Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Laureatlara təqdim olunan mükafat medalının üz hissəsi

Fizika üzrə Nobel mükafatı (isv. Nobelpriset i fysik) — İsveç Kral Elmlər Akademiyası tərəfindən fizikanın müxtəlif sahələri üzrə elm adamlarına təqdim olunan illik mükafat. Bu mükafat Alfred Nobelin 1895-ci ildəki vəsiyəti əsasında təsis edilmiş beş Nobel mükafatından biridir, hansı ki, fizika sahəsi üzrə insanlığa əlamətdar töhfələr verənlərə təqdim olunur.[1] Nobelin vəsiyyətinə əsasən, mükafat Nobel Fondu tərəfindən idarə olunur və Royal İsveç Elmlər Akademiyası tərəfindən seçilmiş beş üzvdən ibarət komitə tərəfindən verilir.[2] Mükafat Stokholmda 10 dekabr - Alfred Nobelin ölüm ildönümü ilə bağlı illik mərasimdə təqdim olunur.[3] Laureatlar bir medal bir diplom və illər ərzində dəyişən miqdarda pul mükafatı alırlar.[4]

Statistika[redaktə | əsas redaktə]

Fizika üzrə Nobel mükafatına ilk dəfə 1901-ci ildə alman fiziki Vilhelm Rentgenə layiq görülmüşdür. Ona verilən mükafat pulunun məbləği 150.782 İsveç kronu təşkil edirdi, 2007-ci ilin dekabr ayında bu məbləğ 7.731.004 İsveç kronuna bərabər idi. Con Bardin bu sahə üzrə mükafatı iki dəfə qazanan yeganə laureatdır (1956 və 1972-ci il). Mariya Küri həmçinin iki Nobel mükafatı qazanmışdır; 1903-cü ildə fizika sahəsi üzrə və 1911-ci ildə kimya sahəsi üzrə. Uilyam Lorens Breqq 2014-cü ilin oktyabr ayına qədər ən gənc Nobel mükafatı laureatı idi. O mükafatı 1915-ci ildə 25 yaşında ikən qazandı və Fizika sahəsi üzrə Nobel mükafatının ən gənc laureatı olaraq qalmaqdadır.[5] Üç qadın fizika sahəsi üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür: Mariya Küri (1903), Mariya Göppert-Mayer (1963) və Donna Striklend (2018). [6] 2018-ci ildən etibarən mükafat 209 şəxsə təqdim edilmişdir.[7]

1916, 1931, 1934, 1940 və 1942-ci illərdə Fizika üzrə Nobel mükafatı verilmədi. Həmçinin Fizika üzrə Nobel mükafatı 8 dəfə bir il müdətinə təxirə salınıb. Nobel komitəsinin qərarına əsasən 1917-ci ildə heç bir namizədin zəruri kriteriyaya sahib olmaması səbəbi ilə Fizika üzrə Nobel mükafatı verilmədi ancaq, həmin mükafat 1918-ci ildə Çarlz Qlover Barklaya verilmiş və mükafat 1917-ci ilin mükafatı olaraq sayılmışdır.[8] Həmçinin 1918-ci ilin mükafatı 1919-cu ildə Maks Planka,[9] 1921-ci ilin mükafatı 1922-ci ildə Albert Eynşteynə,[10] 1924-cü ilin mükafatı 1925-ci ildə Karl Siqbana,[11] 1925-ci ilin mükafatı 1926-cı ildə Ceyms FrankQustav Lüdviq Hertsə,[12] 1928-ci ilin mükafatı 1929-cu ildə Ouen Uillans Riçardsona,[13] 1932-ci ilin mükafatı 1933-cu ildə Verner Heyzenberqə[14] və 1943-cü ilin mükafatı isə Otton Şternə təqdim edilmişdir.[15]

Laureatlar[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəkil Laureat Ölkə Əsaslanma Ref
1901 WilhelmRöntgen.JPG Vilhelm Rentgen Almaniya İmperiyası "Sonralar onun adını daşıyan Rentgen şualarının kəşf edilməsində göstərdiyi fövqaladə xidmətlərinin tanınması üçün" [16]
1902 H A Lorentz (Nobel).jpg Hendrik Lorens Hollandiya "Maqnetizmin radiasiya fenomeni üzərindəki təsiri ilə əlaqəli həyata keçirdikləri tədqiqatları ilə fövqaladə xidmətlərinin tanınması üçün" [17]
Pieter Zeeman.jpg Piter Zeyeman Hollandiya
1903 Portrait of Antoine-Henri Becquerel.jpg Antuan Anri Bekkerel Fransa "Təbii radioaktivliyi kəşf etdiyinə görə" [18]
PierreCurie.jpg Pyer Küri Fransa "Professor Antuan Anri Bekkerel tərəfindən kəşf edilən radiasiya fenomeni üzərində birgə tədqiqatlarına görə" [18]
Mariecurie.jpg Mariya Küri Polşa
1904 John William Strutt.jpg Con Uilyam Strett Böyük Britaniya "Ən əhəmiyyətli qazların sıxlığının araşdırılması və bu tədqiqatalarla əlaqəli olaraq arqonu aşkar etməsinə görə" [19]
1905 Phillipp Lenard in 1900.jpg Filipp Lenard Avstriya-Macarıstan
Almaniya İmperiyası
"Katod şüaları üzərində həyata keçirdiyi tədqiqatlarına görə" [20]
1906 J.J Thomson.jpg Cozef Con Tomson Böyük Britaniya "Gazlardakı elektrik keçiriciliyi üzərində nəzəri və eksperimental tədqiqatlarına görə" [21]
1907 Albert Abraham Michelson2.jpg Albert Maykelson ABŞ
Polşa
"Optik həssaslıq qurğularına və onların vasitəsi ilə həyata keçirilən spektroskopikmetrologik tədqiqatlarına görə" [22]
1908 G lippmann.jpg Qabriel Lipman Fransa "İnterferensiya fenomeni əsasında rənglərin fotoqrafiq olaraq yenidən hasil etmə metoduna görə" [23]
1909 Guglielmo Marconi.jpg Qulyelmo Markoni İtaliya Krallığı "Radioteleqrafın inkişafında verdikləri töhfələrinə görə" [24]
Ferdinand Braun.jpg Karl Braun Almaniya İmperiyası
