≛

Nobel mükafatı laureatı qadınların siyahısı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin

2020-ci ilə qədər Nobel mükafatı 875 kişiyə, 57 qadına (Mariya Küri iki dəfə qazanmışdır) və 28 təşkilata verilmişdir.[1]

Qadın Nobel mükafatı sahiblərinin bölgüsü aşağıdakı kimidir:[2][3]

Nobel mükafatını qazanan ilk qadın, 1903-cü ildə əri Pyer KüriAnri Bekkerel ilə birlikdə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazanan Mariya Küri oldu.[2][10] Küri, həmçinin iki qat Nobel mükafatını qazanmış yeganə qadındır; 1911-ci ildə Kimya üzrə qazanmışdır. Qadınların tək ildə ən çox mükafat aldığı il 2009-cu il idi, hansı ki, beş qadın laureat olmuşdu.

Laureatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

İl Şəkil Lauriyat Ölkə Kateqoriya Əsaslanma
1903 Mariya Küri
(mükafatı Pyer KüriAnri Bekkerel ilə bölüşdü)
PolşaFransa Fizika "Prof. Anri Bekkerel tərəfindən kəşf edilən radiasiya fenomeni ilə bağlı birgə tədqiqatlarda ortaya çıxardığı fövqəladə xidmətlərinin tanınmasına görə"[10]
1905 Berta fon Zutner Avstriya-Macarıstan Sülh Daimi Beynəlxalq Sülh Bürosunun fəxri prezidenti,, Bern, İsveçrə; Əllərini aşağı endir əsərinin müəllifi.[11]
1909 Selma Laqerlöf İsveç Ədəbiyyat "Əsərlərini digərlərindən fərqələndirən yüksək idealizmə, aydın parlaq fikir və müqəddəsliyi tərənnüm etdiyinə görə".[12]
1911 Mariya Küri PolşaFransa Kimya "Radiumpoloniumun kəşfinə görə"[13]
1926 Qrasiya Deledda İtaliya Ədəbiyyat "Əziz vətəninin həyatını və insan problemlərinə tam dərindən yanaşmanı estetik aydınlıqla əks etdirdiyi poetik əsərlərinə görə"[14]
1928 Siqrid Unset Norveç Ədəbiyyat "Orta əsrlər şimal həyatının güclü təsvirlərinə görə"[15]
1931 Ceyn Addams
(mükafatı Nikolas Müri ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh Sosiolo2; Qadınların Beynəlxalq Sülh və Azadlıq Liqası beynəlxalq prezidenti, .[16]
1935 İren Jolio-Küri
(mükafatı Frederik Jolio-Küri ilə bölüşdü)
Fransa Kimya "yeni radioaktiv elementlərin sintezinə görə"[17]
1938 Perl Bak ABŞ Ədəbiyyat "Çindəki kəndli həyatının zəngin və gerçək epik təsvirlərinə və bioqrafik şedevrlərinə görə"[18]
1945 Qabriela Mistral Çili Ədəbiyyat "adını bütün Latın Amerika dünyasının idealist arzularının simvolu halına gətirmiş güclü duyğulardan ilham alan lirik şeirlərinə görə" [19]
1946 Emili Grin Balç
(mükafatı Con Mott ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh Əvvəllər Tarix və Sosiologiya professoru; Qadınların Beynəlxalq Sülh və Azadlıq Liqası fəxri Beynəlxalq prezidenti, .[20]
1947 Qerti Tereza Kori
(mükfatı Karl Ferdinand və Bernardo Usay ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb qlikogenin katalitik çevrilməsinin gedişiatını kəşf etdiklərinə görə[21]
1963 Mariya Göppert-Mayer
(mükafatı C.Hans D.Censen və Yucin Uiqner ilə bölüşdü)
ABŞ Fizika "atom nüvəsinin nüvə qabıq modeli ilə əlaqəli kəşflərinə görə"[22]
1964 Doroti Kroufut Hodjkin Böyük Britaniya Kimya "Bioloji aktiv maddələrin strukturlarının rentgen şüalarının köməyi ilə təyininə görə"[23]
1966 Nelli Zaks
(mükafatı Şmuel Yosef Aqnon ilə bölüşdü)
İsveçAlmaniya Ədəbiyyat "İsrailin taleyini şərh edən toxunaqlı lirik və dramatik əsərlərinə görə"[24]
1976 Betti Ulliams ABŞ Sülh Şimali İrlandiya Sülh Hərəkatının qurucusu (daha sonra "Sülh İcması" olaraq adlandırıldı)[25]
Marid Maquayir
1977 Rozlin Sasmen Yelou
( mükafatı Roje Qiymen və Endrü Şalli ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "peptid hormonlarının radyoimunoanalizini təkmilləşdirdiyinə görə"[26]
1979 Tereza Ana Hindistan
Yuqoslava
