdir.[9]:211 1965-ci ildə "Esquire" jurnalı tərəfindən keçirilmiş sorğuda kollec tələbələri Hörümçək-adamı digər Marvel personajı Halk, Ernesto Çe GevaraBob Dilanla birlikdə favorit inqilabçı ikonalarından biri seçmişdirlər. Müsahibə verən bir iştirakçı Hörümçək-adamı seçmə səbəbini belə izah etmişdir: "O, kədər, pul problemi və mövcudluğunun sualı ilə boğuşurdu. Qısaca, o, bizdən biri idi".[9]:223 Ditkonun komiksin 38-ci buraxılışından (iyul 1966) sonra getməsinin ardından Con Romita onu əvəzləmiş və bir neçə il boyunca komiksi çəkməyə davam etmişdir. 1968-ci ildə Romita yaşlı oxucuların diqqətini çəkmək üçün "The Spectacular Spider-Man" komiks jurnalında Hörümçək-adamın əlavə hekayələrini də çəkmişdir. Jurnal cəmi iki say davam etsə də, bu, orijinal seriyanın 1964-cü ildə buraxılmış yay illikləri istisna olmaqla, ilk Hörümçək-adam spin-off nəşri idi.[30]

1970-ci illərin əvvəlində Hörümçək-adam hekayəsi hətta Comics Code Authority senzurasının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur. Əvvəllər komikslərdə narkotik maddələrin (mənfi şəkildə belə) təsvirinə qadağa qoyulmuşdu. Lakin 1970-ci ildə ABŞ Sağlamlıq, Təhsil və Rifah Nazirliyi Sten Lidən Marvel nəşriyyatının ən yaxşı satılan komikslərinin birində narkotik maddələrin zərəri barədə mesaj verməyi xahiş etmişdilər.[9]:239 Li bunun üçün "The Amazing Spider-Man" komiksinin 96–98-ci saylarını (may-iyul 1971) seçmişdir. Bu saylarda təsvir olunan hekayə arkında narkotik maddələrin istifadəsinin mənfi nəticələri göstərilirdi. Hekayədə Piter Parkerin dostu Harri Ozborn narkotik maddələrin aludəçisinə çevrilmişdi. Hörümçək-adam Yaşıl qoblinə (Norman Ozborn, Harrinin atası) qarşı döyüşəndə Harrinin bu sirrini deməklə onu məğlub edirdi. Hekayədə tamamilə antinarkotik mesaj təsvir olunsa da, Comics Code Authority komiksin nəşrinə icazə verməmişdir. Buna baxmayaraq, Marvel Comics Comics Code Authority-nin təsdiqi olmadan komiksi nəşr etmişdir. Saylar o qədər yaxşı satılmışdı ki, senzuranın komiks sənayesindən kənarlaşmasına və yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur.[9]:239

1972-ci ildə ikinci aylıq Hörümçək-adam komiksi nəşr olunmağa başlamışdır: "Marvel Team-Up". Bu komiksdə Hörümçək-adam digər superqəhrəman və supercinayətkarlarla partner olurdu.[31] Bu andan etibarən Hörümçək-adamın sadəcə ən az iki komiksi olmuşdur. 1976-cı ildə əsas seriyaya paralel olaraq ikinci solo seriya "Peter Parker, the Spectacular Spider-Man" nəşr olunmağa başlamışdır.[32] 1985-ci ildə nəşr olunmağa başlayan üçüncü Hörümçək-adam komiksi "Web of Spider-Man" "Marvel Team-Up" komiksini əvəzləmişdir.[33] 1990-cı ildə dördüncü aylıq Hörümçək-adam komiksi "Spider-Man" nəşr olunmağa başlamışdır. "Torment" hekayəsinin də yer aldığı bu komiks seriyası Todd Makfarleyn tərəfindən yazılmış və çəkilmiş, bir neçə fərqli üzlüklə debüt etmişdir. Komiksin müxtəlif versiyaları ümumilikdə 3 milyondan çox nüsxə (sənaye rekordu) satmışdır. Bir neçə məhdud seriya, one-shot və əlaqəli komiks nəşr olunmuşdur. Bundan əlavə, Hörümçək-adam digər komikslərdə tez-tez kameo və qonaq personaj rolunda çıxış edir.[32][34] 1996-cı ildə "The Sensational Spider-Man" komiksi "Web of Spider-Man" komiksini əvəz etmişdir.[35]

1998-ci ildə yazıçı-rəssam Con Birn 13 saydan ibarət "Spider-Man: Chapter One" adlı məhdud komiks seriyasında (dekabr 1998 – oktyabr 1999) Hörümçək-adamın mənşəyinə düzəlişlər etmişdir. Con Birn daha öncə DC Comics nəşriyyatının "The Man of Steel" komiksində Supermenin mənşəyinə bənzər düzəlişlər etmişdi.[36] Eyni zamanda orijinal "The Amazing Spider-Man" komiksi 441-ci sayında (noyabr 1998) başa çatmış və "The Amazing Spider-Man" yenidən nəşr olunmağa başlamışdır (yanvar 1999).[37] Lakin 2003-cü ildə Marvel "The Amazing Spider-Man" orijinal buraxılış sayını yenidən təqdim etmiş, 59-cu say 500-cü say (dekabr 2003) olmuşdur.[37]