1910 Johannes Diderik van der Waals.jpg Yan Van-der-Vaals Niderland "Qazların və mayelərin vəziyyət tənliyi üzrə tədqiqatlarına görə" [25]
1911 Wilhelm Wien 1911.jpg Vilgelm Vin Almaniya İmperiyası "İstilik şualanmalarını tənzimləyən qanunlarla əlaqədar kəşflərinə görə" [26]
1912 Nils Gustaf Dalén.jpg Nils Dalen İsveç "Qaz akkumulyatorlarının mayak və buylarla kombinasiyasında istifadə edilən avtomatik klapan ixtirasına görə" [27]
1913 Kamerlingh portret.jpg Heyke Kamerlinq Onnes Niderland "Maddənin aşağı tempereturdakı xüsusiyyətlərinə dair tədqiqatlarına görə. Bu tədqiqatlar əsasında maye heliumun istehsalı mümkün olmuşdur" [28]
1914 Max von Laue 1914.jpg Max von Laue Almaniya İmperiyası "Rentgen şüalarının kristallar tərəfindən diffraksiyasını kəşf etdiyinə görə hansı ki, Rentgen şüaları spektroskopiyasının inkişafında mühüm addım atmışdır" [29]
1915 Wh-bragg.jpg Uilyam Henri Breqq Böyük Britaniya "Rengen şüaları vasitəsi ilə kristalların quruluşunun analiz edilməsindəki tədqiqatlarına görə hansı ki, rentgen kristalloqrafiyasının inkişafında mühüm addım atmışlardır " [30]
Wl-bragg.jpg Uilyam Lorens Breqq Avstraliya
Böyük Britaniya
1916 Mükafat verilməyib
1917 Charles Glover Barkla.jpg Çarlz Qlover Barkla Böyük Britaniya "Elementlərdəki rentgen şüualanma xarakteristikasını kəşf etdiyinə görə" [8]
1918 Max Planck 1933.jpg Maks Plank Almaniya İmperiyası "Enerji kvantının aşkar edilməsi ilə fizikanın inkişafına göstərdiyi xidmətlərə görə" [9]
1919 Johannes Stark.jpg Yohannes Ştark Almaniya "Kanal şüalarındakı dopler effektinielektrik sahələrindəki spektral cizgiləri kəşf etdiyinə görə" [31]
1920 Guillaume 1920.jpg Şarl Edur Giyom İsveçrə "Nikel-polad xəlitələrindəki anomaliyaları kəşf edərək fizikada həssas ölçmələrə verdiyi töhfələrə görə" [32]
1921 Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg Albert Eynşteyn Almaniya
İsveçrə
"Nəzəri fizikaya verdiyi töhfələrə görə və xüsusi ilə fotoelektrik effekti kəşf etdiyinə görə " [10]
1922 Niels Bohr.jpg Nils Bor Danimarka "Atomların strukturu və yaydığı radiasiya ilə əlaqəli tədqiqatlarda göstərdiyi xidmətlərinə görə" [33]
1923 Robert Andrews Millikan 1920s.jpg Robert Milliken ABŞ "Elementar elektirik yükü və fotoelektrik effektə dair tədqiqatlarına görə" [34]
1924 1924 Karl Manne Siegbahn.jpg Karl Siqban İsveç "Rentgen spektroskopiyası sahəsindəki tədqiqat və kəşflərinə görə" [11]
1925 James Franck 1925.jpg Ceyms Frank Almaniya "Elektronun atom üzərində təsirini tənzimləyən qanunların aşkar etdiklərinə görə" [12]
Gustav Hertz.jpg Qustav Herts Almaniya
1926 Jean Perrin 1926.jpg Jan Batist Perren Fransa "Maddənin dəvamsız strukturuna dair tədqiqatlarına və xüsusi olaraq da sedimentasiya balansını kəşf etdiyinə görə" [35]
1927 Arthur Compton.jpg Artur Kompton ABŞ "Adını daşıyan kompton effektini kəşf etdiyinə görə" [36]
CTR Wilson.jpg Çarlz Tomson Riz Vilson Böyük Britaniya "Yoğunlaşmış buxarda yüklənmiş zərrəciklərin yollarının görülməsini mümkün edən metoduna görə" [36]
1928 Owen Richardson.jpg Ouen Uillans Riçardson Böyük Britaniya "Termoelektron fenomeni üzərindəki tədqiqatlarına və xüsusi ilə də onun adını daşıyan Riçardson qanununu kəşf etdiyinə görə" [13]
1929 Broglie Big.jpg Lui de Broyl Fransa "Elektronlarının dalğa xasiyyətini kəşf etdiyinə görə" [37]
1930 Sir CV Raman.JPG Çandrasekhara Venkata Raman Hindistan "İşığın səpilməsi ilə əlaqəli tədqiqatlarına və adı verilən Raman saçılmasını kəşf etdiyinə görə" [38]
1931 Mükafat verilməyib
1932 Bundesarchiv Bild183-R57262, Werner Heisenberg.jpg Verner Heyzenberq Almaniya "Kvant mexanikasının əsəsını qoymasına və hidrogenin allotropik formalarını kəşf etdiyinə görə" [14]
1933 Erwin Schrödinger (1933).jpg Ervin Şrödinger Avstriya "Atom nəzəriyyəsinin yeni produktiv formalarını kəşflərinə görə" [39]
Dirac 4.jpg Pol Dirak Böyük Britaniya
1934 Mükafat verilməyib
1935 James Chadwick.tif Ceyms Çedvik Böyük Britaniya "Neytronu kəşf etdiyinə görə" [40]
1936 Hess.jpg Viktor Frans Hess Avstriya "Kosmik radiasiyanı kəşf etdiyinə görə" [41]
Carl David Anderson.jpg Karl Devid Anderson ABŞ "Pozitronu kəşf etdiyinə görə" [41]
1937 Clinton Davisson.jpg Klinton Devisson ABŞ "Eksperimental olaraq elektronların kristallar tərəfindən diffraksiyasını kəşf etiklərinə görə" [42]
George Paget Thomson.jpg Corc Pacet Tomson ABŞ