Sülh Xeyriyyə Misyonerlərinin Lideri, Kəlkətə.[27]
1982 Alva Myurdal
(mükafatı Alfonso Qarkia Robles ilə bölüşdü)
İsveç Sülh Əvvəllər Kabinet Naziri; Diplomat; Yazıçı.[28]
1983 Barbara Mak-Klintok ABŞ Fiziologiya və ya tibb "Transpozonların kəşfinə görə"[29]
1986 Rita Levi-Montalcini
(mükafatı Stenli Koen (biokimyaçı) ilə bölüşdü)
İtaliya
ABŞ
Fiziologiya və ya tibb "Böyümə faktorlarını kəşf etdiklərinə görə"[30]
1988 Qertrud B. Elion
(mükafatı Ceyms U.Blek və Corc Hitçinqs ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "Farmakologiyaya dair mühüm kəşflərə görə"[31]
1991 Nadin Qordimer Cənubi Afrika Respublikası Ədəbiyyat "onun möhtəşəm epik əsərləri - Alfred Nobelin sözləri ilə - insanlığa böyük fayda vermişdir"[32]
Aunq San Su Çi Burma Sülh "demokratiya və insan hüquqları üçün qeyri-zorakı mübarizəsinə görə"[33]
1992 Riqoberta Mençu Qvatemala Sülh "Yerli xalqların hüquqlarına hörmət əsasında sosial ədalət və etno-mədəni uzlaşma fəaliyyətlərinin tanınması üçün"[34]
1993 Toni Morrison ABŞ Ədəbiyyat "Amerika reallığının mühüm aspektinə həyat verən xəyali qüvvə və poetik idxal ilə xarakterizə edilən əsərlərinə görə"[35]
1995 Kristina Nüsslayn-Volhard
(mükafatı Eduard B.Levis və Erik F.Vişaus ilə bölüşdü]])
Almaniya Fiziologiya və ya tibb "erkən embrionik inkişafın genetik nəzarətinə dair etdikləri kəşflərə görə"[36]
1996 Vislava Şimborska Polşa Ədəbiyyat "Bəşər gerçəklikləri kontekstində tarixi və bioloji təzahürləri böyük dəqiqliklə təsvir edən poeziyasına görə."[37]
1997 Codi Ulliams
(mükafatı Ərazi Minalarının Qadağan Edilməsi üçün Beynəlxalq Kampaniya təşkilatı ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh "Piyadalar əleyhinə minaların qadağan olunması üzrə işlərə görə"[38]
2003 Şirin Ebadi İran Sülh "insan hüquqları və demokrasiya üçün səylərinə görə. Xüsusilə qadın və uşaqların hüquqları üçün mübarizəyə fokus olmuşdur."[39]
2004 Elfrida Elinek Avstriya Ədəbiyyat "Qeyri-adi linqvistik səylə sosial qəliblərin mənasızlığını və onları kölə vəziyyətinə salan qüvvələri işıqlandırdığı roman və pyeslərində musiqili səda və əks-səda qabarmalarına görə".[40]
Vanqari Maatay Keniya Sülh "Demokratiyanın və dünyanın inkişafına uzunmüddətli töhfəyə görə"[41]
Linda B. Bak
(mükafatı Riçard Aksel ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "qoxu reseptorlarının və iybilmə sisteminin quruluşuna dair kəşflərinə görə"[42]
2007 Doris Lessinq ABŞ Ədəbiyyat "Skepsis, həyəcan və uzaqgörənliklə bölünmüş sivilizasiyanı diqqətə çatdıran, qadın təcrübəsini qeyd edən yazıçı olduğuna görə"[43]
2008 Fransuaz Barre-Sinussi
(mükafatı Harald tsur HauzenLük Montanyer ilə bölüşdü)
Fransa Fiziologiya və ya tibb "QİÇS virusunun kəşf etdiklərinə görə"[44]
2009 Elizabet Blekbörn
(mükafatı Cek Soztak ilə bölüşdü)
AvstraliyaABŞ Fiziologiya və ya tibb "xromosomların telomerlərlə və telomeraza fermenti ilə necə qorunduğunu kəşf etdiklərinə görə"[45]
Karel Qreyder
(mükafatı Cek Soztak ilə bölüşdü)
ABŞ
Ada Yonat
(mükafatı Venkatraman Ramakrişnan və Tomas Stey ilə bölüşdü)
İsrail Kimya "ribosomun strukturu və funksiyası üzrə tədqiqatlarına görə"[46]
Herta Müller AlmaniyaRumıniya Ədəbiyyat "Poeziyanın cəmləşdirilməsi və nəsrdəki səmimiyyəti ilə məzlumların həyatını təsvir etdiyinə görə"[47]
Elinor Ostrom
(mükafatı Oliver Uilyamson ilə bölüşdü)
ABŞ İqtisadiyyat "iqtisadi idarəetmənin analizinə görə"[48]
2011 Elen Conson-Serlif Liberiya Sülh "Sülhyaratma prosesində iştirakına və qadınların təhlükəsizliyi, hüquqları uğrunda mübarizəyə görə"[49]
Leyma Qbovi
Təvəkkül Karman Yəmən
2013

