Ağcakənd (Laçın)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yaşayış məntəqəsi
Picto infobox map.png
Ağcakənd

39°46′44″N 46°20′24″E / 39.77889°N 46.34000°E / 39.77889; 46.34000Koordinatlar: 39°46′44″N 46°20′24″E / 39.77889°N 46.34000°E / 39.77889; 46.34000


Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Saat qurşağıUTC+04:00
Xəritə
Ağcakənd (Laçın) — yerləşdiyi ərazi Azərbaycan
Ağcakənd (Laçın)
Vikidatada redaktə et: Vikidatada redaktə et

AğcakəndAzərbaycan Respublikasının Laçın rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Qabaqtəpə dağının ətəyində yerləşən Ağcakənd kəndinin adı “ağ qayalıqlarla əhatə olunmuş kənd” mənasını verir. 

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Laçın rayonunun Qoşasu inzibati ərazi vahidində olan bu kənd Hocazsu çayının sahilində, Qarabağ yaylasındadır. Kənd pirembel tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmıdır. Oykonim ağca (ağımtıl) və kənd (yaşayış məntəqəsi termini) sözlərindən düzəlib, "ağımtıl, bozumtul, quru sahəsi olan kənd" deməkdir. 1960-cı ilə qədər Ermənistan ərazisində Ağcakənd, 1933-cü ildə Qarabağ ərazisində Aşağı Ağcakənd kəndləri qeydə alınmışdır[1].

Kənd ərazisində bir neçə tarixi yerlər mövcuddur. Ağdərə çayının sol sahilində tikilmiş kiçik qala var idi.  Bu qala el arasında “Qalaça” adlanırdı. Bu qala divarların arasında kəndin müdafiəsi üçün kiçik səngərlər qazılmışdır. Kənd ərazisində alban qəbirsanlığının olmasına görə ehtimal edilirdi ki, bu səngərlər albanlar tərəfindən qazılıb. Bu ərazidə kənd sakinlərinin axtarışı nəticəsində çoxlu sayda küpələr, müxtəlif bəzək əşyaları, xəncərlər, gümüş bilərziklər və s. aşkar edilmişdir. Bu da kəndin qədim tarixinin olmasından xəbər verir. Ağcakənd kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyi 15 mart 2002-ci ilədək Qoşasu kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyinin tərkibində olub.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kənd əhalisi bir neçə tayfa qalıqlarından formalaşmışdır. Soy etibarı ilə kəndə kürdlərdə yaşamaqdadır. Əhalinin əksəriyyətini Güney Azərbaycandan (Cənubi Azərbaycan indiki İran) gəlmiş Türk soylu tayfa təşkil edir. Əhalisinin əsas hissəsi Ağcabədi rayonu Taxtakörpü qəsəbəsində yerləşən Ağcakənd obasında, digər hissəsi Bakı şəhərinin 6 rayonu daxil olmaqla ölkənin 21 rayonunda məskunlaşıblar.

