Əsməhan Sultan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əsməhan Sultan
سلطانة أسمهان
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1544(1544-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Manisa, Osmanlı imperiyası
Vəfat tarixi 5 avqust 1585 (41 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Atası II Səlim
Anası Nurbanu Sultan
Həyat yoldaşı Sokullu Mehmed Paşa
Nişançı Əli Paşa vəya Əli Paşa
Uşağı Sultanzadə İbrahim
Gülruh Sultan
Sultanzadə Mahmud

Əsməhan Sultan (d. 1544, Manisa - ö. 5 avqust[1] 1585 İstanbul) (Osmalıca :سلطانة أسمهان) — II Səlimin Nurbanu Sultandan olan qızıdır. Sədrəzəm Sokullu Mehmed Paşanın həyat yoldaşı və III Muradın bacısıdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əsməhan Sultan 1544-cü ildə Manisa sarayında dünyaya gəlib. 1564-cü ildə Sokullu Mehmed Paşa ilə evləndirdi və bu evlilikdən iki uşağı olmuşdu. Bunlar Sultanzadə İbrahim və Gülruh Sultandır. Bir il sonra Sədrəzəm Səmiz Əli Paşa vəfat etdi və beləliklə sədrəzəm xanımı oldu. 1566-cı ilin sentyabr ayında babası Qanuni Sultan Süleymanın ölümündən sonra anası və qardaşı ilə birlikdə İstanbula gəldi. Atasının səltənəti dövründə dövlət əri Sokullu Mehmed Paşa tərəfindən idarə edilirdi. Bu səbəbdən Əsməhan Sultan dövrün güclü qadınlarından birinə çevrildi.

1574-cü ildə atası vəfat etdi və yerinə qardaşı III Murad taxta çıxdı. Əsməhan Sultanın qardaşı III Muradın baş hasəkisi Safiyə Sultanla münasibətləri pis idi. Hətta bəzi mənbələrdə bu səbəbdən qardaşına onlarla kəniz hədiyyə etdiyi qeyd olunur. Bu düşmənçiliyin nəticəsində 1579-cu ildə həyat yoldaşı Sokullu Mehmed Paşa Safiyə Sultan tərəfindən tutulan bir əsgər tərəfindən öldürüldü və Əsməhan Sultan dul qaldı. Birinci ərinin ölümündən sonra Özdəmiroğlu Osman Paşayla nişanlansa da, naməlum səbəblərdən nigah ləğv edildi. Daha sonra Əsməhan Sultan Budin (Budapeşt) hakimi Əli Paşa ilə evləndirildi. 1585-ci ildə İstanbulda uşaq dünyaya gətirdiyi əsnada vəfat etdi. Dünyaya gələn uşaq isə hələ qırxı çıxmadan dünyasını dəyişdi. Məzarı atası Sultan Səlimin türbəsindədir.

Xeyriyyə işləri[redaktə | əsas redaktə]

1571-ci ildə birinci həyat yoldaşının adına Memar Sinan tərəfindən bir məscid inşa etdirdi. (Sokullu Mehmed Paşa Məscidi) və Sokullu Mehmed Paşanın ölümündən sonra isə onun adına bir bulaq tikdirdi. 1573-1575-ci illər arasında Rumıniyada bir məscid inşa etdirdi. Bu məscid Rumıniyanın ən qədim məscididir.

Övladları[redaktə | əsas redaktə]

  • Sultanzadə İbrahim (1565-1621): Sokullu Mehmed Paşanın oğlu olduğundan Sokullu İbrahim kimi, Əsməhan Sultanının oğlu olduğu üçün isə Sultanzadə İbrahim kimi tanınırdı. 1565-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlib. Budində hakimlik etdi. 1621-ci ildə vəfat etdi və Əyyub Sultan məscidində atasının yanına dəfn edilib.
  • Gülruh Sultan: Haqqında çox məlumat yoxdur, Şeyxülislamın oğlu ilə evlənmişdir.
  • Sultanzadə Mahmud (1585): Əsməhan Sultanın ikinci evliliyindən dünyaya gələn və doğumundan 40 gün sonra vəfat edən oğludur.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Joseph von Hammer - Büyük Osmanlı tarihi. Cild VII. s. 114