"The Amazing Spider-Man" komiksi 545-ci sayına (dekabr 2007) çatanda Marvel onun spin-off buraxılışlarının nəşrini dayandırmış, əvəzində "The Amazing Spider-Man" 546–548-ci saylarından (hamısı yanvar 2008) etibarən ayda 3 dəfə buraxılmağa başlamışdır.[38] Komiks ayda 3 dəfə olmaqla 2010-cu ilin noyabrına qədər nəşr olunmuşdur. Daha sonra hər sayın səhifə sayısı 22-dən 30-a qaldırılmış və 648–649-cu saylardan (hər ikisi noyabr 2010) etibarən ayda iki dəfə nəşr olunmağa başlamışdır.[39][40] Növbəti il Marvel ayda iki dəfə nəşr olunan "The Amazing Spider-Man" komiksi ilə yanaşı "Avenging Spider-Man" adlı spin-off komiks təsis etmişdir. Bu 2007-ci ilin sonunda ləğv olunan spin-off komikslərindən sonra ilk spin-off komiks idi.[38] "The Amazing Spider-Man" müvəqqəti olaraq 700-cü sayında (dekabr 2012) başa çatmış və Piter Parkerin bədənini ələ keçirərək yeni Hörümçək-adam olmuş Doktor Osminoqdan bəhs edən "The Superior Spider-Man" əvəzlənmişdir. "The Superior Spider-Man" çox böyük kommersial uğur əldə etmişdir.[41] Komiks 31 say davam etmiş, daha sonra əsl Piter Parkerin qayıtması və "The Amazing Spider-Man" komiksinin 2014-cü ilin aprelində yenidən nəşr olunmağa başlaması ilə başa çatmışdır.[42]

Personaj sinopsisi[redaktə | əsas redaktə]

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Nyu-York şəhərinin Kuins bölgəsinin Forest-Hils rayonunda yerləşən Midtaun lideyinin tələbəsi olan Piter Parker əmisi Ben və xalası Meylə yaşayan, elmə böyük maraq göstərən gəncdir. "Amazing Fantasy" jurnalının 15-ci sayında (avqust 1962) göstərildiyi kimi o, elmi sərgidə radioaktiv hörümçək (paneldə səhvən cücülər sinfində sinifləndirilib) tərəfindən sancılır və hörümçəkkimilərə xas olan çeviklik və proposional güc əldə edir. Supergücdən əlavə Parker divara və tavana dırmaşmaq bacarığı əldə edir. Elmdən yaxşı başı çıxan Parker biləyə taxılan və torabənzər yapışqan maddə atan kiçik alət – toratanlar düzəldir. Əvvəlcə bu güclərindən öz mənafeyi üçün istifadə etmək istəyən Parker özünə bir kostyum hazırlayır və Hörümçək-adam kimi yeni televiziya ulduzuna çevrilir. Buna baxmayaraq, qaçan oğrunu tutmaq şansından istifadə etməkdən qayğısızca imtina edir və ironik bir şəkildə qaçan bu oğru Ben əmini öldürür. Hörümçək-adam qatilin izinə düşür, onu yaxalayır və öyrənir: "Böyük güc böyük məsuliyyət gətirir!".

Supergüclərinə baxmayaraq Parker dul qalmış xalasına maddi cəhətdən kömək edir, liseydə ona sataşan oğlanların (xüsusilə, futbol ulduzu Fleş Tompson) təhqirlərinə dözür və Hörümçək-adam kimi qəzet nəşriyyatçısı Cey Cona Ceymsonun qınaq obyektinə çevrilir. İlk dəfə düşmənləri ilə döyüşəndə kostyumlu macəraların çətinliyinin fərqinə varır. Liseyi bitirdikdən sonra Parker İmperiya Ştat Universitetinə (Kolumbiya Universiteti və Nyu-York Universitetini xatırladan uydurma universitet) daxil olur. Burada o, otaq yoldaşı və ən yaxın dostu Harri Ozborn və sevgilisi Qven Steysi ilə tanış olur. Daha sonra Mey xala onu Meri Ceyn Uotsona təqdim edir. Piterin Harrinin narkotik maddələrlə bağlı problemi ilə əlləşməsi, üstəlik Harrinin atası Normanın onun əzəli düşməni Yaşıl qoblin olduğunu öyrənməsi onu bir müddət kostyumlu şəxsiyyətindən əl çəkmək barədə düşünməsinə vadar edir. Qven Steysinin atası, Nyu-York Polis Departamentinin detektiv kapitanı Corc Steysi Hörümçək-adamla Doktor Osminoq arasında baş vermiş döyüş zamanı ölür (#90, noyabr 1970).

121-ci sayda (iyun 1973) Yaşıl qoblin Qven Steysini Bruklin körpüsünün (təsvirə görə) və ya Corc Vaşinqton körpüsünün (mətnə görə) qülləsindən atır. Hörümçək-adam onu xilas etməyə çalışsa da, Qven Steysi ölür. 125-ci sayın məktublar səhifəsində bir qeyddə bildirilir: "Bizə bunu demək çətin olsa da, Hörümçək-adamın atdığı tor onu qəfildən saxladığından Qvendə onurğanın inciməsinə, faktiki olaraq, onun ölümünə səbəb olmuşdur". Növbəti sayda Hörümçək-adamla döyüşən Yaşıl qoblin özünün ölümünə səbəb olur.

Qvenin ölümünün kədərindən qurtula bilməyən Parker axırda Uotsana qarşı hislər bəsləməyə başlayır və onlar "sevgilidən çox sirrdaşa" çevrilirlər. Nəhayət onlar arasında romantik münasibətlər yaranır: 182-ci sayda (iyul 1978) Parker ona sevgisini etiraf edir, lakin növbəti sayda rədd edilir. Parker 185-ci sayda kollecdən məzun olur və utancaq Debra Uitmanla münasibətdə olmağa başlayır. 194-cü sayda (iyul 1979) işvəbaz kostyumlu oğru Felisiya Hardi – Qara pişiklə tanış olur.

1984-1988-ci illərdə Hörümçək-adam sinəsində ağ hörümçək simvolu olan qara kostyum geyinir.

