Süleyman Dəmirəl

Süleyman Dəmirəl
Süleyman Dəmirəl
	türk. Süleyman Sami Demirel; türk. Süleyman Demirel; osman. سلیمان دمیرل
Türkiyə Prezidenti
	16 may 1993 – 16 may 2000
Əvvəlki	Turqut Özal
Sonrakı	Əhməd Necdət Sezər
Türkiyənin Baş naziri
	20 noyabr 1991 – 16 may 1993
Əvvəlki	Məsud Yılmaz
Sonrakı	Tansu Çillər
	12 noyabr 1979 – 12 sentyabr 1980
Əvvəlki	Bülənt Əcəvit
Sonrakı	Bülənd Ulusu
	21 iyul 1977 – 5 yanvar 1978
Əvvəlki	Bülənt Əcəvit
Sonrakı	Bülənt Əcəvit
	31 mart 1975 – 21 iyun 1977
Əvvəlki	Mahmud Sadi Irmak
Sonrakı	Bülənt Əcəvit
	27 oktyabr 1965 – 26 mart 1971
Əvvəlki	Suat Hayri Ürgüplü
Sonrakı	Nihad Erim
Doğru Yol Partiyasının sədri
	24 sentyabr 1987 – 16 may 1993
Əvvəlki	Hüsamettin Cindoruk[d]
Sonrakı	Tansu Çillər
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	1 noyabr 1924[…]
Doğum yeri	İslamköy[d], Atabəy[d], İsparta ili, Türkiyə;
Vəfat tarixi	17 iyun 2015[…] (90 yaşında)
Vəfat yeri	Ankara, Ankara ili, Türkiyə;
Vəfat səbəbi	tənəffüs yolları xəstəliyi[d]
Dəfn yeri	Atabəy[d];
Partiya	Ədalət Partiyası[d] (1961–1981),; Doğru Yol Partiyası (1987–1993);
Təhsili	İstanbul Texniki Universiteti;
Fəaliyyəti	mühəndis, siyasətçi
Həyat yoldaşı	Nəzmiyə Dəmirəl (1948–2013);
Dini	sünnilik
Təltifləri	; ;
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Süleyman Dəmirəl (türk. Süleyman Demirel, 1 noyabr 1924^[1]^[2]^[…], İslamköy^[d], İsparta ili – 17 iyun 2015^[2]^[3]^[…], Ankara) — Türkiyə Respublikasının 9-cu prezidenti (1993–2000), müxtəlif dövrlərdə 5 dəfə Türkiyənin baş naziri, siyasi xadimi. AMEA-nın Fəxri üzvü.

Həyatı

1924-cü il noyabr ayının 1-də İsparta şəhərində anadan olub.

1964-cü ildə "Ədalət" partiyasının rəhbəri, 1965-ci ilin fevral ayında baş nazirin müavini və həmin ilin oktyabr ayında baş nazir vəzifələrində çalışmışdır. Onun tələbələrin iğtişaşı, vətəndaş anarxiyası, sol təmayüllü qüvvələrin təbliğatı və siyasi terrorizmə qarşı uğursuz cəhdləri 1971-ci ildə sağ təmayüllü hökumətin istefası ilə nəticələnmişdir.

1975–1980-ci illərdə o, yenidən fasilələrlə koalisyon hökumətin baş naziri vəzifəsində çalışmağa başlamışdır.

1980-ci ildə vətəndaş hərcmərcliyi silahlı çevrilişlə nəticələndiyi zaman (1980–1983) Süleyman Dəmirəl siyasətdən sıxışdırılıb çıxarıldı, 1987-ci ilədək isə siyasətdən tam uzaqlaşdırıldı. 1987-ci ildən o, "Doğruyol" partiyasının rəhbəri seçilmişdir.

1990–1993-cü illərdə Süleyman Dəmirəl yenidən baş nazir təyin olunmuş, 1993–2000-ci illərdə Türkiyə Cümhuriyyətinin Prezidenti seçilmişdir.

Türkiyə Cümhuriyyətinin 9-cu prezidenti Süleyman Dəmirəl 29 oktyabr 1999-cu il tarixdə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin fəxri doktoru seçilmişdir.^[5]

1 noyabr 2013-cü ildə Türkiyə ilə Azərbaycan arasında dostluq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində xüsusi xidmətlərinə görə Türkiyə Cümhuriyyətinin 9-cu Prezidenti Süleyman Dəmirəl "Şərəf" ordeni ilə təltif edilmişdir.^[6]

AMEA-nın Fəxri üzvü idi.^[7]

17 iyun 2015-ci ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar

1 2 Демирель Сулейман // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
1 2 3 4 Suleyman Demirel // Encyclopædia Britannica (ing.).
1 2 Süleyman Demirel // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
↑ Türkcə Vikipediya (türk.). 2002.
↑ "Fəxri doktorlar". 12 may 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 aprel 2012.
↑ "Süleyman Dəmirəlin "Şərəf" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 noyabr 2013-cü il tarixli Sərəncamı". 22 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2013.
↑ "Dəmirəl Süleyman (1924-2015)" (az.). science.gov.az. 2017. 18 aprel 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 mart 2017.

[_3bf8b5d2459e8b81-1] 1 2 Демирель Сулейман // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

[_4ed60bc12cb6fff9-2] 1 2 3 4 Suleyman Demirel // Encyclopædia Britannica (ing.).

[_e8801cd384b996fc-3] 1 2 Süleyman Demirel // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).

[_4c56706a2ef475e8-4] Türkcə Vikipediya (türk.). 2002.

[5] "Fəxri doktorlar". 12 may 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 aprel 2012.

[6] "Süleyman Dəmirəlin "Şərəf" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 noyabr 2013-cü il tarixli Sərəncamı". 22 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2013.

[7] "Dəmirəl Süleyman (1924-2015)" (az.). science.gov.az. 2017. 18 aprel 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 mart 2017.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Türkiyə Cümhuriyyəti Baş nazirləri
TBMM hökuməti dövrü (1920-1923)	Mustafa Kamal Atatürk ◆ Fevzi Çaxmaq ◆ Rauf Orbay ◆ Fəthi Okyar
Respublika dövrü (1923-2018)	İsmət İnönü ^{(1923-1924)(1925-1937)(1961-1965)} ◆ Fəthi Okyar ◆ Cəlal Bayar ◆ Rəfiq Saydam ◆ Şükrü Saracoğlu ◆ Rəcəb Pekər ◆ Həsən Saka ◆ Şəmsəddin Günaltay ◆ Adnan Menderes ◆ Camal Gürsəl ◆ Suat Hayri Ürgüplü ◆ Süleyman Dəmirəl ^{(1965-1971)(1975-1977)(1977-1978)(1979-1980)(1991-1993)} ◆ Nihad Erim ◆ Fərid Sədi Mələn ◆ Naim Talu ◆ Bülənd Ecevit ^{(1974)(1977)(1978-1979)(1999-2002)} ◆ Mahmud Sadi Irmak ◆ Bülənd Ulusu ◆ Turqut Özal ◆ İldırım Ağbulud ◆ Məsud Yılmaz ^{(1991)(1996)(1997-1999)} ◆ Tansu Çillər ◆ Nəcməddin Ərbakan ◆ Abdullah Gül ◆ Rəcəb Tayyib Ərdoğan ◆ Əhməd Davutoğlu ◆ Binəli Yıldırım