Elis Manro Kanada Ədəbiyyat "müasir qıssa heykayə janrının ustası"[50]
2014

Mey-Britt Mozer
(mükafatı Edvard Mozer və Con O'Kif ilə bölüşdü)
Norveç Fiziologiya və ya tibb "Beyində yerləşdirmə sistemi meydana gətirən hüceyrələrin kəşfinə görə"[51]
Məlalə Yusəfzay
( mükafatı Kaylaş Satyarti ilə bölüşdü)
PakistanHindistan Sülh "uşaqların və gənclərin təyziq altına alınmasına qarşı və bütün uşaqların təhsil hüququ üzrə mübarizələrinə görə".[52]
2015 Tu Yuyu
(mükafatı Uliam Cempbel və Satoşi Omura ilə bölüşdü)
Çin Fiziologiya və ya tibb "Malyariyaya qarşı yeni bir terapiya ilə əlaqədar kəşflərinə görə"[53]
Svetlana Aleksiyeviç Belarus Ədəbiyyat "zəmanəmizdə əzab çəkməyə və cəsarətə abidə qoyduğu polifonik əsərlərinə görə"[54]
2018 Donna Striklend
(mükafatı Jerar Muru və Artur Eşkin bölüşdü)
Kanada Fizika "yüksək intensivli, ultra-qısa optik impulslar yaratma metodlarına görə"[55]
Frensis Arnold
(mükafatı Qreq Uinter və Corc Smit ilə bölüşdü)
ABŞ Kimya "fermentlərin istiqamətləndirilmiş təkamülünə görə"[56]
Nadia Murad
(mükafatı Denis Mukveqe ilə bölüşdü)
İraq Sülh "cinsi zorakılığın müharibələrdə və silahlı qarşıdurmalarda silah kimi istifadə edilməsinin dayandırılması üzrə səylərinə görə"[57]
Olqa Tokarçuk Polşa Ədəbiyyat “sərhədlərin kəsişməsini həyatın bir forması kimi təmsil edən ensiklopedik ehtiraslı təhkiyyə fantaziyasına görə”[58]
2019

Ester Düflo
(mükafatı Maykl KremerAbirjit Banerji ilə bölüşdü.)
FransaABŞ İqtisadiyyat "qlobal yoxsulluğun həllində tətbiqi yanaşmalarına görə"[59]
2020 Andrea Qez
(mükafatı Reynhard QenzelRocer Penroz ilə bölüşdü.)
ABŞ Fizika "Qalaktikamızın mərkəzindəki ifrat kütləli kompakt obyektin kəşfinə görə"[60]
Emmanuel Şarpontie
(mükafatı Cennifer Dudna ilə bölüşdü.)
Fransa Kimya "Genom redakəsi metodunu təkmilləşdirdiklərinə görə" [61]
Cennifer Dudna
(mükafatı Emmanuel Şarpontie ilə bölüşdü.)
ABŞ Kimya "Genom redakəsi metodunu təkmilləşdirdiklərinə görə" [62]
Luiza Qlük ABŞ Ədəbiyyat "sadə gözəlliklə individual mövcudluğu universallaşdıran qüsursuz poetik səsinə görə" [63]
2021