1938 Enrico Fermi 1943-49 140x190.jpg Enriko Fermi İtaliya Krallığı "Neytron radiaktik şüalanması səbəbi ilə yaranan yeni radioaktiv elementlər ilə əlaqəli tədqiqatlarına və ləng neytronların təsiri altında nüvə reaksiyalarını müəyyən etməsinə görə" [43]
1939 Ernest Lawrence.jpg Ernest Lourens ABŞ "Siklotronun ixtirası və təkmilləşdirilməsinə və xüsusi ilə də yeni radioaktiv elementlərin alınması kimi onunla əldə olunan nəticələrə görə" [44]
1940 Mükafat verilməyib
1941
1942
1943 Otto Stern.jpg Otto Ştern ABŞ
Almaniya
"Molekulyar şüa metodunun təkmilləşdirilməsində göstərdiyi xidmətlərinə və protonun maqnetik momentini kəşf etdiyinə görə" [15]
1944 II Rabi.jpg İsidor Ayzek Rabi ABŞ
Polşa
"Atom nüvəsindəki maqnetik xüsusiyyətləri qeydə almaq üçün inkişaf etdirdiyi rezonans metoduna görə" [45]
1945 Pauli.jpg Volfqanq Pauli Avstriya "İstisna prinsipini kəşf etdiyinə görə, həmçinin Pauli prinsipi olaraq da alandırılır" [46]
1946 Bridgman.jpg Perci Bricmen ABŞ "Yüksək təyziq meydana gətirən cihazın ixtirasına və yüksək təyziq fizikasına verdiyi töhfələrinə görə" [47]
1947 Appleton.jpg Eduard Eplton Böyük Britaniya "Üst atmosfer fizikasına dair tədqiqatlarına və xüsusi ilə də adını daşıyan Eplton qatını kəşf etdiyinə görə" [48]
1948 Blackett-large.jpg Patrik Blekett Böyük Britaniya "Uilsonun bulut kamerası metodunu təkmilləşdirdiyinə, bununla birlikdə nüvə fizikası sahəsində və kosmik radiasiyaya dair kəşflərinə görə" [49]
1949 Yukawa.jpg Hideki Yukava Yaponiya "Nüvə qüvvələri ilə bağlı nəzəri tədqiqatlarının əsasında mezonların mövcudluğunu təxmin etdiyinə görə" [50]
1950 Cecil Powell.jpg Sesil Pauell Böyük Britaniya "Növə proseslərini öyrənmək üçün təkmilləşdirdiyi fotoqrafiq metoda və bu metod əsasında mezonlarla əlaqəli kəşflərinə görə" [51]
1951 Cockcroft.jpg Con Kokroft Böyük Britaniya "Süni şəkildə sürətləndirilmiş atom hissəcikləri vasitəsi ilə atom nüvəsinin transmutasiya edilməsinə dair öncül tədqiqatlarına görə" [52]
Ernest Walton.jpg Ernest Uolton Böyük Britaniya (İrlandiya)
1952 Felix Bloch, Stanford University.jpg Feliks Blox İsveçrə
ABŞ
"Nüvə maqnit həssaslığı ölçmələri üçün təkmilləşdirdikləri yeni metdodlara və bu metodlarla əlaqəli kəşflərinə görə" [53]
Edward Mills Purcell.jpg Edvard Mills Parsell ABŞ
1953 Zernike.jpg Frits Çernike Niderland "Faza-kontrast metoduna və xüsusi ilə faza-kontrast mikroskopunun ixtirasına görə" [54]
1954 Max Born.jpg Maks Born Almaniya "Kvant mexanikasına dair fundamental tədqiqatlarına və xüsusi ilə dalğa funksiyasının statistik şərhinə görə" [55]
Bothe.jpg Valter Bote Almaniya "Təsadüf metoduna və bununla əlaqəli kəşflərinə görə" [55]
1955 Willis Lamb 1955.jpg Uillis Lamb ABŞ "Hidrogen spektrumundaki incə struktura dair kəşflərinə görə" [56]
Polykarp Kusch.jpg Polikarp Kuş ABŞ
Almaniya
"Elektronun maqnetik momentinə dair həssas təsbitlərinə görə" [56]
1956 Bardeen.jpg Con Bardin ABŞ "Yarımkeçiricilər üzrə tədqiqatlarına və tranzistor effektini kəşf etdiklərinə görə" [57]
Brattain.jpg Uolter Hauzer Bratteyn ABŞ
William Shockley, Stanford University.jpg Uilyam Bredford Şokli ABŞ
1957 TD Lee.jpg Li Tzundao Çin Resbublikası "Bərabərlik qanunlarına dair tədqiqatlarına görə. Bu tədqiqatlar əsasında elementar hissəciklərlə əlaqəli mühüm kəşflər edilmişdir " [58]
CNYang.jpg Yanq Çjennin Çin Resbublikası
1958 Cerenkov.jpg Pavel Çerenkov SSRİ "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" [59]
Ilya Frank.jpg İlya Frank SSRİ
Igor Tamm.jpg İqor Tamm SSRİ
1959 Segre.jpg Emilio Gino Segre İtaliya
ABŞ
"Antiprotonu kəşf etdiklərinə görə" [60]
Owen Chamberlain.jpg Ouen Çemberlen ABŞ
1960 Donald Glaser.jpg Donald Qlazer ABŞ "Qabarcıq kamerasının ixtirasına görə" [61]
1961 Robert Hofstadter.jpg Robert Hofştadter ABŞ "Atom nüvələrindəki elektron səpilməsinə dair qabaqcıl tədqiqatlarına və bununla da nükleonların strukturunu açıqlayan kəşflərinə görə" [62]
Mossbauer.jpg Rudolf Mössbauer Almaniya "Qamma radiasiyasının rezonans absorbasiyasına dair tədqiqatlarına və adını daşıyan Mössbauer effektini kəşf etdiyinə görə" [62]
1962 Landau.jpg Lev Landau SSRİ "Yoğun maddə fizikasına və xüsusi ilə maye heliyuma dair qabaqcıl nəzəriyyələrinə görə" [63]
1963 Wigner.jpg Yucin Viqner Macarıstan
ABŞ
"Xüsusi ilə kəşf etdiyi fundamental simmetriya prinsiplərinə və bu prinsiplərin tətbiqi vasitəsi ilə atom nüvəsi və elementar hissəciklər nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə görə" [64]
Maria Goeppert-Mayer.jpg Mariya Göppert-Mayer ABŞ "Nüvə qabığının strukturu ilə əlaqəli kəşflərinə görə" [64]
