Rus dili

Rus dili
Rus dili
Orijinal adı	русский язык‎
Ölkə	Rusiya;
Tənzimləyən təşkilat	V. V. Vinoqradov adına Rus Dili İnstitutu[d]
Danışanların ümumi sayı	154.000.000 nəf. (2019);
Təsnifatı
	Avrasiya dilləri Hind-Avropa dilləri Baltik-Slavyan Slavyan dilləri Şərqi Slavyan rus dili
Yazı	kiril əlifbası
Dil kodları
QOST 7.75–97	рус 570
ISO 639-1	ru
ISO 639-2	rus
ISO 639-3	rus
Dilin strukturlarının dünya atlası	rus
Ethnologue	rus
Linguasphere	53-AAA-ea
ABS ASCL	3402
IETF	ru
Glottolog	russ1263
	Bu dildə olan Vikipediya
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rus dili (rus. русский язык) — XVIII əsrdə "rus dili" termini ilə yanaşı "rossiya dili, XX əsrrin başlanğıcına qədər isə "böyük rus dili" terminləri də işlənirdi. язык Hind-Avropa dil ailəsinin slavyan dilləri qolunun Şərqi Slavyan dilləri qrupuna daxil olan dildir, rus xalqının milli dilidir. Ən çox yayılmış dünya dillərindən biridir, danışanların sayına görə on birincidir (2026)^[3]^[4]. Ana dili kimi bilən insan sayına görə yeddinci yerdədir (2024)^[5]^[6]. Rus dili ən çox yayılmış slavyan dilidir^[7]. Avropada coğrafi cəhətcə ən çox yayılmış dildir.

Rus dili Rusiya Federtasiyasının rəsmi dili, [[Belarus]un iki dövlət dilindən biri, Qazaxıstan və Qırğızıstanın rəsmi dillərindən biridir. Keçmiş SSRİ-yə daxil olmuş respublikalarda geniş yayılıb, BMT-də və bir sıra beynəlxalq təşkilatların rəsmi altı dilindən biridirй^[8]^[9]^[10]

Əlifba

Rus əlifbasında 33 hərf 42 səs var. Kiril əlifbasından istifadə olunur. Çünki latın hərfləri rus dilindəki bütün səsləri əhatə edə bilmir.

Hərf	Hərfin adının tələffüzü (IPA)	Hərfin adının tələffüzü (azərbaycanca)
Аа		a
Бб		be
Вв		ve
Гг		qe
Дд		de
Ее		ye
Ёё		yo
Жж		je
Зз		ze
Ии		i
Йй		iy
Кк		ka
Лл		el
Мм		em
Нн		en
Оо		o
Пп		pe
Рр		re
Сс		es, və ya se
Тт		te
Уу		u
Фф		ef,fe
Хх		xa, xe
Цц		tse
Чч		çe
Шш		şa, və ya şe
Щщ		şə, və ya şya
Ъъ
Ыы		ı
Ьь
Ээ		e
Юю		yu
Яя		ya

Xarici keçidlər

İstinadlar

↑ ScriptSource - Russian (ing.). scriptsource.org. (İstifadə tarixi: 19 dekabr 2023).
↑ Ethnologue (ing.). 25, 19 Dallas, Texas: SIL Global. ISSN 1946-9675. (İstifadə tarixi: 23 aprel 2022).
↑ "What are the top 200 most spoken languages?". Ethnologue. 2025. 18 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 mart 2025.
↑ "What are the top 200 most spoken languages?". // Ethnologue. 3 oktyabr 2018. 12 yanvar 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.
↑ Statistics Arxiv surəti 1 mart 2013 tarixindən Wayback Machine saytında, in Eberhard, David M.; Simons, Gary F.; Fennig,, Charles D., redaktorlar Ethnologue: Languages of the World (27th). Dallas, Texas: SIL International. 2024.Şablon:Платная подписка Arxiv surəti 25 avqust 2013 tarixindən Wayback Machine saytında
↑ "Summary by language size" (ingilis). // Ethnologue. 11 sentyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 may 2022.
↑ M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig, redaktor"Slavic". Ethnologue: Languages of the World (18th Ed.) (ingilis). Dallas: SIL International. 2015. 6 sentyabr 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. (Yoxlanılıb 30 aprel 2015)
↑ Филин Ф. П. Şablon:Статья ЛЭС
↑ Лопатин, Улуханов, 2005
↑ Лопатин В. В., Улуханов И. С.]часть=Русский язык. Русский язык. Энциклопедия (2-е изд., перераб. и доп). М.: Научное издательство «Большая российская энциклопедия (издательство). Гл. ред. Ю. Н. Караулов. 1997. 437–438. ISBN 5-85270-248-X.

