Jan-Mari Len

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Jan-Mari Len
fr. Jean-Marie Lehn
Jean-Marie Lehn par Claude Truong-Ngoc octobre 2018.jpg
Doğum tarixi 30 sentyabr 1939(1939-09-30)[1][2][3][…] (82 yaş)
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi Supramolekulyar kataliz
İş yerləri
Təhsili
Üzvlüyü
Mükafatları Grand Officer of the Legion of Honour "Fəxri Legion" ordeni komandoru "Fəxri Legion" ordeni zabiti "Fəxri Legion" ordeni kavaleri Officer of the National Order of Merit Knight of the French Order of Academic Palms İncəsənət və elm sahəsində Pour le Mérite ordeni
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Jan-Mari Len (30 sentyabr 1939[1][2][3][…]) — fransız fiziki, supramolekulyar kimyanın banisi, kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Fransız kimyaçısı Len 1939-cu ilin sentyabrın 30-da Rosemdə anadan olmuşdur. 1960-cı ildə Strasburq Universitetini bitirmişdir. 1960-cı ildə Fransanın Milli elmi tədqiqatlar mərkəzində işləmişdir. 1963-1964-cü illərdə R.B. Vudvordun laboratoriyasında (Harvard Universitetində) təcrübə keçmişdir. 1963-1979-cu illərdə Strasburq Universitetində (1970-ci ildən professor), 1979-cu ildən Kollec de Fransda professor işləyir.

Əsas elmi tədqiqat istiqaməti üzvi sintez və kompleks birləşmələr kimyasıdır. 1962 1967-ci illərdə Ç.C. Pedersen tərəfindən başlamış tədqiqatları genişləndirmişdir.

1970-ci ildə NMR və pH-metriya üsulları ilə bisiklik amino-kraun efirlərini öyrənmiş, sübut etmişdir ki, onlar monosiklik kraun efirlərinə nəzərən iki tərtib daha çox kompleks əmələ gətirmək qabiliyyətinə malikdir. 1972-1978-ci illərlə supermolekul adlanan Kraun efirləri komplekslərinin təkcə kationlarla yox, həmçinin anionlarla və neytral molekullarla əmələ gəlməsində həndəsi və energetik komplementarlığının əhəmiyyətli qanunauyğunluq olduğunu müəyyən etmişdir. Kraun efirlərinin onlarla əlaqələnən substrata münasibətdə katalitik rolunu göstərmiş, onları fermentativ sistemlərə bənzətmişdir.

1980-ci ildə ilk dəfə olaraq polimakrotsiklik kraun-sistemlərin ümumi sintezi üsulunu işləyib hazırlamışdır. Bu üsul həm də metal üzvi xarakterli kraun-sistemlərin sintezinə də aiddir. Proto-ATFaza və protokinaz göstərən kraunsistemlər almışdır.

1987-ci ildə “Yüksək seçicilikli struktur-spesifik qarşılıqlı təsirli molekulların tədqiqi və istifadəsinə görə” Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Bell A. Encyclopædia Britannica (brit. ing.). Encyclopædia Britannica, Inc., 1768.
  2. 1 2 http://www.nndb.com/lists/504/000063315/.
  3. 1 2 Jean-Marie Lehn Facts (ing.). Nobel Foundation.
  4. 1 2 Jean-Marie Lehn (ing.).
  5. 1 2 Nobel Prize (ing.).
  6. 1 2 Shu Z., Cao T., Wang H., Guo X., Yin M., Han Q., Li B., Niu Y. Synthesis and Structure of a Supramolecular Coordination Polymer [ZnI2L(CH3OH)(H2O)2n (L = N-(3- (isonicotinamido) phenyl) isonicotinamide) With 1D Chain Structure]. // Synthesis and Reactivity in Inorganic, Metal Organic, and Nano Metal Chemistry Marcel Dekker, Taylor & Francis, 2012.C. 42, burax. 7. səh. 999–1002. ISSN 1553-3174; 1553-3182; 0094-5714; 1532-2440 doi:10.1080/15533174.2012.654877
  7. list of professors at Collège de France.
  8. NNDB (ing.). 2002.