Johannes Hans Daniel Jensen (1907–1973).jpg Hans Yensen Almaniya
1964 Basov.jpg Nikolay Basov SSRİ "Kvant elektronikasına dair fundamental tədqiqatlarına görə. Bu tədqiqatlar əsasında mazer-lazer prinsipinə əsasən oskilatorların və elektron gücləndiricilərin konstruksiyası mümkün olmuşdur." [65]
Aleksandr Prokhorov.jpg Aleksandr Proxorov SSRİ
Charles Hard Townes-Nibib-2007-retouched.jpg Çarlz Hard Tauns ABŞ
1965 RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg Riçard Feynman ABŞ "Kvant elektrodinamikasına dair fundamental tədqiqatlarına və bu tədqiqatların elementar hissəciklər fizikasında yaratdığı dərin təsirlərə görə" [66]
Schwinger.jpg Culian Şivinger ABŞ
Tomonaga.jpg Sin-İtiro Tomonaqa Yaponiya
1966 Kastler.jpg Alfred Kastler Fransa "Atomlardakı Hertz rezonansını tədqiq etmək üçün kəşf və təkmilləşdirdiyinə görə " [67]
1967 Hans Bethe.jpg Hans Bete ABŞ
Almaniya
"Nüvə reaksiyaları nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə və xüsusi ilə ulduzlardaki enerji istehsalı ilə əlaqəli kəşflərinə görə" [68]
1968 LWA Picture Final.jpg Luis Alvares ABŞ "Data analizi və hidrogen qabarcıq kamerasının istifadə texnikasının təkmilləşdirməsi vasitəsi ilə hissəciklər fizikasına verdiyi töhfələrə və çoxlu rezonans halının kəşfinə görə" [69]
1969 MurrayGellMannJI1.jpg Marri Gell-Mann ABŞ "Elementar hissəciklərin təsnifatına və onların qarşılıqlı təsirlərinə dair töhfələrinə və kəşflərinə görə" [70]
1970 YoungAlfven.jpg Hannes Alfven İsveç "Maqnetik-hidrodinamikaya dair fundamental kəşflərinə və tədqiqatlarına və plazma fizikasının müxtəlif sahələrindəki məhsuldar tətbiqlərinə görə" [71]
Louis Neel 1970.jpg Lui Neel Fransa "Qatı hal fizikasında əhəmiyyətli tətbiqlərə yol açan antiferromagnetizmə və ferrimagnetizmə dair fundamental kəşflərinə və tədqiqatlarına görə" [71]
1971 Dennis Gabor 1971b.jpg Dennis Qabor Macarıstan
Böyük Britaniya
"Holoqrafik metodu kəşf və təkminləşdirdiyinə görə" [72]
1972 Bardeen.jpg Con Bardin ABŞ "Birgə olaraq təkmilləşdirdikləri ifratkeçiricilik nəzəriyyəsinə görə, həmçinin BKŞ-nəzəriyyəsi olaraq da adlandırılır" [73]
Nobel Laureate Leon Cooper in 2007.jpg Leon Kuper ABŞ
John Robert Schrieffer.jpg Robert Şriffer ABŞ
1973 Leo Esaki 1959.jpg Leo Esaki Yaponiya "Yarımkeçiricilərifratkeçiricilərdəki tünelləmə fenomeni ilə əlaqədar eksperimental kəşflərinə görə" [74]
Ivar Giaever.jpg Ayvor Cayever ABŞ
Norveç
Brian Josephson, March 2004.jpg Brayan Devid Cozefson Böyük Britaniya "Cozefson effekti olaraq da adlandırılan, tunel bariyerinin içindəki ifrat axım fenomeninin xüsusiyyətlərini nəzəri olaraq təxmin etdiyinə görə" [74]
1974 Şəkil yoxdur-kişi.svg Martin Rayl Böyük Britaniya "Radio astrofizikası sahəsindəki öncül tədqiqatlarına görə: Raylın müşahidələri və ixtiralarına, xüsüsən də diyafram sintezi texnikasına və Hyuişin Pulsarların kəşfindəki həlledici roluna görə" [75]
Şəkil yoxdur-kişi.svg Entoni Hyuiş Böyük Britaniya
1975 Aage Bohr.jpg Oge Bor Danimarka "Atom nüvəsindəki kollektiv hərəkət və hissəcik hərəkəti arasındakı əlaqəni kəşf etdiklərinə və bu əlaqə əsasında atom nüvəsinin strukturu nəzəriyyəsini təkmilləşdirdiklərinə görə" [76]
Mottelson,Ben 1963 Kopenhagen.jpg Ben Mottelson Danimarka
James Rainwater 2.jpg Ceyms Reynuoter ABŞ
1976 Burton Richter - charm quark.jpg Berton Rixter ABŞ "Yeni növ ağır elementar hissəciklərin kəşf edilməsindəki öncül tədqiqatlarına görə" [77]
Samuel ting 10-19-10.jpg Samuel Tinq ABŞ
1977 Andersonphoto.jpg Filip Uarren Anderson ABŞ "Maqnetik və düzənsiz sistemlərin elektronik strukturuna dair fundamental nəzəri tədqiqatlarına görə" [78]
Mott,Nevill Francis Heisenberg 1952 London.jpg Nevill Mott Böyük Britaniya
JH van Vleck 1974.jpg Con van Flek ABŞ
1978 Pyotr L Kapitsa Russian physicist 1964.jpg Pyotr Kapitsa SSRİ "Aşağı temperatur fizikasına dair başlıca ixtiralarına və kəşflərinə görə" [79]
Arno Penzias.jpg Arno Penzias ABŞ "Kosmik mikrodalğa arxa plan şüalanmasını kəşf etdiklərinə görə" [79]
Wilson penzias200.jpg Robert Vudro Uilson ABŞ
1979 Sheldon Glashow at Harvard cropped.jpg Şeldon Qleşou ABŞ "Elementar hissəciklər arasındakı birləşdirilmiş zəif qarşılıqlı təsir və elektromaqnit qarşılıqlı təsir nəzəriyyəsinə verdikləri töhfələrə və zəif neytral axını təxmin etdiklərinə görə" [80]
Abdus Salam 1987.jpg Əbdus Salam Pakistan
Steven weinberg 2010.jpg Stiven Vaynberq ABŞ
1980 James-cronin.jpg Ceyms Kronin ABŞ "Neytral K mezonun parçalanmasındaki fundamental simmetriya prinsiplərinin pozulmasını aşkar etdiyinə görə" [81]