Tanınmış şəxsiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Əmirov Edilxan Əmirxan oğlu – Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Şamkənd məktəbində müəllim, 42 il müddətində Ağcakənd kənd məktəbinin direktoru işləmişdir.
  • Əmirov Allahverən Əmirxan oğlu – mühasib (Uzun müddət Qoşasu, Vağazin, Kamallı, Qarakeçdi, Ağcakənd, Pircahan kəndlərində baş mühasib işləmişdir)
  • Əmirov Oktay Edilxan oğlu - təqaüddə olan meşə işçisi (16 il Laçın rayon Meşə təsərrüfatında meşəçi vəzifəsində işləmişdir)
  • Əmirov Rövşən Allahverən oğlu - təqaüddə olan dövlət qulluqçusu (27 il Qoşasu, Ağcakənd kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliklərdədə baş mühasib işləmişdir)
  • Əhmədov Muğan Hüseyn oğlu - Həkim (1979-cu ildən hal-hazırki tarixədək Ağcakənd kənd həkim məntəqəsinin müdiri vəzifəsində çalışır)
  • Hüseynov Hüseyn Əhməd oğlu – (Kürd Hüseyn) Şair, (Uzun müddət Piçənis, Fərraş, Nürəddin,Daşlı, Narışlar, Ağcakənd kəndlərində müəllim işləmişdir)
  • İsmayılov Abdulhüseyn İmran oğlu-Xanəndə
  • İmranov İmran Abdulhüseyn oğlu – (Kürd İmran) Şair
  • İmranov Ayaz İmran oğlu- tarzən
  • Kərimov Mehdi Məmmədxan oğlu - Baş mexanik (1972-1998 ci illər ərzində Axundov adına sovxozda və Ağcakənd kolxozunda baş-mexanik vəzifəsində işləmişdir)
  • Quliyev Bakir Sücayət oğlu - (Bakir Dağlaroğlu) Şair, "Qızıl qələm" mükafatçısı. Tarix müəllimi.
  • Nəcəfov Ağəli Hüseyn oğlu - (Qoşasu kənd kolxozunda sürücü, Ağcakənd kolxozunun sədiri vəzifələrində çalışmışdır)
  • Nəcəfov Bahadur Hüseyn oğlu – (Uzun müddət Laçın rayon sığorta idarəsində zona inspektoru işləmişdir)

Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçıları[redaktə | əsas redaktə]

1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində Ağcakənd kəndindən 32 nəfər cəbhəyə yola düşmüşdür. Onlardan 16 nəfər qəhrəmancasına həlak olmuş, 16 nəfər qələbə sevinci ilə öz doğma kəndlərinə dönmüşlər. Hazırda həmin müharibə veteranlarından heç biri həyatda yoxdur.

Qarabağ döyüşçüləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əmirov Elşad Ziyadxan oğlu
  2. Hüseynov Sələhəddin Yusibəli oğlu
  3. Kərimov Elbəyi Mehdi oğlu
  4. Quliyev Rafiq Yunus oğlu
  5. Şahməmmədov Ədalət Məhəmməd oğlu

Qarabağ müharibəsi əlilləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Salmanov Eldəniz Ədil oğlu

Şəhidləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ələkbərov Zöhrab Calal oğlu - 2 sentyabr 1962-ci ildə Laçın rayonunun Ağcakənd kəndində doğulmuşdur. 1969-1979-cu illərdə Qoşasu kənd orta məktəbində oxumuş, sonra isə sürücülük məktəbini bitirmişdir. 1981-1983-cü illərdə Monqolustanda hərbi xidmət keçmişdir. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra avtobazada sürücü işləmişdir. 1986-cı ildə ailə həyatı qurmuş, iki övladı dünyaya gəlmişdir. 1991-ci ildə könüllü olaraq özünümüdafiə batalyonuna üzv olmuş, ağır döyüşlərdə iştirak etmişdir. 1991-ci ilin mart ayının 22-də ermənilərlə şiddətli döyüş zamanı Qaladərəsi (Salatınkənd) kəndi ərazisində həlak olmuşdur. Laçın rayon Aşağı Fərəcan kənd tam orta məktəbinə Zöhrab Ələkbərovun adı verilmişdir.
  2. Məmişov Talış Hüseyn oğlu - 1921-ci ildə Laçın rayonunun Ağcakənd kəndində doğulmuşdur. Şuşa Pedaqoji Məktəbinə daxil olmuş, 1941-ci ildə məktəbi yarımçıq qoyaraq Böyük Vətən Müharibəsinə yollanmışdır. Kiyev uğrunda döyüşmüş, üç dəfə yaralanmışdır. Bir sıra orden və medallarla təltif olunmuşdur. Müharibədən sonra bir müddət Ağcakənddə, sonra Ağdamda hesabdar işləmişdir. İkinci dərəcəli müharibə əlili idi. 1953-cü ildə Məmişova Roza Azay qızı ilə ailə həyatı qurmuş, iki oğul, üç qız atası olmuşdur. Sonralar Əsgəran rayonunun Qırmızıkənd kəndində yaşayıb, işləmişdir. 1986-cı ildə Xocalıya köçmüşdür. 1992-ci il fevralın 26-da Xocalı soyqırımı zamanı Naxçıvanik-Əsgəran yoluna çatmamış, şaxtadan donaraq həlak olmuşdur. Ağdam şəhərindəki Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
  3. Cəbrayılova Səmayə Sarı qızı - 1950-ci ildə Laçın rayonunun Ağcakənd kəndində doğulmuşdur. Ağcakənd kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1970-ci ildə Cəbrayılov Məzahir Mikayıl oğlu ilə ailə həyatı qurmuş, üç oğul, iki qız övladları dünyaya gəlmişdir. 1979-cu ildə Xankəndi şəhərinə gəlmiş, 1988-ci ilə kimi orada ayaqqabı fabrikində işləmişdir. Qarabağ problemi ilə əlaqədar 1988-ci ildə Xocalıya köçmüşdür. 1992-ci il fevralın 26-da Xocalı soyqırımı zamanı həlak olmuşdur.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə orta məktəb, klub, kitabxana və xəstəxana var idi. Kənddə kustar üsulu ilə ip əyrilməsi, xalça toxunması məşğuliyyət növlərindən biri idi. Demək olar ki, ailələrin bir çoxunda toxucu dəzgah (hana və yer hanası) var idi. Əhali özü hazırladığı yun, pambıq və ipək iplərdən xalça, kilim, palaz, fərməş, xurcun, şəddə və digər məmulatlar toxuyurdu. Xarratlar palıddan və vələsdən müxtəlif məişət əşyaları, o cümlədən qab-qacaq, təhnə, tabaq, nehrə, çanaq, qollu tərəzi, yun daramaq üçün daraq, hana, şəddə və örkən toxumaq üçün yer hanası və s. belə əşyalara misal ola bilər.

