Ömər ibn Xəttab
| Ömər ibn Xəttab عمر ابن الخطاب |
||
|
||
|---|---|---|
| 634 — 3 noyabr 644 | ||
| Sələfi: | Əbu Bəkr | |
| Xələfi: | Osman ibn Əffan | |
| Milliyəti: | Ərəb | |
| Dini: | İslam | |
| Təvəllüdü: | 581-ci il Məkkə |
|
| Vəfatı: | 3 noyabr 644-cü il Mədinə |
|
| Atası: | Xəttab ibn Nüfəyl | |
| Anası: | Xəntamə bint Hişam | |
| Uşaqları: | Abdulla Übəydulla |
|
Ömər ibn Xəttab (581 – 3 noyabr, 644) – 634-cü ildə I xəlifə Əbu Bəkrin vəfatından sonra onun təyinatı ilə ikinci xəlifə olmuşdur. İslam dünyasında "Ömər-əl Faruq" (عمر الفاروق) kimi tanınır.
Mündəricat |
Həyatı [redaktə]
İslam dinini Ərəbistanın hüdudlarından kənarda bərqərar etmək üçün hələ Əbu Bəkrin başladığı savaşları davam etdirmiş və çoxsaylı müharibələr aparmışdır. Ömərin hakimiyyətinin on illik dövrü ərzində İslam dini Irana, İraqa, Suriyaya, Misirə və Kirenaikaya (Liviyanın tarixi vilayəti olan Benqazi) yayılmışdı.
Ömərin vaxtında təşəkkül tapmağa başlamış ərəb-müsəlman imperiyasının bütün əsas inzibati-hüquqi təsisatları və ilk növbədə onun vergi-rüsum sistemi müəyyənləşdirilib qanuniləşdirilmişdi.Ömərin xəlifəliyi dövründə İslam dini sürətlə inkişaf etmişdir. Xəlifə Ömərin xəlifəliyi dövründən etibarən, Əli ibn Əbu Talib Xilafətin Baş qazisi (Baş məhkəmə hakimi) təyin edilmiş və dövrün bütün qanunlarını Əli ibn Əbu Taliblə məşvərət edərək qəbul etmişdir. Özünün rəvayət etdiyi bir hədisdə "Əgər Əli olmasaydı Ömər məhv olardı" deyə bildirmişdir. Müsəlman icmasının sürətlə Islam dövlətinə çevrilməsi öz formal ifadəsini hicrətin təqribən 19-cu ilində Ömərin xəlifə adına əlavə olaraq əmir əl-möminin (möminlərin başçısı) adını əlavə etmişdir.
638-ci ildə Ömər Qüdsün təslim olmasında şəxsən iştirak etmiş, sonra isə eramızın hələ 70-ci illərində romalılar tərəfindən dağıdılmış müqəddəs Süleyman məbədinin (e.ə. X əsrə aiddir) xarabaları olan daşlı çöllükdə namaz qılmışdır. Bu hərəkəti ilə Ömər əvvəlki təkallahlı dinlərə münasibətdə islamın varislik xarakterini qeyd etmişdir.
VII əsrin axırlarında əməvi xəlifəsi Əbdülməlik Ömərin namaz qıldığı yerdə Qübbət əs-Səxra deyilən gümbəz (məscid) tikdirmişdi. Bu gümbəz sonrakı, VIII əsrdə onun yanında tikilən əl-Əqsa məscidi ilə birlikdə Kəbədən sonra islam dininin ikinci müqəddəs ziyarətgahına çevrilmiş və ümumən Qüdsün bütün müsəlman dünyasının üçüncü şəhəri (Məkkə və Mədinədən sonra) olduğunu təsbit etmişdir.
Haqqında nəql olunan kəlamlar [redaktə]
عبد الرزاق عن معمر عن الزهري عن القاسم بن محمد عن أسماء بنت عميس قالت: دخل رجل من المهاجرين على أبي بكر رحمه الله وهو شاك، فقال: استخلفت عمر وقد كان عتا علينا ولا سلطان له، فلو قد ملكنا لكان أعتى علينا وأعتى، فكيف تقول لله إذا لقيته؟ فقال أبو بكر: أجلسوني، فأجلسوه، فقال: هل تفرقني إلا بالله، فإني أقول إذا لقيته: استخلفت عليهم خير أهلك
Mamər mənə Zühridən, o Qasım ibn Məhəmməddən, o da Əsma binti Ümeysdən, dedi ki : Mühacirlərdən bir adam Əbu Bəkir xəstə ikən yanıma gəldi. Ona : "Başımıza Öməri xəlifə təyin etdin. O sərt bir kimsədir, özünə hakim ola bilməz. Əgər onu başımıza xəlifə etsən sərtliyi daha da artar özünə daha çox hakim ola bilməz. Allahla qarşılaşdığında ona nə cavab verəcəksən ?" dedi. Əbu Bəkir : "Məni oturdun !" dedi və : "Sən məni Allah ilə mi qorxudursan ?" dedi. "Allahla qarşlaşdığımda Ona belə deyərəm : Ya Rəbbi ! Onlara ən xeyirlilərini əmr təyin etdim !"[1][2][3][4][5][6][7]
Mənbə [redaktə]
- İslam (qısa məlumat kitabı). Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş Redaksiyası. Bakı: 1989, səh.96.
İstinadlar [redaktə]
- ↑ Əbdurrəzzaq, “Müsənnəf”, c. 5, səh. 449-450, hədis 9764
- ↑ Haris ibn Yeziddən - ibni Əbu Şeybə, “Müsənnəf”, c. 7, səh. 434, hədis 37056
- ↑ Aişədən ibni Sad “Təbəqat”, c. 3, səh. 274
- ↑ Əsma binti Yəziddən Əhməd ibn Hənbəl, “Fədail əs-Səhabə”, c. 1, səh. 337, hədis 485
- ↑ Əsma binti Ümeysdən Təbəri, “Tarix ət Təbəri”, c. 2, səh. 355
- ↑ Əsma binti Ümeysdən Təbəri, “Təhzibul Əsar”, c. 3, səh. 356, hədis 1191
- ↑ رجاله ثقات Ricallari güvənilirlərdəndir.
Xarici keçidlər [redaktə]