Val Fitch.jpg Val Fits ABŞ
1981 Nicolaas Bloembergen 1981.jpg Nikolas Blumberqen Niderland
ABŞ
"Lazer spektroskopiyasının təkmilləşdirilməsindəki töhfələrəinə görə" [82]
Artur Schawlow, Stanford University.jpg Artur Şavlov ABŞ
Kai Manne Börje Siegbahn 2.jpg Kay Siqban İsveç "Elektron spektroskopiyasının təkmilləşdirilməsindəki töhfələrinə görə" [82]
1982 Şəkil yoxdur-kişi.svg Kennet Uilson ABŞ "Faza keçidlərindəki kritik fenomeni ilə əlaqəli nəzəriyyəsinə görə" [83]
1983 Subrahmanyan Chandrasekhar.gif Subramanyan Çandrasekar Hindistan
ABŞ
"Ulduzların təkəmülü və strukturu ilə əlaqəli fiziki proseslərə dair nəzəri tədqiqatlarına görə" [84]
William A. Fowler Los Alamos ID.png Uilyam Fauler ABŞ "Kainatdakı kimyəvi elementlərin formalaşmasına dair nəzəri və praktik tədqiqatlarına görə" [84]
1984 Carlo Rubbia 2012.jpg Karlo Rubbia İtaliya "Zəif qarşılıqlı təsirin kominikatorları olan W və Z hissəciklərinin kəşfinə səbəb olan böyük proyektə verdikləri töhfələrə görə" [85]
Simon Van der Meer.png Simon van der Mer Niderland
1985 Klausvonklitzing.jpg Klaus von Klitzing Almaniya "Kvant Hall effektini kəşf etdiyinə görə" [86]
1986 Ernst Ruska Almaniya "Elektron optikası sahəsindəki fundamental tədqiqatlarına və ilk elektronun mikroskopunu dizayn etməsinə görə" [87]
Gerd Binnig sw.jpg Herd Binniq Almaniya "Skanlama tünel mikroskopunu dizayn etdiklərinə görə" [87]
Rohrer.jpg Henrix Rorer İsveçrə
1987 Georg Bednorz speaking at the groundbreaking of the new IBM and ETH Zurich Nanotech Exploratory Technology Lab.jpg Georq Bednorts Qərbi Almaniya "Keramika materiallarındakı ifratkeçiriciliyi kəşf etdiklərinə görə" [88]
Karl Alexander Mueller.jpg Aleks Müller İsveçrə
1988 Leon M. Lederman.jpg Leon Lederman ABŞ "Neytrin şüa metoduna və muon neytrini kəşfi vasitəsi ilə leptonların dublikat strukturunu aşkar etdiklərinə görə" [89]
Şəkil yoxdur-kişi.svg Melvin Şvarts ABŞ
Jack-Steinberger-2008.JPG Cek Steynberger ABŞ
1989 Norman Foster Ramsey 1970 (cropped).jpg Norman Remzi ABŞ "Ayrı-ayrılqda salınmış sahələr metodu ixtirası və bu metodun hidrogen mazeri və atom saatlarında istifadəsinə görə" [90]
Şəkil yoxdur-kişi.svg Hans Demelt ABŞ
Almaniya
"İyon tələsi texnikasını təkmilləşdirdiklərinə görə" [90]
Şəkil yoxdur-kişi.svg Volfqanq Paul Almaniya
1990 Physics Nobel laureate Jerry Friedman, 2016.jpg Cerom Fridman ABŞ "Hissəcik fizikasında kvark modelinin təkmiıləşdirilməsində mühüm əhəmiyyətə malik olan proton, elektron və bağlı neytronların dərin inelastik səpilməsinə dair qabaqcıl tədqiqatlarına görə" [91]
Henry Kendall by Tom Frost crop.jpg Henri Kendall ABŞ
Richard E. Taylor.jpg Riçard Teylor Kanada
1991 Pierre-Gilles crop.jpg Pier-Jil de Jen Fransa "Sadə sistemlərdəki düzən fenomenininin, xüsusi ilə maye kristal və polimer kimi maddənin kompleks formalarında da ümumiləşdirilə biləcəyinə dair kəşflərinə görə" [92]
1992 CHARPAK Georges-24x50-2005 cropped.JPG Jorj Şarpak Fransa
Polşa
"Hissəcik dedektorlarının ixtirası və təkmiıləşdirdiyinə və xüsusi ilə multikabelli mütənasib kameraya dair tədqiqatlarına görə" [93]
1993 Russell Alan Hulse.jpg Rassel Hals ABŞ "Yeni tip pulsarı kəşf etdiklərinə görə, onların bu kəşfi qravitasiya tədqiqatlarında yeni imkanlar açmışdır" [94]
2008JosephTaylor.jpg Cozef Teylor ABŞ
1994 Bertram Brockhouse.jpg Bertram Brokhaus Kanada "Yoğunlaşdırılmış maddələri tədqiq etmək üçün neytron səpilməsi texnikasının təkmilləşdirilməsindəki qabaqcıl töhfələrinə" və "neytron spektroskopiyasını təkmiıləşdirdiyinə görə" [95]
HD.3F.113 (10347363986).jpg Klifford Şall ABŞ "Yoğunlaşdırılmış maddələri tədqiq etmək üçün neytron səpilməsi texnikasının təkmilləşdirilməsindəki qabaqcıl töhfələrinə" və "neytron diffraksiyası texnikasını təkmilləşdirdiyinə görə" [95]
1995 Martin Perl - tau.jpg Martin Perl ABŞ "Tau leptonunu kəşf etdiyinə" və "lepton fizikasına verdiyi öncül eksperimental töhfələrinə görə" [96]
Frederick Reines.jpg Frederik Raynes ABŞ "Neytrini aşkar etdiyinə görə" və "lepton fizikasına verdiyi öncül eksperimental töhfələrinə görə" [96]
1996 Nobel Laureate David Morris Lee in 2007.jpg Devid Li ABŞ "Helium-3-dəki ifrat axıcılığı kəşf etdiklərinə görə" [97]
Douglas Osheroff NSF.jpg Duqlas Oşerov ABŞ
Robert Coleman Richardson.jpg Robert Kolman Riçardson ABŞ
1997 Steven Chu official portrait headshot.jpg Stiven Çu ABŞ "Lazer işığı ilə atomların tutulması və soyudulması metodunu təkminlləşdirdiklərinə görə" [98]