Şəxsiyyət və mövzular[redaktə | əsas redaktə]

Güclər, bacarıqlar və təchizat[redaktə | əsas redaktə]

Köməkçi personajlar[redaktə | əsas redaktə]

Hörümçək-adamın işləndiyi komikslərdə bir çox köməkçi personajlardan istifadə olunmuşdur. Valideynləri öldükdən sonra Piter Parker sevimli xalası Mey Parker və ona mənəvi ata olan əmisi Ben Parker tərəfindən böyüdülmüşdür. Ben əmi oğru tərəfindən öldürüldükdən sonra Mey xala onun yeganə ailəsi olmuşdur. Onlar bir-birinə çox bağlıdırlar.[43]

Cey Cona Ceymson "Daily Bugle" qəzetinin baş redaktoru, Piterin müdiri və Hörümçək-adamın sərt tənqidçisi kimi təsvir olunmuşdur. O, tez-tez qəzetlərində Hörümçək-adam haqqında neqativ yazılar nəşr etdirir. Ceymsonun nəşriyyat redaktoru və sirrdaşı roluna baxmayaraq Robbi Robertson həmişə həm Piter Parkerin, həm Hörümçək-adamın dəstəkçisi kimi təsvir olunmuşdur.[44]

Yucin Fleş Tompson liseydə daim Piter Parkerə problem yaradan davakar tələbə kimi təsvir olunmuşdur, lakin daha sonra Piter Parkerin dostuna çevrilmişdir.[44] Eyni zamanda, Norman Ozbornun oğlu Harri Ozborn Piter Parkerin ən yaxşı dostu hesab edilsə də, komikslərdə tez-tez rəqib kimi təsvir olunurlar.[45]

Piter Parkerin romantik münasibətdə olduğu qızlar liseydəki ilk məhəbbəti Liz Allandan tutmuş[44] "Daily Bugle" qəzetinin redaktoru Cey Cona Ceymsonun katibəsi Betti Branta qədər müxtəlifdir.[46] Bettidən ayrıldıqdan sonra Parker kollecdən tanıdığı və Nyu-York Polis Departamentinin detektiv kapitanı Corc Steysinin qızı Qven Steysiyə vurulmuşdur.[45][47] Hər ikisi daha sonra Hörümçək-adamın düşmənləri tərəfindən öldürülmüşdürlər.[48] Ən sonda Meri Ceyn Uotson Piterin ən yaxın dostuna, daha sonra həyat yoldaşına çevrilmişdir.[49] Felisiya Hardi (Qara pişik) də bir müddət Hörümçək-adamın solo superqəhrəman sevgilisi və partneri olmuşdur.[50]

Düşmənlər[redaktə | əsas redaktə]

Yazıçılar və rəssamlar Hörümçək-adam personajının mübarizə aparması üçün bir çox supercinayətkar düşünmüşdürlər. Hörümçək-adamın düşmənlərinin çoxu güclərini elmi qəzalar və ya texnologiyanın düzgün istifadə edilməməsi sayəsində əldə etmişdirlər və heyvanabənzər kosyumlara və güclərə sahibdirlər.[qeyd 6] Aşağıdakı cədvəldə Hörümçək-adamın əsas düşmənlərinin peyda olma ardıcıllığı ilə siyahısı verilmişdir.      düşmən komandanı göstərir.

Supercinayətkarın adı Əsl adı İlk görünüş Yaradıcı
Buqələmun Dmitri Anatoli Nikolayeviç The Amazing Spider-Man #1 (mart 1963)[51][52] Sten Li[51][52]
Stiv Ditko[51][52]
Kərkəs Edrian Tums The Amazing Spider-Man #2 (may 1963)[53][54] Sten Li[53][55]
Stiv Ditko[53]
Doktor Osminoq1 Otto Qünter Oktavius The Amazing Spider-Man #3 (iyul 1963)[52] Sten Li[56][57]
Stiv Ditko[16][57]
Qum-adam Uilyam Beyker / Flint Marko The Amazing Spider-Man #4 (sentyabr 1963)[58][59] Sten Li[58][59]
Stiv Ditko[58][59]
Kərtənkələ Kurt Konnors The Amazing Spider-Man #6 (noyabr 1963)[60][61][62] Sten Li[60][61][62]
Stiv Ditko[60][61][62]
Elektro Maksvell Dillon The Amazing Spider-Man #9 (fevral 1964)[63][64] Sten Li[65]
Stiv Ditko[65]
Misterio Kventin Bek The Amazing Spider-Man #13 (iyun 1964)[66] Sten Li[66][67]
Stiv Ditko[66][67]
Yaşıl qoblin[68]2 Norman Ozborn2
Harri Ozborn[69]
The Amazing Spider-Man #14 (iyul 1964)[68] Sten Li[68][70]
Stiv Ditko[68][70]
Ovçu Kreyven Sergey Kravinov The Amazing Spider-Man #15 (avqust 1964)[71][72] Sten Li[71]
Stiv Ditko[71]
Məşum altılıq[73] Üzvlərin siyahısı The Amazing Spider-Man annual #1 (1964) Sten Li[74]
Stiv Ditko[74]
Əqrəb Mak Qarqan The Amazing Spider-Man #20 (yanvar 1965) Sten Li[75]
Stiv Ditko[75]
Kərgədan Aleksey Mixailoviç Sitseviç The Amazing Spider-Man #41 (oktyabr 1966)[76] Sten Li[77]
Con Romita[77]
Şokçu German Şults The Amazing Spider-Man #46 (mart 1967)[78] Sten Li[79]
Con Romita[79]
Kinqpin Uilson Fisk The Amazing Spider-Man #50 (iyul 1967)[80][81] Sten Li[82]
Con Romita[82]
Morbius[83] Maykl Morbius The Amazing Spider-Man #101 (yanvar 1971)[84] Roy Tomas[84]
Gil Keyn[85]
Çaqqal[86] Maylz Uorren The Amazing Spider-Man #129 (fevral 1974)[86] Qerri Konvey[86]10
Ross Endru[86]
Qara pişik Felisiya Hardi The Amazing Spider-Man #194 (iyul 1979)[87] Marv Volfman
Keyt Pollard[87]
Hidromen[88] Morris Benç The Amazing Spider-Man #212 (yanvar 1981)[89][90] Denni O'Nil
Con Romita (kiçik)
Hobqoblin Roderik Kinqsli The Amazing Spider-Man #238 (mart 1983) Rocer Stern[91][92]
Con Romita[91][93]
Venom3 Eddi Brok3 The Amazing Spider-Man #300 (may 1988)15[94][95] Devid Mayklayni[96]

