Rüstəm Paşa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kürəkən Rüstəm Paşa
Kürəkən Rüstəm Paşa
Osmanlı sədrəzəmi
28 noyabr 15446 oktyabr 1553
Sələfi: Hadım Süleyman Paşa
Xələfi: Qara Əhməd Paşa
Osmanlı sədrəzəmi
29 sentyabr 1555 — 10 iyul 1561
Sələfi: Qara Əhməd Paşa
Xələfi: Səmiz Əli Paşa
 
Doğum tarixi: 1500
Doğum yeri: Xorvatiya
Vəfat tarixi: 10 iyul 1561
Vəfat yeri: İstanbul, Osmanlı imperiyası

Kürəkən Rüstəm Paşa ( d. 1500, Xorvatiya - ö. 10 iyul 1561, İstanbul) - Sultan I Süleyman dönəmində 2 dəfə - ümumilikdə 14 il 7 ay 19 gün müddətinə sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamıdır.

Hayatı[redaktə | əsas redaktə]

Rüstəm Paşa təqribən 1500-cü ildə xorvat əsilli xristian bir ailədə Sarayevo yaxınlığındakı Butomir kəndində dünyaya gəlmişdir. Atasının Mustafa bəy olduğu, Sənan adlı qardaşı və Nəfisə adlı bir bacısı olduğu bilinməkdədir.

Gənc yaşda İstanbula gətirilərək dəvşirilən Rüstəm Paşa Əndərunda təhsil aldı. Riqab ağalığı ilə saraydan ayrıldı. 1526 tarixli Moxac Müharibəsinə silahdar olaraq qatıldı. Səfərdən döndükdən sonra birinci miraxur olaraq vəzifələndirildi. Əvvəlcə Diyarbəkir bəylərbəyi, daha sonra isə Anadolu Bəylərbəyi təyin olundu. 1539-cu ildə vəzir-i salis (üçüncü vəzir) olaraq divana daxil oldu. Bu vəzifədə ikən 26 noyabr 1539 tarixində Şahzadə CahangirŞahzadə Bəyazidin sünnət mərasimində Qanuni Sultan Süleymanın qızı Mihrimah Sultanla evləndi. Bu səbəblə tarixi qeydlərdə Kürəkən Rüstəm Paşa olaraq qeyd olunur.

1544-cü ildə Sədrəzəm Hadım Süleyman Paşavəzir-i sani (ikinci vəzir) Dəli Hüsrəv Paşa arasında divan məclisi əsnasında dava çıxmış, Sultanın önündə bir-birlərinə bıçaq çıxardan paşaların hər ikisi vəzifələrindən azad edildi. Beləliklə, vəzir-i salis (üçüncü vəzir) Rüstəm Paşa sədarətə gətirildi. Bəzi tarixi mənbələrə görə, I Süleymanın nigahlı qadını olan Xürrəm Sultan kürəkəni Rüstəm Paşa vasitəsilə dövlət işlərinə müdaxilələr etmiş, öz övladlarına rəqib gördüyü Şahzadə Mustafanın edama gedən yolunu hazırlamışdır. 1553 tarixli Naxçıvan səfəri əsnasında Şahzadə Mustafa edam edilmiş, edama qarşı çıxan yeniçərilərin üsyan başlatmamaları üçün günahkar görülən Sədrəzəm Rüstəm Paşa vəzifəsindən azad edilmişdir. Yerinə Fatma Sultanın əri olan Kürəkən Qara Əhməd Paşa sədarətə gətirildi.

Ancaq Xürrəm Sultan və qızı Mihrimah Sultanın yeritdikləri gizli siyasətlə Qara Əhməd Paşa 29 sentyabr 1555 tarixində bilinməyən bir səbəblə divan məclisinin ortasında edam edildi. Nəticədə Rüstəm Paşa yenidən sədrəzəm təyin edildi. 10 iyul 1561 tarixindəki vəfatına qədər bu vəzifədə qaldı. Cənazəsi Şahzadə məscidindəki türbəsində dəfn olunmuşdur.