Claude Cohen-Tannoudji.JPG Klod Koen-Tannuci Fransa
William D. Phillips.jpg Uilyam Fillips ABŞ
1998 Robert Laughlin, Stanford University.jpg Robert Laflin ABŞ "Kvant axıcılığının fraksiyalı olaraq yüklənmiş həyacanlanmalarla yeni formasını kəşf etdiklərinə görə" [99]
Horst Störmer cropped.jpg Horst Ştermer Almaniya
Daniel Chee Tsui.jpg Daniel Çui Çin Resbublikası
ABŞ
1999 Gerard 't Hooft.jpg Gerardus't Hooft Niderland "Fizikada elektrozəif qarşılıqlı təsirin kvant strukturunu aydınlaşdırdıqlarına görə" [100]
Martinus Veltman.jpg Martinus Veltman Niderland
2000 Zhores Alferov.jpg Jores Alfyorov Russiya "Yüksək tezlikli sxemlərdə və Optoelektronikada istifadə edilən yarımkeçirici heterostrukturları təkmiıləşdirdiklərinə görə" [101]
Herbert Kroemer (cropped).jpg Herbert Kromer Almaniya
Cek Kilbi ABŞ "İnteqral sxeminin ixtirasındaki roluna görə" [101]
2001 Physics Nobel Laureate Eric Allin Cornell, in June of 2015.jpg Erik Kornell ABŞ "Qələvi atomların formalaşdırdığı seyrək qazlarda Boz-Eynşteyn yoğunlaşmasını formalaşdırdıqlarına dair uğurlarına və bu yoğunlaşmanın fundamental xüsusiyyətlərinə dair tədqiqatlarına görə" [102]
Carl Wieman.jpg Karl Viman ABŞ
Ketterle.jpg Volfqanq Ketterle Almaniya
2002 Raymond Davis, Jr 2001.jpg Raymond Devis ABŞ "Astrofizikaya verdikləri öncül töhfələrinə və kosmik neytrinləri aşkar etdiklərinə görə" [103]
Masatoshi Koshiba 2002.jpg Masatoşi Koşiba Yaponiya
RiccardoGiacconi.jpg Rikardo Cakkoni İtaliya
ABŞ
"Astrofizikaya verdiyi öncül töhvələrinə görə, bu töhfələrin əsasında kosmik X-şüaların mənbəyi kəşf edilmişdir" [103]
2003 AA Abrikosov ANL1.jpg Aleksey Abrikosov Russiya
ABŞ
"İfratkeçiricilikİfrat axıcılıq nəzəriyyələrinə verdikləri töhfələrinə görə" [104]
Ginzburg in MSU opaque.jpg Vitali Ginzburq Russiya
Nobel Laureate Sir Anthony James Leggett in 2007.jpg Entoni Legget Böyük Britaniya
ABŞ
2004 David Gross LANL.jpg Devid Qross ABŞ "Güclü qarşılıqlı təsir nəzəriyyəsində asimptotik sərbəstliyi kəşf etdiklərinə görə " [105]
Şəkil yoxdur-kişi.svg Hyu Devid Politzer ABŞ
Nobel Laureate Frank Wilczek 2007.jpg Frank Vilçek ABŞ
2005 Roy Glauber Dec 10 2005.jpg Roy Qlauber ABŞ "Optik uyumluluğun kvant nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə görə" [106]
John L. Hall.jpg Con Holl ABŞ "Optik tezlik darağı texnikası da daxil olmaqla, lazer əsaslı həssas spektroskopiyanın təkmilləşdirilməsindəki töhfələrinə görə" [106]
Theodor W Haensch.jpg Teodor Henş Almaniya
2006 John-C-Mather5.jpg Con Mazer ABŞ "Kosmik mikrodalğa arxa plan şüalanmasının anizotropiyasını və qara cisim formunu kəşf etdiklərinə görə" [107]
George Smoot crop.jpg Corc Smut ABŞ
2007 Albert Fert 0109.jpg Albert Fert Fransa "Nəhəng maqnitorezistivliyi kəşf etdiklərinə görə" [108]
Peter Gruenberg 01.jpg Peter Qrünberq Almaniya
2008 Mkobayashi.jpg Makoto Kobayaşi Yaponiya "Təbiətdə ən azı üç kuark ailəsinin mövcudluğunu təxmin edən simmetriya qırılmasının mənşəyini kəşf etdiklərinə görə" [109]
Masukawa.jpg Toşihide Maskaua Yaponiya
YoichiroNambu.jpg Yoiçiro Nambu Yaponiya
ABŞ
"Hissəcik fizikasında spontan simmetriya qırılmasının mexanizmini kəşf etdiyinə görə" [109]
2009 Charles K. Kao cropped 2.jpg Çarlz Kan Kao Honkonq
Böyük Britaniya
ABŞ
"İşığı liflərə transmissiya edərək optik kommunikasiya sahəsindəki dərin töhfəsinə görə" [110]
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-23.jpg Uillard Boyl Kanada
ABŞ
"Yarımkeçirici görüntüləyici dövrəsi (CCD) ixtira etdiklərinə görə" [110]
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-27.jpg Corc E. Smit ABŞ
2010 Andre Geim 2010-1.jpg Andrey Qeym Rusiya
Böyük Britaniya
Niderland
"İkiölçülü qrafen materiallarına dair həyata keçirdikləri əhəmiyyətli eksperimentlərinə görə" [111]
Konstantin Novoselov at MIPT.jpg Konstantin Novosyolov Rusiya
Böyük Britaniya
2011 Saul Perlmutter.jpg Sol Perlmutter ABŞ "Uzaq süpernovaları müşahidə edərək kainatın sürətələnərk genişləndiyini kəşf etdiklərinə görə " [112]
Brian P Schmidt.jpg Brayan Şmidt Avstraliya
ABŞ
Adam Riess.jpg Adam Riss ABŞ
2012 Serge Haroche - Théâtre de la Commune d'Aubervilliers - 4 mai 2009.jpg Serj Aroş Fransa "İndividual kvant sistemlərinin ölçülməsinə və manipulyasiyasına imkan yaradan eksperimental metodlarına görə" [113]
David Wineland 2008crop.jpg Devid Vaynlend ABŞ