Todd Makfarleyn[97]

Karnaj Kletus Kessidi The Amazing Spider-Man #361 (aprel 1992)[98] Devid Mayklayni[99][100]
Erik Larsen[101]
Mark Baqli[99]

Digər versiyalar[redaktə | əsas redaktə]

"Spider-Verse" hekayəsində görünmüş müxtəlif Hörümçək-adamlar. Müəllif: Qabriel Del'Otto.

Marvel Kainatında bir çox multikainat olduğu kimi Hörümçək-adamın bir çox alternativ versiyası da mövcuddur.[102] Bunlardan ilki 1980-ci illərdə təqdim edilmiş və Hörümçək-adamın antropomorfik məzəli heyvan parodiyası olan Hörümçək-donuz (ing. Spider-Ham; əsl adı Piter Porker) personajıdır.[103] Marvel 2099 kainatında Migel O'Hara adlı futuristik Hörümçək-adam kimi bir çox Hörümçək-adam imprinti yaradılmışdır. Marvel Comics 2 imprintində Piter Parker Meri Ceyn ilə evlənir və qızı Meydey Parker Hörümçək-qız (ing. Spider-Girl) olaraq onun yolunu davam edir. Marvel Nuar kainatında da Hörümçək-adamın 1930-cu illər versiyası – Hörümçək-adam Nuar (ing. Spider-Man Noir) yaradılmışdır.[104][102][105] Bunlardan əlavə, personajın Marvel Manqaverse kainatında versiyası və "Spider-Man: India" adlı komiksdə Pavitr Prabhakar adlı hind versiyası da mövcuddur.[106][102]

"Ultimate Spider-Man" Piter Parkerin hekayəsinin müasir şəkildə yenidən nəql olunmasına görə populyar olmuşdur. Piter Parkerin bu versiyası daha sonra öldürülmüş, onun yerinə afro-latın Hörümçək-adam Maylz Morales gəlmişdir.[107]

"Spider-Verse" adlı komiks hekayəsində Hörümçək-adamın bütün alternativ versiyaları bir yerdə göstərilmiş, yeni versiyaları da təqdim olunmuşdur. Bunların arasında radioaktiv hörümçək tərəfindən sancılan Qven SteysiBritaniya temalı Hörümçək-BK (ing. Spider-UK; əsl adı Brayan Breddok) da var.[108][104]

Mədəni təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Qəbul[redaktə | əsas redaktə]

Real həyat müqayisələri[redaktə | əsas redaktə]

Digər mediada[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Lee, Stan; Mair, George (2002). Excelsior!: The Amazing Life of Stan Lee. Fireside. ISBN 0-684-87305-2. “He goes further in his biography, claiming that even while pitching the concept to publisher Martin Goodman, "I can't remember if that was literally true or not, but I thought it would lend a big color to my pitch."”
  2. Detroit Free Press interview with Stan Lee, quoted in The Steve Ditko Reader by Greg Theakston (Pure Imagination, Brooklyn, NY; ISBN 1-56685-011-8), p. 12 (unnumbered). "He gave me 1,000 reasons why Spider-Man would never work. Nobody likes spiders; it sounds too much like Superman; and how could a teenager be a superhero? Then I told him I wanted the character to be a very human guy, someone who makes mistakes, who worries, who gets acne, has trouble with his girlfriend, things like that. [Goodman replied,] 'He's a hero! He's not an average man!' I said, 'No, we make him an average man who happens to have super powers, that's what will make him good.' He told me I was crazy".
  3. Ditko, Steve (2000). in Roy Thomas: Alter Ego: The Comic Book Artist Collection. TwoMorrows Publishing. ISBN 1-893905-06-3. "'Stan said a new Marvel hero would be introduced in #15 [of what became titled Amazing Fantasy]. He would be called Spider-Man. Jack would do the penciling and I was to ink the character.' At this point still, Stan said Spider-Man would be a teenager with a magic ring which could transform him into an adult hero—Spider-Man. I said it sounded like the Fly, which Joe Simon had done for Archie Comics. Stan called Jack about it but I don't know what was discussed. I never talked to Jack about Spider-Man... Later, at some point, I was given the job of drawing Spider-Man'".
  4. Jack Kirby in "Shop Talk: Jack Kirby", Will Eisner's Spirit Magazine #39 (February 1982): "Spider-Man was discussed between Joe Simon and myself. It was the last thing Joe and I had discussed. We had a strip called 'The Silver Spider.' The Silver Spider was going into a magazine called Black Magic. Black Magic folded with Crestwood (Simon & Kirby's 1950s comics company) and we were left with the script. I believe I said this could become a thing called Spider-Man, see, a superhero character. I had a lot of faith in the superhero character that they could be brought back... and I said Spider-Man would be a fine character to start with. But Joe had already moved on. So the idea was already there when I talked to Stan".
  5. Simon, Joe, with Jim Simon. The Comic Book Makers (Crestwood/II, 1990) ISBN 1-887591-35-4. "There were a few holes in Jack's never-dependable memory. For instance, there was no Black Magic involved at all. ... Jack brought in the Spider-Man logo that I had loaned to him before we changed the name to The Silver Spider. Kirby laid out the story to Lee about the kid who finds a ring in a spiderweb, gets his powers from the ring, and goes forth to fight crime armed with The Silver Spider's old web-spinning pistol. Stan Lee said, 'Perfect, just what I want.' After obtaining permission from publisher Martin Goodman, Lee told Kirby to pencil-up an origin story. Kirby... using parts of an old rejected superhero named Night Fighter... revamped the old Silver Spider script, including revisions suggested by Lee. But when Kirby showed Lee the sample pages, it was Lee's turn to gripe. He had been expecting a skinny young kid who is transformed into a skinny young kid with spider powers. Kirby had him turn into... Captain America with cobwebs. He turned Spider-Man over to Steve Ditko, who... ignored Kirby's pages, tossed the character's magic ring, web-pistol and goggles... and completely redesigned Spider-Man's costume and equipment. In this life, he became high-school student Peter Parker, who gets his spider powers after being bitten by a radioactive spider. ... Lastly, the Spider-Man logo was redone and a dashing hyphen added".
  6. Mondello, Salvatore (March 2004). "Spider-Man: Superhero in the Liberal Tradition". The Journal of Popular Culture X (1): 232–238. DOI:10.1111/j.0022-3840.1976.1001_232.x. “...a teenage superhero and middle-aged supervillains—an impressive rogues' gallery [that] includes such memorable knaves and grotesques as the Vulture...”