[_467a09321574b9ea-1] ScriptSource - Russian (ing.). scriptsource.org. (İstifadə tarixi: 19 dekabr 2023).

[_7fb2d1475714eab2-2] Ethnologue (ing.). 25, 19 Dallas, Texas: SIL Global. ISSN 1946-9675. (İstifadə tarixi: 23 aprel 2022).

[:0-3] "What are the top 200 most spoken languages?". Ethnologue. 2025. 18 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 mart 2025.

[Ethnologue2022-4] "What are the top 200 most spoken languages?". // Ethnologue. 3 oktyabr 2018. 12 yanvar 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.

[5] Statistics Arxiv surəti 1 mart 2013 tarixindən Wayback Machine saytında, in Eberhard, David M.; Simons, Gary F.; Fennig,, Charles D., redaktorlar Ethnologue: Languages of the World (27th). Dallas, Texas: SIL International. 2024.Şablon:Платная подписка Arxiv surəti 25 avqust 2013 tarixindən Wayback Machine saytında

[Ethnologue2022Summary-6] "Summary by language size" (ingilis). // Ethnologue. 11 sentyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 may 2022.

[7] M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig, redaktor"Slavic". Ethnologue: Languages of the World (18th Ed.) (ingilis). Dallas: SIL International. 2015. 6 sentyabr 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. (Yoxlanılıb 30 aprel 2015)

[Филин-8] Филин Ф. П. Şablon:Статья ЛЭС

[FOOTNOTEЛопатин,_Улуханов2005-9] Лопатин, Улуханов, 2005

[10] Лопатин В. В., Улуханов И. С.]часть=Русский язык. Русский язык. Энциклопедия (2-е изд., перераб. и доп). М.: Научное издательство «Большая российская энциклопедия (издательство). Гл. ред. Ю. Н. Караулов. 1997. 437–438. ISBN 5-85270-248-X.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

Slavyan dilləri
praslavyan dili † (pradil)
Şərqi	Qədim Novqorod dialekti † • Qədim rus dili † • Qərbi rus yazı dili † Belarus dili (dialektləri) • Rus dili (dialektləri) • Ukrayna dili (dialektləri • Rusin dili)
Qərbi	Polab dili † • Slovin dili † Sorb dilləri: (Yuxarı sorb dili • Aşağı sorb dili) • Polyak dili (dialektləri • Silez dili • Kaşub dili) • Slovak dili(dialektləri) • Çex dili
Cənubi	Qədim slavyan dili † • Kilsə slavyan dili • Slavyan-serb dili † Bolqar dili • Makedon dili • Serb-xorvat dili (Bosniya dili • Serb dili • Xorvat dili • Monteneqro dili) • Sloven dili
Digərləri	Slavyan mikrodilləri • qarışıq dillər: balaçka, surjik, trasyanka Picinlər: Kyaxtin dili † • Russenorsk † Panslavyan dilləri: Slovyan dili • Ümumslavyan dili
^† — ölü, parçalanan və ya dəyişən dillər.

Rusiya Federasiyasının subyektlərində dövlət dilləri və rəsmi dillər
Federal dil	Rus dili
Federasiyanın subyektlərinin dilləri	Abaza dili • Adıq dili • Ağul dili • Altay dili • Avar dili • Azərbaycan dili • Başqırd dili • Buryat dili • Çeçen dili • Çuvaş dili • Dargin dili • Erzyan dili • Xakas dili • İnquş dili • Kabardin-çərkəz dili • Kalmık dili • Komi dili • Qaraçay-balkar dili • Qumuq dili • Lak dili • Ləzgi dili • Noqay dili • Mari dili • Mokşan dili • Osetin dili • Rutul dili • Saxur dili • Tabasaran dili • Tat dili • Tatar dili • Tuva dili • Udmurt dili • Yakut dili
Rəsmi statuslu dillər	Dolqan dili • Çukot dili • Even dili • Evenk dili • Fin dili • Xantı dili • Karel dili • Komi-perm dili • Qazax dili • Mansi dili • Nenes dili • Selkup dili • Veps dili • Yukagir dili