Rüstəm Paşa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kürəkən Rüstəm Paşa
Kürəkən Rüstəm Paşa
Osmanlı sədrəzəmi
28 noyabr 15446 oktyabr 1553
Sələfi: Hadım Süleyman Paşa
Xələfi: Qara Əhməd Paşa
Osmanlı sədrəzəmi
29 sentyabr 1555 — 6 oktyabr 1553
Sələfi: Qara Əhməd Paşa
Xələfi: Səmiz Əli Paşa
 
Təvəllüdü: 1500
Xorvatiya
Vəfatı: 10 iyul 1561
İstanbul, Osmanlı imperiyası

Kürəkən Rüstəm Paşa ( d. 1500, Xorvatiya - ö. 10 iyul 1561, İstanbul) - Sultan I Süleyman dönəmində 2 dəfə - ümumilikdə 14 il 7 ay 19 gün müddətinə sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamıdır.

Hayatı[redaktə | əsas redaktə]

Rüstəm Paşa təqribən 1500-cü ildə xorvat əsilli xristian bir ailədə Sarayevo yaxınlığındakı Butomir kəndində dünyaya gəlmişdir. Atasının Mustafa bəy olduğu, Sənan adlı qardaşı və Nəfisə adlı bir bacısı olduğu bilinməkdədir.

Gənc yaşda İstanbula gətirilərək dəvşirilən Rüstəm Paşa Əndərunda təhsil aldı. Riqab ağalığı ilə saraydan ayrıldı. 1526 tarixli Moxac Müharibəsinə silahdar olaraq qatıldı. Səfərdən döndükdən sonra birinci miraxur olaraq vəzifələndirildi. Əvvəlcə Diyarbəkir bəylərbəyi, daha sonra isə Anadolu Bəylərbəyi təyin olundu. 1539-cu ildə vəzir-i salis (üçüncü vəzir) olaraq divana daxil oldu. Bu vəzifədə ikən 26 noyabr 1539 tarixində Şahzadə CahangirŞahzadə Bəyazidin sünnət mərasimində Qanuni Sultan Süleymanın qızı Mihrimah Sultanla evləndi. Bu səbəblə tarixi qeydlərdə Kürəkən Rüstəm Paşa olaraq qeyd olunur.

Şahzadə Mustafa Hadisəsi[redaktə | əsas redaktə]

Hürrem Sultan və həyat yoldaşı Mihrimah Sultan ilə bir olub Şahzadə Mustafanın edamına mühit hazırladı. Sədrəzəm Kürəkən Rüstəm Paşa taxt yarışında Şahzadə Mustafanı aradan edə bilmək üçün saxta məktublar çıxarmışdır.

Ard-arda edilən iftiralar yavaş-yavaş padşahın şahzadeye qarşı mənfi bir fikirə qapılmasına səbəb oldu. Bu, Hürrem Sultan və Rüstəm Paşanın böhtanları, intriqalar və hileleri nəticəsində idi.

Rüstəm Paşa, Hürrem Sultan'ın əmri ilə gizlicə şahzadənin möhürünü kazıttı. Şahzadə Mustafanın ağızıyla İran Şahı Tahmasb'a bir məktub yazdı. Şahın cavab olaraq yazmış olduğu məktubu da ələ keçirdi. Bu saxta məktubları padşaha göstərəcək və şahzadənin sonunu hazırlayacaktı.

1552-ci ildə Rüstəm Paşa Şərq Səfərinə gedəcək ordunun başına gətirildi. Rüstəm Paşa, səfər əsnasında Anadoluda hər kəsin Şahzadə Mustafanı dəstəklədiyini gördü. Rüstəm Paşa, bir adamını İstanbula göndərərək məktubları Qanuni Sultan Süleymana çatdırmağa qərar verdi.

Rüstəm Paşa və Hürrem Sultan, Sultan Süleyman Qanuninin tamamilə oğluna düşmən etmək istədilər çünki Qürrem Sultan Şahzadə Mustafanın vəliəhd olduğuna görə qorxurdu. Şahzadə Mustafa ən gözdə, ən ağıllı və ən güclü şehzadeydi, digər şahzadələri üstün olduğu üçün taxtın varisiydi. Bu Hürrem Sultanı çox narahat edirdi, çünki o öz oğullarından birinin taxta keçməsini istəyirdi.

Rüstəm Paşanın və Hürrem Sultanın sui-qəsdlər nəticəsində Şahzadə Mustafa Naxçıvan yürüşü yolunda atasının gözü qarşısında boğduruldu. Xalq və əsgərlər bu vəziyyətə çox sərt reaksiya verdi və Osmanlı vəliəhdi olan Şahzadə Mustafanın ölümünə çox kədərləndilər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • 7-ci sinif bütün dərslər kitabı

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]