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Amazing Spider-Man #434
  2. Spider-Man #91
  3. The Spectacular Spider-Man #257
  4. Sensational Spider-Man #27
  5. Amazing Spider-Man Annual #36
  6. The Amazing Spider-Man #149-151
  7. The Amazing Spider-Man #529
  8. "What If? Vol 2 #31
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Wright, Bradford W. (2001). Comic Book Nation. Johns Hopkins Press : Baltimore. ISBN 0-8018-7450-5.
  10. Sacks, Ethan (January 12, 2014). "Exclusive: Peter Parker to return from death in 'Amazing Spider-Man' #1 this April". New York Daily News. http://www.nydailynews.com/entertainment/comics/exclusive-spider-man-alter-ego-peter-parker-return-death-article-1.1575793.
  11. "Why Spider-Man is popular.". http://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=101230&page=1. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2018.
  12. Weiss, Brett (October 2010). "Spidey Super Stories" Nəşr edən: TwoMorrows Publishing. Back Issue! (44): 23–28.
  13. "It's Official! Andrew Garfield to Play Spider-Man!". Comingsoon.net. July 2, 2010. http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=67468. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2018.
  14. "Complete Cast Announced for Spider-Man: Turn Off the Dark". Broadway.com. August 16, 2010. http://www.broadway.com/shows/spider-man-turn-off-the-dark/buzz/153279/complete-cast-announced-for-spider-man-turn-off-the-dark/. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2018.
  15. 15,0 15,1 Lee, Stan; Mair, George (2002). Excelsior!: The Amazing Life of Stan Lee. Fireside. ISBN 0-684-87305-2.
  16. 16,0 16,1 DeFalco, Tom; Lee, Stan (2001). in O'Neill, Cynthia: Spider-Man: The Ultimate Guide. New York: Dorling Kindersley. ISBN 0-7894-7946-X.
  17. 17,0 17,1 17,2 Thomas, Roy (August 2011). "Stan Lee's Amazing Marvel Interview!" Nəşr edən: TwoMorrows Publishing. Alter Ego (104): 3–45.
  18. 18,0 18,1 18,2 Amazing Fantasy (Marvel, 1962 series) at the Grand Comics Database: "1990 copyright renewal lists the publication date as June 5, 1962"; "[T]he decision to cancel the series had not been made when it went to print, since it is announced that future issues will include a Spider-Man feature."
  19. "Important Announcement from the Editor!", Amazing Fantasy #15 (August 1962), reprinted at Sedlmeier, Cory, ed. (2007). Amazing Fantasy Omnibus. Marvel Publishing, 394. ISBN 978-0785124580.
  20. 20,0 20,1 20,2 Theakston, Greg (2002). The Steve Ditko Reader. Brooklyn, NY: Pure Imagination. ISBN 1-56685-011-8.
  21. 21,0 21,1 Ditko, Steve (2000). in Roy Thomas: Alter Ego: The Comic Book Artist Collection. TwoMorrows Publishing. ISBN 1-893905-06-3.
  22. "Deposition of Stan Lee". Los Angeles, California: United States District Court, Southern District of New York: "Marvel Worldwide, Inc., et al., vs. Lisa R. Kirby, et al.". December 8, 2010. p. 37. https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=true&srcid=0B_lZovnpi13JNWQ5MDJmOTgtZDMzYy00MzI3LTllYjctNmM0ZWE4NjgyOWEx&hl=en_US.
  23. Ditko interview (Summer 1965). "Steve Ditko – A Portrait of the Master". Comic Fan #2 (Larry Herndon) via Ditko.Comics.org (Blake Bell, ed.). Arxivləşdirilib: [1] saytından February 28, 2012 tarixində. https://www.webcitation.org/65nM6oj4b?url=http://web.archive.org/web/20071227024327/http://www.ditko.comics.org/ditko/artist/arcomicf.html. İstifadə tarixi: 26 yanvar 2018. Additional, February 28, 2012.
  24. Simon, Joe (2011). Joe Simon: My Life in Comics. London, UK: Titan Books. ISBN 978-1-84576-930-7.
  25. 25,0 25,1 Evanier, Mark; Gaiman, Neil (2008). Kirby: King of Comics. Abrams. ISBN 0-8109-9447-X.
  26. Bell, Blake. Strange and Stranger: The World of Steve Ditko (2008). Fantagraphic Books.p.54-57.
  27. Skelly, Tim. "Interview II: 'I created an army of characters, and now my connection to them is lost.'" (Initially broadcast over WNUR-FM on "The Great Electric Bird", May 14, 1971. Transcribed and published in The Nostalgia Journal #27.) Reprinted in The Comics Journal Library Volume One: Jack Kirby, George, Milo ed. May 2002, Fantagraphics Books. p. 16
  28. Ross, Jonathon. In Search of Steve Ditko, BBC 4, September 16, 2007.
  29. Daniels, Les (1991). Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics. New York: Harry N. Abrams. ISBN 0-8109-3821-9.
  30. Saffel, Steve. Spider-Man the Icon: The Life and Times of a Pop Culture Phenomenon (Titan Books, 2007) ISBN 978-1-84576-324-4, "A Not-So-Spectacular Experiment", p. 31
  31. Manning, Matthew K. (2012). "1970s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 60. ISBN 978-0756692360. “Spider-Man was a proven hit, so Marvel decided to expand the wall-crawler's horizons with a new Spider-Man title...Its first issue featured Spidey teaming up with the Human Torch against the Sandman in a Christmas tale written by Roy Thomas with art by Ross Andru.”
  32. 32,0 32,1 David, Peter (2010). The Spider-Man Vault: A Museum-in-a-Book with Rare Collectibles Spun from Marvel's Web. Running Press, 113. ISBN 0762437723.
  33. Manning, Matthew K. (2012). "1980s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 147. ISBN 978-0756692360. “Spider-Man swung into the pages of an all-new ongoing series in this first issue by writer Louise Simonson and penciler Greg LaRocque.”
  34. Cowsill, Alan (2012). "1990s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 184. ISBN 978-0756692360. “Todd McFarlane was at the top of his game as an artist, and with Marvel's release of this new Spidey series he also got the chance to take on the writing duties. The sales of this series were nothing short of phenomenal, with approx. 2.5 million copies eventually printing, including special bagged editions and a number of variant covers.”
