Hideki Yukava

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Hideki Yukava
yap. 湯川 秀樹
Yukawa.jpg
Doğum tarixi 23 yanvar 1907(1907-01-23)[1][2][3][…]
Vəfat tarixi 8 sentyabr 1981(1981-09-08)[1][2][3][…] (74 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi fizika
İş yerləri
Təhsili
Üzvlüyü
Mükafatları Order of the Rising Sun, 1st class Mədəniyyət ordeni İncəsənət və elm sahəsində Pour le Mérite ordeni
İmza
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Hideki Yukava (yap. 湯川 秀樹; 23 yanvar 1907[1][2][3][…]8 sentyabr 1981[1][2][3][…], Kioto) – Yapon nəzəri fizikNobel mükafatı laureatı olmuş ilk Yapon. O, bu mükafatı "Nüvə qüvvələri ilə bağlı nəzəri tədqiqatlarının əsasında mezonların mövcudluğunu təxmin etdiyinə görə" fizika sahəsi üzrə almışdır.[6]

Bioqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yukava və ailəsi. 1949-cu il.

Yukava 1907-ci ilin 23 yanvar tarixində Tokioda anadan olub. 1929-cu ildə Kioto Universitetində təhsil aldıqdan sonra dörd il həmin üniversitetdə müəllim olaraq fəaliyyət göstərdi. Yukava məzun olduqdan sonra nəzəri fizika ilə, xüsusən elementar hissəciklər nəzəriyyəsi ilə maraqlanmağa başladı. 1932-ci ildə Sumi Yukava ilə evləndi. 1933-cü ildə 26 yaşında Osaka Universitetində dosent oldu. 1935-ci ildə protonlar və neytronlar arasındakı qarşılıqlı təsiri açıqlayan və elementar zərrəciklər üzrə tədqiqatlara böyük təsir göstərən mezonlar nəzəriyyəsini yayımladı.[7] 1940-cı ildə Kioto Universitetində professor oldu. 1940-cı ildə Yaponiya Akademiyasının İmperator Mükafatını qazandı. 1949-cu ildə Kolumbiya Universitetində professor oldu. Həmin il onun 1947-ci ildə mövcudluğunu irəli sürdüyü pi mezonunun Sesil Frenk, Cüzeppe Okkialini və Sezar Lattes tərəfindən kəşfindən sonra Fizika üzrə Nobel mükafatını qazandı.

Yukava 1953-cü ildə Nəzəri Fizika üzrə Yukava İnstitutunun ilk sədri oldu. Paris Universitetindən fəxri doktorluq dərəcəsi aldı və London Kral Cəmiyyətinin fəxri üzvü seçildi.[8] Yukava Nəzəri fizikanın tərəqqisi (Progress of Theoretical Physics) elmi jurnalının redaktoru idi.[9] Yukava 1946-ci ildə Kvant Mexanikasına Giriş və 1948-ci ildə isə Elementar Zərrəciklər Nəzəriyyəsinə Giriş adlı kitablarını çap etdirdi. 1955-ci ildə, o, nüvə tərksilahını təşviq edən Rassel-Eynşteyn manifestinə imza atmaqda digər on aparıcı alim və intellektuala qoşuldu.

Yukava 1981-ci ilin 8 sentyabr tarixində Kiotodakı evində 74 yaşında sətəlcəmürək çatışmazlığından vəfat etdi.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Hideki Yukawa // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
  2. 1 2 3 4 Hideki Yukawa // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  3. 1 2 3 4 Brozović D., Ladan T. Yukawa Hideki // Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 səh. ISBN 978-953-6036-31-8
  4. Mathematics Genealogy Project (ing.). 1997.
  5. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/yukawa.html.
  6. "The Nobel Prize in Physics 1949". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 9 October 2008.
  7. Yukawa, H. "On the Interaction of Elementary Particles" (PDF). Proc. Phys.-Math. Soc. Jpn. 17 (48). 1935.
  8. Kemmer, N. "Hideki Yukawa. 23 January 1907 – 8 September 1981". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 29. 1983: 660–676. doi:10.1098/rsbm.1983.0023. JSTOR 769816.
  9. Yukawa Institute for Theoretical Physics; Gakkai, Nihon Butsuri. Progress of Theoretical Physics. Kyoto: Yukawa Institute for Theoretical Physics and Physical Society of Japan. 1946. OCLC 44519062. 2002-02-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-03-03.

Biblioqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Profiles of Japanese science and scientists, 1970 – supervisory editor: Hideki Yukawa (1970)
  • Creativity and intuition: a physicist looks at East and West by Hideki Yukawa; translated by John Bester (1973)
  • Scientific works (1979)
  • Tabibito (旅人) – The Traveler by Hideki Yukawa; translated by L. Brown & R. Yoshida (1982), ISBN 9971950103

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]