Həkəri çayı üzərində salınmış körpü Ağcakənd kəndi ilə Şeylanlı, Katos, Ağbulaq kəndlərini birləşdirirdi. Körpünün sol sahilində XVIII əsrə aid dəyirman var idi.

Kəndin şimal-şərq hissəsində "turş su" adlanan mineral su var idi. Kənd əhalisi bu sudan dərman vasitəsi kimi istifadə edirdilər. Bir çox xəstəliklərin dərmanı idi.

Toponimləri[redaktə | əsas redaktə]

Ağ gav, Ağxan, Axdalı, Armudlu tala, Arpa dərəsi, Arxın dəhnəsi, Barmağın güneyi, Böyük güney, Calalın güneyi, Ceyran kötüyü, Cürün, Çaxmaq daşı, Çarqanad qoz, Çəkəmlik, Çuxraxeni, Daş bulaq, Dündülün yoxuşu, El yolu, Göl yeri, Gülsüm uçan, Həmzənin hasarı, Xırdanın bulağı, Kolavatın dərəsi, Korbulaq, Qaban gədik, Qalaça, Qaranlığın dərəsi, Qatardaş, Qayanın böyrü, Qəbr yeri, Qopuq talası, Qoruğun dərəsi, Qoşabulaq, Mezər tala, Mərgi bulağı, Miriş yurdu, Molla Duman dərəsi, Orucun bulağı,Örtülü bulaq, Sarı tala, Sarı talanın dərəsi, Sevgili güney, Sərxan pəyəsi, Sıçanlı düzü, Şırran, Süleymanın çuvalı, Süleymanın armudu, Sülük, Sülükün yoxuşu, Şükürün yeri, Talalar, Tək palıd, Tək qoz, Təkər dərəsi, Tovuz yurdu, Turşsuyun dərəsi, Üryan təpəsi, Vəli uçan, Yol ayrıcığı, Zöhrənin bulağı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ağcakənd (Laçın) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. — Bakı: "Şərq-Qərb", 2007. — 2 cilddə. — I  cild. — Səhifələrin sayı:  304. — Səh.: 20. — ISBN 978-9952-34-155-3.