  35. Manning, Matthew K. (2012). "1970s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley. ISBN 978-0756692360.
  36. Michael Thomas (August 22, 2000). "John Byrne: The Hidden Story". Comic Book Resources. Arxivləşdirilib: [2] saytından October 15, 2012 tarixində. https://web.archive.org/web/20121015020522/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=151%3Darticle. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  37. 37,0 37,1 Michael Thomas (August 5, 2008). "The Marvel 500s: How Many Are There?". Comic Book Resources. Arxivləşdirilib: [3] saytından July 9, 2015 tarixində. https://web.archive.org/web/20150709145547/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=17588. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  38. 38,0 38,1 Schedeen, Jesse (November 8, 2011). "The Avenging Spider-Man #1 Review". j2 Global. Arxivləşdirilib: [4] saytından March 23, 2013 tarixində. https://web.archive.org/web/20130323021900/http://www.ign.com/articles/2011/11/08/the-avenging-spider-man-1-review. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  39. "IGN: SDCC 10: Spider-Man: The End of Brand New Day". j2 Global. July 25, 2010. Arxivləşdirilib: [5] saytından January 16, 2014 tarixində. https://web.archive.org/web/20140116085425/http://www.ign.com/articles/2010/07/25/sdcc-10-spider-man-the-end-of-brand-new-day. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  40. Bremmer, Robyn; Morse, Ben (September 27, 2010). "The Next Big Thing: Spider-Man: Big Time". Marvel Comics / Marvel Entertainment (The Walt Disney Company). http://marvel.com/news/story/14135/the_next_big_thing_spider-man_big_time. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  41. "Peter Parker Resurrected in Slott's Amazing Spider-Man". Comic Book Resources. http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=50229. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  42. Hanks, Henry (April 29, 2014). "Back from the brain dead, Peter Parker returns to 'Spider-Man' comics". Arxivləşdirilib: [6] saytından July 15, 2014 tarixində. https://web.archive.org/web/20140715021628/http://www.cnn.com/2014/04/29/showbiz/spider-man-peter-parker-returns. İstifadə tarixi: 3 fevral 2018.
  43. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; Debut adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  44. 44,0 44,1 44,2 Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; saffel21 adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  45. 45,0 45,1 Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; gcd adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  46. Lee, Stan, Origins of Marvel Comics (Simon and Schuster/Fireside Books, 1974) p. 137
  47. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; mnyc adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  48. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; saffel60 adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  49. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; saffel124 adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  50. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; sanderson83 adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  51. 51,0 51,1 51,2 DeFalco, Tom (2008). "1960s", Marvel Chronicle A Year by Year History. Dorling Kindersley, 87. ISBN 978-0756641238.
  52. 52,0 52,1 52,2 52,3 Siegel, Lucas. "The 10 Greatest SPIDER-MAN Villains of ALL TIME!". Newsarama. http://www.newsarama.com/15454-the-10-greatest-spider-man-villains-of-all-time.html. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  53. 53,0 53,1 53,2 Beard, Jim. "ARCHRIVALS: SPIDER-MAN VS THE VULTURE". Marvel.com. http://marvel.com/news/comics/2010/2/11/11279/archrivals_spider-man_vs_the_vulture. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  54. Kyle, Scmidlin. "10 Spider-Man Villains (And Combinations) Deserving Of The Big Screen (7. The Vulture)". What Culture!. http://whatculture.com/film/10-spider-man-villains-and-combinations-deserving-of-the-big-screen.php/5. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018. ""He's been one of Spider-Man's most frequent and iconic antagonists ever since his first appearance in issue 2 of The Amazing Spider-Man."
  55. DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 92: "Introduced in the lead story of The Amazing Spider-Man #2 and created by Sten Li and Stiv Ditko, the Vulture was the first in a long line of animal-inspired super-villains that were destined to battle everyone's favorite web-slinger."
  56. DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 93: "Dr. Octopus shared many traits with Peter Parker. They were both shy, both interested in science, and both had trouble relating to women...Otto Octavius even looked like a grown up Peter Parker. Lee and Ditko intended Otto to be the man Peter might have become if he hadn't been raised with a sense of responsibility.
  57. 57,0 57,1 Lee, Stan (w), Ditko, Steve (p), Ditko, Steve (i). "Spider-Man Versus Doctor Octopus" The Amazing Spider-Man 3 (July 1963)
  58. 58,0 58,1 58,2 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 20. ISBN 978-0756692360. “In this installment, Sten Li and Stiv Ditko introduced Sandman – a super villain who could turn his entire body into sand with a single thought.”