Mariya Ressa
(mükafatı Dmitri Muradov ilə bölüşdü.)
Filippin Sülh "Demokratiya və davamlı sülh üçün bir şərt olan söz azadlığını müdafiə etmək səylərinə görə"[64]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Nobel Prize facts". NobelPrize.org (ingilis). 2018-11-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-17. (#invalid_param_val)
  2. 1 2 "Nobel Laureates Facts - Women". Nobel Foundation. 2008-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-07.
  3. "Economics 2009". Nobel Foundation. 2009-10-12. 2012-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
  4. "All Nobel Peace Prizes". NobelPrize.org (ingilis). 2018-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-01.
  5. "All Nobel Prizes in Literature". NobelPrize.org (ingilis). 2019-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-01.
  6. "All Nobel Prizes in Physiology or Medicine". NobelPrize.org (ingilis). 2018-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-06.
  7. "All Nobel Prizes in Chemistry". NobelPrize.org (ingilis). 2018-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-07.
  8. "All Nobel Prizes in Physics". NobelPrize.org (ingilis). 2018-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-06.
  9. "All Prizes in Economic Sciences". NobelPrize.org (ingilis). 2019-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-01.
  10. 1 2 "Nobel Prize in Physics 1903". Nobel Foundation. 2012-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  11. "Nobel Peace Prize 1905". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  12. "Nobel Prize in Literature 1909". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  13. "The Nobel Prize in Chemistry 1911". Nobel Foundation. 2013-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  14. "Nobel Prize in Literature 1926". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  15. "Nobel Prize in Literature 1928". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  16. "Nobel Peace Prize 1931". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  17. "The Nobel Prize in Chemistry 1935". Nobel Foundation. 2008-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  18. "Nobel Prize in Literature 1938". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  19. "Nobel Prize in Literature 1945". Nobel Foundation. 2012-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  20. "Nobel Peace Prize 1946". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  21. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  22. "The Nobel Prize in Physics 1963". Nobel Foundation. 2008-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  23. "The Nobel Prize in Chemistry 1964". Nobel Foundation. 2008-10-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  24. "Nobel Prize in Literature 1966". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  25. "Nobel Peace Prize 1976". Nobel Foundation. 2009-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  26. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  27. "Nobel Peace Prize 1979". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  28. "Nobel Peace Prize 1982". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  29. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983". Nobel Foundation. 2011-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  30. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986". Nobel Foundation. 2011-04-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  31. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  32. "Nobel Prize in Literature 1991". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  33. "Nobel Peace Prize 1991". Nobel Foundation. 2012-03-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  34. "Nobel Peace Prize 1992". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  35. "Nobel Prize in Literature 1993". Nobel Foundation. 2012-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  36. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995". Nobel Foundation. 2012-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  37. "Nobel Prize in Literature 1996". Nobel Foundation. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  38. "Nobel Peace Prize 1997". Nobel Foundation. 2012-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-09-09.
  39. "Nobel Peace Prize 2003". Nobel Foundation. 2012-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  40. "Nobel Prize in Literature 2004". Nobel Foundation. 2012-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  41. "Nobel Peace Prize 2004". Nobel Foundation. 2012-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  42. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004". Nobel Foundation. 2012-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  43. "Nobel Prize in Literature 2007". Nobel Foundation. 2012-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  44. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008". Nobel Foundation. 2012-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  45. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009". Nobel Foundation. 2018-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-05.
  46. "Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobel Foundation. 2012-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-07.
  47. "Nobel Prize in Literature 2009". Nobel Foundation. 2012-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-08.
  48. "Nobel Prize in Economics 2009". Nobel Foundation. 2009-10-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
  49. "The Nobel Peace Prize 2011". Nobel Foundation. 2018-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-10-07.
  50. "The Nobel Prize in Literature 2013" (PDF). Nobel Foundation. 2013-10-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2013-10-10.
  51. "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014". Nobel Foundation. 2014-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-07.
  52. "The Nobel Peace Prize 2014" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2014-10-10.[daimi ölü keçid]
  53. "The Nobel Prize in Literature 2015" (PDF). Nobel Foundation. 2015-10-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-10-05.
  54. "Nobel Prize in Literature 2015". Nobel Foundation. 21 September 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 October 2015.
  55. "The Nobel Prize in Physics 2018". Nobel Foundation. 12 September 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 October 2018. (#invalid_param_val)
  56. "Nobel Prize in Chemistry Is Awarded to 3 Scientists for Using Evolution in Design of Molecules". 3 October 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 October 2018. (#invalid_param_val)
  57. [www.google.co.id/amp/s/www.bbc.co.uk/news/amp/world-europe-45759221 "Nobel Peace Prize for anti-rape activists Nadia Murad and Denis Mukwege"] (#bad_url). İstifadə tarixi: 5 October 2018.
  58. "Nobel Prize in Literature 2018". Nobel Foundation. 2020-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-10.
  59. Nobel Prize 2019 nobelprize.org Arxivləşdirilib 2020-05-21 at the Wayback Machine
  60. Nobel Prize 2020 nobelprize.org Arxivləşdirilib 2020-10-09 at the Wayback Machine
  61. name="Nobel Chemistry Prize 2020" nobelprize.org Arxivləşdirilib 2020-10-07 at the Wayback Machine
  62. name="Nobel Chemistry Prize 2020"nobelprize.org Arxivləşdirilib 2020-10-07 at the Wayback Machine
  63. "Summary of the 2020 Nobel Prize in Literature". 2020-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-13.
  64. Nobel Prize 2021 nobelprize.org Arxivləşdirilib 2021-10-08 at Archive.today