2013 Francois Englert.jpg Fransua Enqler Belçika "Atom altı hissəciklərin kütləsinin mənşəyinə dair son vaxtlar CERN-nin Böyük Hadron sürətləndiricisində ATLAS və CSM eksperimentləri ilə təxmin edilən elementar hissəciklərin kəşf edilməsi ilə təsdiq edilən mexanizmləri kəşf etdiklərinə görə" [114]
Higgs, Peter (1929)3.jpg Piter Hiqqs Böyük Britaniya
2014 Isamu Akasaki 20141211.jpg İsamu Akasaki Yaponiya "Səmərəli mavi İşıq diodlarını ixtira etdiklərinə görə" [115]
Hiroshi Amano 20141211.jpg Hiroşi Amano Yaponiya
Shiju.jpg Syuci Nakamura Yaponiya
ABŞ
2015 Takaaki Kajita 5171-2015.jpg Takaaki Kacita Yaponiya "Neytrinlərin kütləyə sahib olduğunu göstərən neytrin yırğalanmasını kəşf etdiklərinə görə" [116]
Arthur B. McDonald 5193-2015.jpg Artur Makdonald Kanada
2016 DavidThouless 1995 UW.jpg Devid Taules Böyük Britaniya "Topoloji faza keçidlərini və maddənin topoloji fazalarını nəzəri olaraq kəşf etdiklərinə görə" [117]
Duncan Haldane.jpg Dunkan Holdeyn Böyük Britaniya
Jkosterl.jpg Maykl Kosterlits Böyük Britaniya
2017 Rainer Weiss - December 2006 (cropped).jpg Rayner Vays Almaniya
ABŞ
"LIGO detektoruna həlledici töhfələrinə və qravitasiya dalğalarının müşahidəsinə görə" [118]
Kip Thorne at Caltech.jpg Kip Torn ABŞ
05-0367-92D.hr.jpg Barri Bariş ABŞ
2018 Arthur Ashkin EM1B5678 (44417135450).jpg Artur Eşkin ABŞ "Lazer fizikasına verdiyi əhəmiyyətli töhfələrə", xüsusi ilə "optik maqqaşlara və onların bioloji sistemlərdə tədbiqlərinə görə" [119]
Gérard Mourou (cropped).jpg Jerar Muru Fransa "Lazer fizikasına verdikləri əhəmiyyətli töhfələrə", xüsusi ilə "yüksək intensivli, ultra-qısa optik impulslar yaratma metodlarına görə"
Donna Strickland, OSA Holiday Party 2012.jpg Donna Striklend Kanada

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Alfred Nobel – The Man Behind the Nobel Prize". Nobel Foundation.
  2. "The Nobel Prize Awarders". Nobel Foundation. 15 oktyabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2008.
  3. "The Nobel Prize Award Ceremonies". Nobel Foundation. 22 avqust 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2008.
  4. "The Nobel Prize". Nobel Foundation.
  5. "Nobel Laureates Facts". Nobel Foundation. 2 fevral 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2008.
  6. "Nobel prize awarded women.". Nobel Foundation.
  7. "All Nobel Prizes in Physics". Nobelprize.org. Nobel Media AB.
  8. 8,0 8,1 "The Nobel Prize in Physics 1917". Nobel Foundation.
  9. 9,0 9,1 "The Nobel Prize in Physics 1918". Nobel Foundation.
  10. 10,0 10,1 "The Nobel Prize in Physics 1921". Nobel Foundation.
  11. 11,0 11,1 "The Nobel Prize in Physics 1924". Nobel Foundation.
  12. 12,0 12,1 "The Nobel Prize in Physics 1925". Nobel Foundation.
  13. 13,0 13,1 "The Nobel Prize in Physics 1928". Nobel Foundation.
  14. 14,0 14,1 "The Nobel Prize in Physics 1932". Nobel Foundation.
  15. 15,0 15,1 "The Nobel Prize in Physics 1943". Nobel Foundation.
  16. "The Nobel Prize in Physics 1901". Nobel Foundation.
  17. "The Nobel Prize in Physics 1902". Nobel Foundation.
  18. 18,0 18,1 "The Nobel Prize in Physics 1903". Nobel Foundation.
  19. "The Nobel Prize in Physics 1904". Nobel Foundation.
  20. "The Nobel Prize in Physics 1905". Nobel Foundation.
  21. "The Nobel Prize in Physics 1906". Nobel Foundation.
  22. "The Nobel Prize in Physics 1907". Nobel Foundation.
  23. "The Nobel Prize in Physics 1908". Nobel Foundation.
  24. "The Nobel Prize in Physics 1909". Nobel Foundation.
  25. "The Nobel Prize in Physics 1910". Nobel Foundation.
  26. "The Nobel Prize in Physics 1911". Nobel Foundation.
  27. "The Nobel Prize in Physics 1912". Nobel Foundation.
  28. "The Nobel Prize in Physics 1913". Nobel Foundation.
  29. "The Nobel Prize in Physics 1914". Nobel Foundation.
  30. "The Nobel Prize in Physics 1915". Nobel Foundation.
  31. "The Nobel Prize in Physics 1919". Nobel Foundation.
  32. "The Nobel Prize in Physics 1920". Nobel Foundation.
  33. "The Nobel Prize in Physics 1922". Nobel Foundation.
  34. "The Nobel Prize in Physics 1923". Nobel Foundation.
  35. "The Nobel Prize in Physics 1926". Nobel Foundation.
  36. 36,0 36,1 "The Nobel Prize in Physics 1927". Nobel Foundation.
  37. "The Nobel Prize in Physics 1929". Nobel Foundation.
  38. "The Nobel Prize in Physics 1930". Nobel Foundation.
  39. "The Nobel Prize in Physics 1933". Nobel Foundation.
  40. "The Nobel Prize in Physics 1935". Nobel Foundation.
  41. 41,0 41,1 "The Nobel Prize in Physics 1936". Nobel Foundation.
  42. "The Nobel Prize in Physics 1937". Nobel Foundation.