  59. 59,0 59,1 59,2 Lee, Stan (w), Ditko, Steve (p), Ditko, Steve (i). "Nothing Can Stop...The Sandman!" The Amazing Spider-Man 4 (September 1963)
  60. 60,0 60,1 60,2 DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 95
  61. 61,0 61,1 61,2 Lee, Stan (w), Ditko, Steve (p), Ditko, Steve (i). "Face-to-Face With...the Lizard!" The Amazing Spider-Man 6 (November 1963)
  62. 62,0 62,1 62,2 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 20. ISBN 978-0756692360. “The Amazing Spider-Mans sixth issue introduced the Lizard.”
  63. DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 98
  64. Lee, Stan (w), Ditko, Steve (p), Ditko, Steve (i). "The Man Called Electro!" The Amazing Spider-Man 9 (February 1964)
  65. 65,0 65,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 24. ISBN 978-0756692360. “Electro charged into Spider-Man's life for the first time in another [Stan] Lee and [Steve] Ditko effort that saw Peter Parker using his brilliant mind to outwit a foe.”
  66. 66,0 66,1 66,2 Lee, Stan (w), Ditko, Steve (p), Ditko, Steve (i). "The Menace of... Mysterio!" The Amazing Spider-Man 13 (June 1964)
  67. 67,0 67,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 25. ISBN 978-0756692360. “The Amazing Spider-Man #13 saw [Stan] Lee and [Steve] Ditko return to the creation of new super villains. This issue marked the debut of Mysterio, a former special effects expert named Quentin Beck.”
  68. 68,0 68,1 68,2 68,3 Albert, Aaron. "Green Goblin Profile". About.com. http://comicbooks.about.com/od/spiderman/p/greengoblinbio.htm. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  69. Beard, Jim. "SPIDER-MAN 3: THE SPIDER & THE GOBLIN". Marvel.com. http://marvel.com/news/movies/2007/4/24/1007/spider-man_3_the_spider_the_goblin. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  70. 70,0 70,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 26. ISBN 978-0756692360. “Spider-Man's arch nemesis, the Green Goblin, as introduced to readers as the 'most dangerous foe Spidey's ever fought.' Writer Sten Li and artist Stiv Ditko had no way of knowing how true that statement would prove to be in the coming years.”
  71. 71,0 71,1 71,2 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 26. ISBN 978-0756692360. “[Stan] Lee and [Steve] Ditko's newest villain, Kraven the Hunter, debuted in this issue.”
  72. Lee, Stan (w), Ditko, Steve (p), Ditko, Steve (i). "Kraven the Hunter!" The Amazing Spider-Man 15 (August 1964)
  73. Valentine, Eve. "Who Are the Sinister Six? – An Introduction to Spider-Man’s Supervillain Group". Collider. http://collider.com/sinister-six-movie-preview/. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  74. 74,0 74,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 27. ISBN 978-0756692360. “Spidey faced his first true team of super villains in an oversized 73-pages extravaganza written by [Stan] Lee with art by [Steve] Ditko.”
  75. 75,0 75,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 28. ISBN 978-0756692360. “Spider-Man felt the Scorpion's sting for the first time in another Sten Li and Stiv Ditko collaboration.”
  76. Lee, Stan (w), Romita, Sr., John (p), Esposito, Mike (i). "The Horns of the Rhino!" The Amazing Spider-Man 41 (October 1966)
  77. 77,0 77,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 36. ISBN 978-0756692360. “Now it was time for [John Romita, Sr.] to introduce a new Spidey villain with the help of [Stan] Lee. Out of their pooled creative energies was born the Rhino, a monstrous behemoth trapped in a durable rhinoceros suit.”
  78. Lee, Stan (w), Romita, Sr., John (p), Romita, Sr., John (i). "The Sinister Shocker!" The Amazing Spider-Man 46 (March 1967)
  79. 79,0 79,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 38. ISBN 978-0756692360. “[Stan] Lee and [John] Romita's second major Spidey villain appeared in the form of the Shocker, a criminal equipped with vibration-projecting gauntlets.”
  80. DeFalco "1960s" in Gilbert (2008), p. 122: "Sten Li wanted to create a new kind of crime boss. Someone who treated crime as if it were a business...He pitched this idea to artist John Romita and it was Wilson Fisk who emerged in The Amazing Spider-Man #50."
  81. Lee, Stan (w), Romita, Sr., John (p), Esposito, Mike (i). "Spider-Man No More!" The Amazing Spider-Man 50 (July 1967)
  82. 82,0 82,1 Manning, Matthew K. (2012). "1960s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 40. ISBN 978-0756692360. “Although he made his debut in the previous issue, it was in this [Stan] Lee and [John] Romita tale [The Amazing Spider-Man #51] that the Kingpin – real name Wilson Fisk – really left his mark on organized crime.”
  83. Yehl, April, Schedeen, Jesse. "Top 25 Spider-Man villains: Part 2". IGN. http://www.ign.com/articles/2014/04/16/top-25-spider-man-villains?page=2. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  84. 84,0 84,1 Manning, Matthew K. (2012). "1970s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 59. ISBN 978-0756692360. “"In the first issue of The Amazing Spider-Man to be written by someone other than Sten Li...Thomas also managed to introduce a major new player to Spidey's life – the scientifically created vampire known as Morbius."”
  85. Gross, Edward (2002). Spider-Man Confidential: From Comic Icon to Hollywood Hero. ISBN 0786887222.
  86. 86,0 86,1 86,2 86,3 Manning, Matthew K. (2012). "1970s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 72. ISBN 978-0756692360. “Writer Gerry Conway and artist Ross Andru introduced two major new characters to Spider-Man's world and the Marvel Universe in this self-contained issue. Not only would the vigilante known as the Punisher go on to be one of the most important and iconic Marvel creations of the 1970s, but his instigator, the Jackal, would become the next big threat in Spider-Man's life.”
