Neodim

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Neodium səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
60 prazeodimneodimprometium
-

Nd

U
Nd-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə neodim, Nd, 60
Qrup, Dövr, Blok , 6, f
Xarici görünüşü
Nd,60.jpg
Atom kütləsi 144.242 q/mol
Elektron formulu [Xe] 4f4 6s2
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 1024 °C
(1297 K, 1875 °F)
Qaynama temperaturu 3074 °C
(3347 K, 5565 °F)

Neodium (Nd) – nadir metallardandır, lantanoidlərə aid edilir. D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 60-cı element. Neodium - elementlərin dövri sisteminin III qrupundadır. Təbiətdə 5 stabil (kütlə ədədləri 142,143,145,146,148) və 2 radioaktiv (kütlə ədədləri 144,150 olan) izotopu tapılmışdır. Yer qabığında neodiumun miqdarı 2,5.10-3 %, dəniz suyunda – 9,2.10-6 mq/l təşkil edir. Monosit və loparit minerallarının kristal qəfəsinə izomorf qarışıq kimi daxildir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Avstriya kimyaçısı Karl Auer fon Velsbax tərəfindən 1885-ci ildə oksid neodim şəklində kəşf edilmişdir.

Alınması[redaktə | əsas redaktə]

Başqa lantanoidlər kimi neodiumda əridilmiş xloridin NdCl3 elektrolizindən alınır.Saf neodium almaq üçün metalotermik üsuldan istifadə edilir.

Fiziki xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Neodium gümüşü-sarımtıl rəngli metaldır, paramaqnit xassəlidir. Oksidləşmə dərəcələri +3, +4, nadir hallarda +2 olur.

Neodium

Kimyəvi xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Neodium birləşmələrdə üçvalentlidir. Qızdırıldıqda hidrogen, karbon, azot, fosforla və halogenlərlə reaksiyaya girir:

  • 2 Nd + N2 → 2 NdN
  • 2Nd + 3 Y2 → 2 NdY3

Adi temperaturda xlorid, nitrat, sulfat turşuları ilə reaksiyaya daxil olur. Alınan duzlar suda həll olur. 180-2000C-dən yuxarı temperaturda havada dərhal oksidləşir. Qaynar su ilə reaksiyaya daxil olur. Hidroksidi Nd(OH)3 əsası xassəlidir, qələvilərdə həll olmur. Nd 3+ kationu qırmızı bənövşəyi rənqdədir.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Neodium, maqneziumalüminium ərintiləri texnikanın müxtəlif sahələrində işlədilir. Rəngli şüşələrin hazırlanmasında (bənövşəyi neodim şüşəsi), maqnit oyuncağlarının alınmasında istifadə olunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Химический энциклопедически словарь. М., « Советская энциклопедия», 1983 год, с. 372.
  2. Волков А.И, Жарский И.М. Большой химический справочник.М., 2005 год, с.184

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Neodim ilə əlaqəli mediafayllar var.