Uilyam Ramzay

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Uilyam Ramzay
ing. William Ramsay
William Ramsay.jpg
Doğum tarixi 2 oktyabr 1852(1852-10-02)[1][2]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 23 iyul 1916(1916-07-23)[1][2] (63 yaşında)
Vəfat yeri
  • High Wycombe[d], Buckinghamshire[d], Buckinghamshire[d], Cənub-Şərqi İngiltərə[d], İngiltərə, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı[d][3]
Vəfat səbəbi xərçəng
Vətəndaşlığı
  • Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı[d]
Elm sahəsi kimya
İş yeri
Təhsili
Üzvlüyü London Kral Cəmiyyəti, Peterburq Elmlər Akademiyası, İsveç Kral Elmlər Akademiyası, Macarıstan Elmlər Akademiyası, Rusiya Elmlər Akademiyası, Prussiya Elmlər Akademiyası[d], ABŞ Milli Elmlər Akademiyası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Uilyam Ramzay (2 oktyabr 1852(1852-10-02) -23 iyul 1916(1916-07-23)) — Şotlandiyalı kimyaçı. Sadə qazları kəşf etmiş və bu kəşfi ona 1904 -cü ildə Kimya üzrə Nobel mükafatını qazandırmışdır.Neon və Krypton elementlərinidə o tapmışdır.[5]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Uilyam Ramzay 1852-ci ilin oktyabrın 2-də Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində anadan olmuşdur.

Təhsilini Qlazqo Akademiyasında alan Ramzay kimyanı öyrənməyi Qlazqo Universitetində Tomas Andersonun rəhbərliyi altında davam etdirdi. Sonra Tyubingen Universitetində Vilhelm Fittiqin rəhbərliyi altında aspiranturada oxudu. "Toluol və nitrotoluol turşuları" adlı dissertasiya müdafiə etdi.

Qlazqoya Andersonun asistenti kimi dönür və 1879-cu ildə Bristol Universitetində kimya professoru vəzifəsini alır. 1881-ci ildə universitetin rektoru seçilir və eyni zamanda tədqiqatlarını davam etdirir.

1887-ci ildə Ramzay London Universitetinin mötəbər kimya kafedrasında Aleksandr Uilyamsonu əvəz edir. Məhz burda Ramzay özünün əsas kəşflərini etmişdi. 1885-1890-cı illərdə o, azot oksidləri haqqında bir neçə maraqlı məqalələr çap etdi və gələcəkdə istifadə etmək üçün üsullar işlənib hazırlandı. 1894-cü ildə aprelin 19-da Ramzay Lord Relleyin mühazirəsinə qatıldı. Relley süni yolla alınmış azot ilə havanın digər komponentlərinin kənarlaşdırılması ilə alınan azotun sıxlıqları arasında fərq olduğunu söylədi. Qısa diskusiyadan sonra Ramzay və Relley bu hadisəni öyrənməyi razılaşdırdılar. Avqustda Ramzay Relleyə məlumat verdi ki, o, havanın əvvəllər məlum olmayan komponentini aşkar etmişdir ki, bu komponent çox güman ki, kimyəvi reaksiyaya girmir və Ramzay bu qazı arqon adlandırmışdı. Sonrakı illərdə o, neon, kriptonksenon kimi qazları da kəşf etmişdi. Ramzay həmçinin, əvvəllər yalnız Günəş spektrində müşahidə olunmuş, amma Yerdə müşahidə olunmamış heliumu da havadan ayırdı.

Ramzay molekulyar fizika ilə də məşğul olmuş, broun hərəkətlərini, maddələrin kritik vəziyyətlərini tədqiq etmişdi. O, 1884-cü ildə sinkin atom çəkisini müəyyən etdi. 1887-ci ildə Ramzay asetilendənhidrogen-sianiddən piridini sintez etdi. 1883-cü ildə mayenin səthi gərilmə qiymətinə əsasən onun molekul çəkisini təyin etmək üsulunu təklif etdi.

Ramzay 1910-cu ildə mikrotərəziləri kəşf etdi.

Onun son işləri elementlərin radioaktiv çevrilmələrinə aid idi.

Ramzay Peterburq Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü idi (1913).

Ramzay 1916-cı ilin iyulun 23-də Qlazqoda vəfat etmişdi. Onun ölümünə səbəb radioaktiv şüalanma nəticəsində burun boşluğunda əmələ gələn xərçəng xəstəliyi olmuşdu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]