  87. 87,0 87,1 Manning "1970s" in Gilbert (2012), p. 107: "Spider-Man wasn't exactly sure what to think about his luck when he met a beautiful new thief on the prowl named the Black Cat, courtesy of a story by writer Marv Wolfman and artist Keith Pollard."
  88. Yehl, Joshua; Schedeen, Jesse. "Top 25 Spider-Man Villains: Part 1". IGN. http://www.ign.com/articles/2014/04/16/top-25-spider-man-villains?page=1. İstifadə tarixi: 12 December 2016.
  89. Manning, Matthew K. (2012). "1980s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 118. ISBN 978-0756692360. “In this issue, award-winning writer Denny O'Neil, with collaborator John Romita, Jr., introduced Hydro-Man.”
  90. "AMAZING SPIDER-MAN (1963) #212". Marvel. http://marvel.com/comics/issue/6608/amazing_spider-man_1963_212. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  91. 91,0 91,1 Manning "1980s" in Gilbert (2012), p. 133: "Writer Roger Stern and artists John Romita, Jr. and Con Romita introduced a new – and frighteningly sane – version of the [Green Goblin] concept with the debut of the Hobgoblin."
  92. David and Greenberger, pp. 68-69: "Writer Roger Stern is primarily remembered for two major contributions to the world of Peter Parker. One was a short piece entitled 'The Kid Who Collects Spider-Man'...[his] other major contribution was the introduction of the Hobgoblin."
  93. Greenberg, Glenn (August 2009). "When Hobby Met Spidey". Back Issue! (TwoMorrows Publishing) (35): pp. 10–23.
  94. "Venom is the 33rd greatest comic book character.". Empire.com. http://www.empireonline.com/50greatestcomiccharacters/default.asp?c=33. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  95. Manning "1980s" in Gilbert (2012), p. 169: "In this landmark installment [issue #298], one of the most popular characters in the wall-crawler's history would begin to step into the spotlight courtesy of one of the most popular artists to ever draw the web-slinger."
  96. Comics Creators on Spider-Man, pg 148, Tom DeFalco. (Titan Books, 2004)
  97. "Venom is number 22 on greatest comic book villain of all time". IGN. http://www.ign.com/top/comic-book-villains/22.html. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  98. "Carnage is number 90 on greatest comic book villain of all time". IGN. http://www.ign.com/top/comic-book-villains/90.html. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  99. 99,0 99,1 Cowsill, Alan (2012). "1990s", Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging. Dorling Kindersley, 197. ISBN 978-0756692360. “Artist Mark Bagley's era of The Amazing Spider-Man hit its stride as Carnage revealed the true face of his evil. Carnage was a symbiotic offspring produced when Venom bonded to psychopath Cletus Kasady."”
  100. Michelinie, David (w), Bagley, Mark (p), Emberlin, Randy (i). "Carnage: Part One" The Amazing Spider-Man 361 (April 1992)
  101. Papageorgiou, Solon. "10 facts about Batman, Spider-Man, Iron Man you didn't know.". Moviepilot. http://moviepilot.com/posts/2014/08/30/10-facts-about-batman-spider-man-iron-man-you-didn-t-know-2227067?lt_source=external,manual. İstifadə tarixi: 6 fevral 2018.
  102. 102,0 102,1 102,2 Whitbrook, James. "The Greatest Spider-Men of All Time, Ranked". io9. https://io9.gizmodo.com/the-greatest-spider-men-of-all-time-ranked-1796693647. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.
  103. "Top 10 Oddest Marvel Characters". Time. 2009-09-03. http://entertainment.time.com/2009/09/02/top-10-oddest-marvel-characters/slide/spider-ham/. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.
  104. 104,0 104,1 "10 Best SPIDER-MEN Of All Time" (en). Newsarama. https://www.newsarama.com/15652-behind-the-mask-10-amazing-ultimate-spider-man-secret-ids.html. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.
  105. Robinson, Bryan (August 16, 2011). "Remembering the First – and Forgotten – Latino Spider-Man". Fox News Latino. Arxivləşdirilib: [7] saytından August 20, 2011 tarixində. https://www.webcitation.org/614OyqzPr?url=http://latino.foxnews.com/latino/lifestyle/2011/08/16/remembering-first-and-forgotten-latino-spider-man/. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.
  106. Ong, Benjamin; Kean Pang (16 July 2008). "Remembering When West Has Met East". Newsarama. http://www.newsarama.com/446-remembering-when-west-has-met-east.html. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.
  107. Truitt, Brian (August 2, 2011). "Half-black, half-Hispanic Spider-Man revealed". USA Today. Arxivləşdirilib: [8] saytından August 20, 2011 tarixində. https://www.webcitation.org/614OVWKBN?url=http://www.usatoday.com/life/comics/2011-08-01-black-spider-man_n.htm.
  108. Ching, Albert (March 13, 2015). "Slott Details the Unexpected Origins of Spider-Gwen and Spider-Punk". ComicBookResources.com. Arxivləşdirilib: [9] saytından September 9, 2016 tarixində. https://web.archive.org/web/20160909235327/http://www.cbr.com/slott-details-the-unexpected-origins-of-spider-gwen-and-spider-punk/. İstifadə tarixi: 4 fevral 2018.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Hörümçək-adam ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikilüğətdə Hörümçək-adam ilə əlaqəli söz izahı var.

Vikisitatda Hörümçək-adam ilə əlaqəli məlumatlar var.

Vikixəbərdə Hörümçək-adam ilə əlaqəli xəbərlər var.