  43. "The Nobel Prize in Physics 1938". Nobel Foundation.
  44. "The Nobel Prize in Physics 1939". Nobel Foundation.
  45. "The Nobel Prize in Physics 1944". Nobel Foundation.
  46. "The Nobel Prize in Physics 1945". Nobel Foundation.
  47. "The Nobel Prize in Physics 1946". Nobel Foundation.
  48. "The Nobel Prize in Physics 1947". Nobel Foundation.
  49. "The Nobel Prize in Physics 1948". Nobel Foundation.
  50. "The Nobel Prize in Physics 1949". Nobel Foundation.
  51. "The Nobel Prize in Physics 1950". Nobel Foundation.
  52. "The Nobel Prize in Physics 1951". Nobel Foundation.
  53. "The Nobel Prize in Physics 1952". Nobel Foundation.
  54. "The Nobel Prize in Physics 1953". Nobel Foundation.
  55. 55,0 55,1 "The Nobel Prize in Physics 1954". Nobel Foundation.
  56. 56,0 56,1 "The Nobel Prize in Physics 1955". Nobel Foundation.
  57. "The Nobel Prize in Physics 1956". Nobel Foundation.
  58. "The Nobel Prize in Physics 1957". Nobel Foundation.
  59. "The Nobel Prize in Physics 1958". Nobel Foundation.
  60. "The Nobel Prize in Physics 1959". Nobel Foundation.
  61. "The Nobel Prize in Physics 1960". Nobel Foundation.
  62. 62,0 62,1 "The Nobel Prize in Physics 1961". Nobel Foundation.
  63. "The Nobel Prize in Physics 1962". Nobel Foundation.
  64. 64,0 64,1 "The Nobel Prize in Physics 1963". Nobel Foundation.
  65. "The Nobel Prize in Physics 1964". Nobel Foundation.
  66. "The Nobel Prize in Physics 1965". Nobel Foundation.
  67. "The Nobel Prize in Physics 1966". Nobel Foundation.
  68. "The Nobel Prize in Physics 1967". Nobel Foundation.
  69. "The Nobel Prize in Physics 1968". Nobel Foundation.
  70. "The Nobel Prize in Physics 1969". Nobel Foundation.
  71. 71,0 71,1 "The Nobel Prize in Physics 1970". Nobel Foundation.
  72. "The Nobel Prize in Physics 1971". Nobel Foundation.
  73. "The Nobel Prize in Physics 1972". Nobel Foundation.
  74. 74,0 74,1 "The Nobel Prize in Physics 1973". Nobel Foundation. 27 iyun 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2008.
  75. "The Nobel Prize in Physics 1974". Nobel Foundation.
  76. "The Nobel Prize in Physics 1975". Nobel Foundation.
  77. "The Nobel Prize in Physics 1976". Nobel Foundation.
  78. "The Nobel Prize in Physics 1977". Nobel Foundation.
  79. 79,0 79,1 "The Nobel Prize in Physics 1978". Nobel Foundation.
  80. "The Nobel Prize in Physics 1979". Nobel Foundation.
  81. "The Nobel Prize in Physics 1980". Nobel Foundation.
  82. 82,0 82,1 "The Nobel Prize in Physics 1981". Nobel Foundation.
  83. "The Nobel Prize in Physics 1982". Nobel Foundation.
  84. 84,0 84,1 "The Nobel Prize in Physics 1983". Nobel Foundation.
  85. "The Nobel Prize in Physics 1984". Nobel Foundation.
  86. "The Nobel Prize in Physics 1985". Nobel Foundation.
  87. 87,0 87,1 "The Nobel Prize in Physics 1986". Nobel Foundation.
  88. "The Nobel Prize in Physics 1987". Nobel Foundation.
  89. "The Nobel Prize in Physics 1988". Nobel Foundation.
  90. 90,0 90,1 "The Nobel Prize in Physics 1989". Nobel Foundation.
  91. "The Nobel Prize in Physics 1990". Nobel Foundation.
  92. "The Nobel Prize in Physics 1991". Nobel Foundation.
  93. "The Nobel Prize in Physics 1992". Nobel Foundation.
  94. "The Nobel Prize in Physics 1993". Nobel Foundation.
  95. 95,0 95,1 "The Nobel Prize in Physics 1994". Nobel Foundation.
  96. 96,0 96,1 "The Nobel Prize in Physics 1995". Nobel Foundation.
  97. "The Nobel Prize in Physics 1996". Nobel Foundation.
  98. "The Nobel Prize in Physics 1997". Nobel Foundation.
  99. "The Nobel Prize in Physics 1998". Nobel Foundation.
  100. "The Nobel Prize in Physics 1999". Nobel Foundation.
  101. 101,0 101,1 "The Nobel Prize in Physics 2000". Nobel Foundation.
  102. "The Nobel Prize in Physics 2001". Nobel Foundation.
  103. 103,0 103,1 "The Nobel Prize in Physics 2002". Nobel Foundation.
  104. "The Nobel Prize in Physics 2003". Nobel Foundation.
  105. "The Nobel Prize in Physics 2004". Nobel Foundation.
  106. 106,0 106,1 "The Nobel Prize in Physics 2005". Nobel Foundation.
  107. "The Nobel Prize in Physics 2006". Nobel Foundation.
  108. "The Nobel Prize in Physics 2007". Nobel Foundation. 10 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2008.
  109. 109,0 109,1 "The Nobel Prize in Physics 2008". Nobel Foundation.
  110. 110,0 110,1 "The Nobel Prize in Physics 2009". Nobel Foundation.
  111. "The Nobel Prize in Physics 2010". Nobel Foundation.
  112. "The Nobel Prize in Physics 2011". Nobel Foundation.
  113. "The Nobel Prize in Physics 2012". Nobel Foundation.
  114. "The Nobel Prize in Physics 2013 Press Release". Nobel Foundation. 8 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 oktyabr 2013.
  115. "The Nobel Prize in Physics 2014". Nobel Foundation.
  116. "The Nobel Prize in Physics 2015". Nobel Foundation.
  117. "The Nobel Prize in Physics 2016". Nobel Foundation.
  118. "The Nobel Prize in Physics 2017". Nobel Foundation.
  119. "The Nobel Prize in Physics 2018". Nobel Foundation.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]