Bosfor

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Bosfor boğazı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Bosfor
Istanbul and Bosporus big.jpg
41°07′10″ şm. e. 29°04′31″ ş. u.
Ölkə
Ən böyük dərinliyi 186 m
Bosfor xəritədə
Bosfor
Bosfor
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bosfor (türk. İstanbul Boğazı və ya türk. Boğaziçi) — Qara dənizMərmərə dənizini bir-birləri ilə əlaqələndirən su keçidi. Bosfor boğazı ümumi olaraq şimal-şərq-cənub-qərb istiqamətində uzanır və İstanbul şəhərini Avropa tərəfi və Asiya tərəfi (Anadolu tərəfi) arasında iki hissəyə ayırır. Boğazın hər iki tərəfində mövcud olan məskunlaşma ərazisi Boğazdaxili olaraq adlandırılır. Bosfor boğazı Mərmərə dənizi və Dardanel boğazı ilə birlikdə Türk boğazlarının siyahısına daxil edilmişdir. Boğaz AvropaAsiya qitələrini bir-birlərindən ayıran təbii sərhədlərdən biri olaraq qəbul edilir. 1 may 1982-ci il tarixində qüvvəyə minən İstanbul Liman Nizamnaməsinin qərarına əsasən Bosfor boğazının şimal sərhədi Anadolu mayakını Rumeli mayakına birləşdirən xətt, cənub sərhədi isə Axırqapı mayakını Kadıköy İnciburnu mayakına birləşdirən xətt olaraq təyin olunmuşdur.

Boğazın sahilləri tarix boyunca müxtəlif sivilizasiya yaradan xalqların məskunlaşdığı ərazi olmuş, m.ö. 685-ci ildə Meqаrаdan gələn yunanların hal-hazırda tarixi yarımada olaraq adlandırılan ərazidə şəhər dövləti yaratması ilə inkişaf edərək böyüməyı başlamışdır. Boğaz həm Böyük Roma İmperiyası, həm Şərqi Roma İmperiyası, həm də Osmanlı İmperiyasının paytaxtı olan və hal-hazırda Türkiyənin ən böyük şəhəri olan İstanbulun rəmzlərindən biridir. Bosfor boğazı həm şəhərin, həm də ölkənin ölkə xarici təqdimatlarında əsaslı rəmzlərindən biri kimi istifadə edilir.

Beynəlxalq dəniz nəqliyyatının həyata keçirilə biləcəyi ən dar keçid xüsusiyyətinə sahib olan Bosfor boğazının üzərində 15 iyul Şəhidlər, Fateh Sultan MehmetYavuz Sultan Səlim adlı asma körpüləri mövcuddur. Bu körpülər İstanbulun hər iki tərəfini əlaqələndirir, həmçinin Avropa tərəfi və Asiya tərəfi arasında keçid nöqtəsi yaradır. İstanbul xalq nəqliyyatının əsas nöqtələrindən biri olan Bosfor boğazında qitələrarası nəqliyyat dəniz avtobusları, yük, maşın və sərnişin aparan bərələr, şəhər xəttləri dəniz paroxodları və sərnişin motosikletləri ilə əlaqələndirilir. Dəniz altı relsli sistem iki hissəli keçidi ilə Marmaray və iki qitə arasında kəsilməsiz dəmir yolu xətti yaradılmış və bu dəmir yolu iki hissəli keçidi vasitəsilə Londondan Pekinə dəmir yolunu istifadə edərək səyahət etmək mümkün olmuşdur.

Bosfor boğazı Qara dənizə sahildaş olan Bolqarıstan, Gürcüstan, RumıniyaUkrayna üçün Ağ dənizə səyahət etmənin yeganə yoludur. Dardanel boğazı və Mərmərə dənizi ilə birlikdə Bosfor boğazının suverenlik haqları 20 iyul 1936-cı il tarixində imzalanan Boğazlar müqaviləsi ilə təyin olunmuş qaydalar əsasında Türkiyəyə aid olmuşdur.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Bosfor ilə əlaqəli mediafayllar var.