Nardaran qalası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Nardaran qalası
Nardaran Fortress.JPG
40°33′41″ şm. e. 50°00′17″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Coat of arms of Baku.svg Bakı
Yerləşir Nardaran
Aidiyyatı Şirvanşahlar dövləti
Memar Mahmud ibn Səd
Tikilmə tarixi 1301
Üslubu Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbi
Material kirəc daşı
UNESCO Ehtiyat Siyahısı
Rəsmi adı: The Caspian Shore Defensive Constructions
TipiMədəni
Təyin edilib2001
İstinad nöm.1573
DövlətAzərbaycan
RegionAvropa
İstinad nöm.4.4.
KateqoriyaQala
ƏhəmiyyətiDünya əhəmiyyətli
Nardaran qalası (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Nardaran qalası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nardaran qalasıBakıdan təxminən 30 km məsafədə yerləşən Abşeronun ən səfalı və qədim kəndlərindən biri olan Nardaranda, yüksək təpəcikdə, kənd qəbiristanlığının yaxınlığında bir qala ucalır.

Qalanın tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Qala dairəvi qüllədən və dördguşəli qala divarlarından ibarət tikintidir. Qüllənin salamat qalmış hündürlüyü 12 metrdir, divarların hündürlüyü isə müxtəlifdir. Belə ki, şimal tərəfdən 8 metr, cənub-qərb tərəfdən isə 5 metrdir. Qüllə arakəsicilərlə üç yarusa bölünmüşdür. Birinci yarus digərlərindən birə üç dəfə hündürdür. Yaruslar daş qatlarla örtülmüşdür. Qala divarlarının qalınlığı 1,56–1,85 metrə qədərdir. Qalanın birinci qatında dərin bir quyu var. Yerli sakinlərin dediyinə görə, burada yeraltı lağım olmuşdur. Qalanın ikinci qatında, divarın içində yuxarı, üçüncü qata gedən daş pillələr vardır. Üçüncü qatı isə hal-hazırda dağılmışdır. Lakin divarın içərisində olan daş pillələrin izləri göstərir ki, ola bilsin, qalanın vaxtilə dördüncü qatı da olmuşdu. Belə olmuş halda, qalanın hündürlüyü ənənəvi olaraq 20 metrdən artıq olmalı idi. Qalanın divarında, təxminən ikinci qatı hündürlüyündə, tikintinin sifa­rişçisinin, memarın və inşa tarixini göstərən iki kitabə salamat qalmışdır. Ya­zıdan aydın olur ki, qala hicri 700-cü ildə (miladi 1300–1301) Bərəkət adlanan Xuraman ana tərəfindən dəniz kənarında tikilmişdir. (Hal-hazırda qala dəniz kənarından böyük bir məsafədədir.) Qalanın qapısının sağında, birinci kitabədən bir az yuxarı, başqa kitabədə "Əməli Mahmud bin Səəd" sözləri yazılmışdır ki, bu da memarın adıdır. Çox güman ki, bu məşhur memar olmuşdur, çünki bu şəxsin adına başqa tikililərin üzərilərində olan kitabələrdə də (məsələn, Bibiheybət məscidinin, Pirsaatçay xanəgahının kitabələrində və başqalarında) rast gəlmək olar. Bu tarixi abidə "Xəzər sahili mühafizə konstruksiyaları" daxilində 24 oktyabr 2001-ci ildə UNESCO-nun Təcili Qorunmaya Ehtiyacı olan Maddi-Mədəni İrsin İlkin siyahısına daxil edilmişdir[1].

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Nardaran qalası" (azərb.). https://unesco.preslib.az/. İstifadə tarixi: 2020-09-13.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]